ZAKON 

za upotrebata na grbot, znameto i himnata

na Republika Makedonija

 

 

 

I. OSNOVNI ODREDBI

 

^len 1

So ovoj zakon se ureduva upotrebata na grbot, znameto i himnata na Republika Makedonija.

 

^len 2

So grbot, znameto i himnata na Republika Makedonija se pretstavuva Republika Makedonija i se izrazuva pripadnosta na Republika Makedonija.

 

^len 3

Grbot, znameto i himnata na Republika Makedonija se upotrebuvaat vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon i na na~in so koj ne se naru{uva ugledot i dostoinstvoto na Republika Makedonija.

 

^len 4

Grbot i znameto na Republika Makedonija mo`at da se upotrebuvaat samo vo formata i sodr`inata {to se utvrdeni so zakon.

Vo grbot i znameto na Republika Makedonija ne mo`e ni{to da se vpi{uva, odnosno ispi{uva, nitu tie mo`at da se menuvaat.

Po isklu~ok, ako e toa so zakon i drug propis propi{ano, grbot i znameto na Republika Makedonija mo`at da se upotrebuvaat kako sostaven del na drugi amblemi, odnosno znaci (voeni, komandni i rangovni znamiwa i drugo.) ili na znameto na Republika Makedonija mo`e da se ispi{uva odreden datum ili ime (voeni i drugi sve~eni znamiwa i sli~no).

Kako himna na Republika Makedonija mo`e da se izveduva samo melodijata i tekstot na himnata utvrdena so Zakonot za himnata na Republika Makedonija.

 

^len 5

Grbot i znameto na Republika Makedonija ne mo`at da se upotrebuvaat kako stokovni ili uslu`ni `igovi, modeli, nitu kako koj i da bilo drug znak za odbele`uvawe na stoki ili uslugi.

 

^len 6

Grbot i znameto na Republika Makedonija ne smeat da se upotrebuvaat ako se dotraeni, neuredni, iskinati ili na drug na~in o{teteni, ili so svojot izgled se nepodobni za upotreba.

O{tetenite ili za upotreba nepodobnite grb i zname na Republika Makedonija se povlekuvaat od upotreba.

 

^len 7

Pri oficijalni dr`avni poseti i me|unarodni manifestacii od politi~ki, nau~en, kulturno-umetni~ki, sportski i drug karakter, zaedno so grbot, znameto i himnata na Republika Makedonija istovremeno se istaknuvaat, odnosno izveduvaat i grbot, znameto i himnata na druga dr`ava i me|unarodna organizacija, vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon.

 

^len 8

Grbot i znameto na Republika Makedonija, kako i grbovite i znamiwata na drugi dr`avi i me|unarodni organizacii koi se upotrebuvaat vo Republika Makedonija soglasno so odredbite na ovoj zakon, ne smeat namerno da se kinat, palat, gazat ili na drug na~in da se skrnavat ili izlo`uvaat na prezir ili ismejuvawe.

 

 

II. UPOTREBA NA GRBOT NA REPUBLIKA MAKEDONIJA

 

^len 9

Grbot na Republika Makedonija se upotrebuva:

1) vo sostav na dr`avniot pe~at na Republika Makedonija, soglasno so zakonskite propisi za toj pe~at;

2) vo sostav na pe~atot i {tembilot na organite na dr`avnata vlast, vo soglasnost so propisite za pe~atite i {tembilite na tie organi;

3) vo slu`benite natpisi na organite na dr`avnata vlast, javnite ustanovi, javnite slu`bi i javnite pretprijatija koi gi osnova Republikata istaknati na zgradite vo koi tie se smesteni;

4) na objektite so koi se odbele`uva granicata na Republika Makedonija i na drugi objekti vo Republika Makedonija vo blizina na granicata, spored posebni propisi i

5) vo drugi slu~ai, pod uslovite i na na~inot utvrdeni so zakon.

 

^len 10

Grbot na Republika Makedonija mo`e da se upotrebuva:

1) na objektite vo koi se smesteni organite na dr`avnata vlast, javnite ustanovi, javnite slu`bi i javnite pretprijatija koi gi osniva Republikata, kako i vo sve~enite prostorii na tie objekti;

2) na objektite vo koi se nao|aat prostoriite na diplomatskoto ili konzularnoto pretstavni{tvo na Republika Makedonija vo stranstvo, na rezidencijata na {efot na pretstavni{tvoto i na prevoznite sredstva {to toj li~no gi koristi vo vr{eweto na slu`benite dol`nosti, vo soglasnost so soodvetnite me|unarodni dogovori, propisi i obi~ai na zemjata vo koja pretstavni{tvata se nao|aat, odnosno so pravilata i praktikata na me|unarodnata organizacija pri koja se nao|a pretstavni{tvoto;

3) pri me|unarodni sredbi, natprevari i drugi sobiri ( politi~ki, nau~ni, kulturno-umetni~ki, sportski i drugi) na koi Republika Makedonija u~estvuva ili e prezentirana, vo soglasnost so pravilata i praktikata na odr`uvaweto na tie sobiri;

4) na voeni znamiwa na Republika Makedonija i komandni i rangovni znamiwa, spored propisite za ustanovuvawe na tie znamiwa;

5) na banknoti, metalni pari i dr`avni vrednosni hartii;

6) na vozduhoplovite, brodovite ili drugite plovila, kako i na drugite javni prevozni sredstva, pod uslovi i na na~in koi se utvrdeni so soodvetni propisi;

7) na oficijalni pokani, ~estitki i sli~ni akti {to gi koristat: pretsedatelot na Republikata, pretsedatelot na Sobranieto na Republika Makedonija, pretsedatelot na Vladata na Republika Makedonija, drugi ovlasteni pretstavnici na pretsedatelot na Republikata, na Sobranieto i Vladata na Republika Makedonija, kako i {efovite na diplomatskite i konzularnite pretstavni{tva na Republika Makedonija vo stranstvo i

8) vo drugi slu~ai, ako negovata upotreba ne e vo sprotivnost so odredbite na ovoj zakon.

^len 11

Izvornikot na grbot na Republika Makedonija se ~uva vo Sobranieto na Republika Makedonija i sprema nego se vr{i oblikuvawe na grbovite.

Za ~uvaweto i upotrebata na izvornikot na grbot na Republika Makedonija odgovoren e seketarot na Sobranieto na Republika Makedonija.

 

 

 

^len 12

Ako grbot na Republika Makedonija se istaknuva vo Republika Makedonija zaedno so eden ili pove}e grbovi ili drugi amblemi na drugi dr`avi, me|unarodni organizacii i edinici na lokalnata samouprava, grbot na Republika Makedonija se nao|a, vo zavisnost od na~inot na postavuvaweto na tie grbovi, odnosno amblemi:

1) vo sredinata na krugot, taka {to jasno da se gleda - ako drugite grbovi i amblemi se naredeni vo krug;

2) vo sredinata na polukrugot - ako drugite grbovi i amblemi se naredeni vo polukrug;

3) na ~elo na kolonata - ako drugite grbovi i amblemi se naredeni vo kolona;

4) na prvo mesto vo redot, odnosno od levata strana gledano odnapred - ako drugite grbovi i amblemi se naredeni vo red;

5) na ~elo na grupata - ako drugite grbovi i amblemi se rasporedeni vo grupi i

6) na desnata strana, gledano odnapred, od grbot na stranskata dr`ava ili me|unarodnata organizacija - ako toj grb se istaknuva vo Republika Makedonija pri oficijalna poseta na ovlasten pretstavnik na soodvetnata dr`ava ili organizacija.

Vo slu~aite od stav 1 na ovoj ~len, dimenziite na site grbovi treba da se ednakvi, a dokolku dimenziite se razli~ni nieden drug grb ne smee da bide pogolem od grbot na Republika Makedonija.

 

 

III. UPOTREBA NA ZNAMETO NA REPUBLIKA MAKEDONIJA

 

^len 13

Znameto na Republika Makedonija postojano e istaknato:

1) na Rezidencijata na pretsedatelot na Republikata, na objektot vo koj se nao|a Sobranieto na Republika Makedonija, na objektot na Vladata na Republika Makedonija i na objektite vo koi se smesteni funkcionerite koi rakovodat so ministerstvata vo Vladata na Republika Makedonija;

2) na opredeleni objekti na granicata na Republika Makedonija i na drugi objekti vo Republika Makedonija vo blizina na granicata, spored posebni propisi i

3) vo drugi slu~ai, pod uslovi i na na~in utvrdeni so ovoj zakon ili drug propis.

Znameto na Republika Makedonija se upotrebuva kako oznaka na vozduhoplov, brod ili drugo plovilo, kako i na drugi javni prevozni sredstva, zaradi ozna~uvawe na nivnata pripadnost na Republika Makedonija, pod uslovi i na na~in utvrdeni so soodvetni propisi.

 

^len 14

Znameto na Republika Makedonija se istaknuva:

1) vo denovi na praznicite na Republika Makedonija utvrdeni so zakon - na objektite vo koi se smesteni organite na dr`avnata vlast, edinicite na lokalnata samouprava, javnite slu`bi, javnite ustanovi, i javnite pretprijatija koi gi osnova Republikata, odnosno edinicata na lokalnata samouprava;

2) pri ispra}aweto na pretsedatelot na Republikata od Republika Makedonija i pre~ekot na pretsedatelot na Republikata pri vra}aweto od stranstvo;

3) pri oficijalno doa|awe vo Republika Makedonija, odnosno pri ispra}awe od Republika Makedonija na pretsedatel na dr`ava, suveren ili ovlasten pretstavnik na me|unarodna organizacija;

4) na prevoznite sredstva koi gi koristi pretsedatelot na Republikata;

5) vo denovite na `alost {to gi opredeluva Vladata, na polovina kopje i

6) vo drugi slu~ai pod uslovi i na na~in utvrden so zakon.

 

^len 15

Znameto na Republika Makedonija mo`e da se istakne:

1) na objektot vo koj e smesteno diplomatskoto ili konzularnoto pretstavni{to na Republika Makedonija vo stranstvo; na rezidencijata na {efot na pretstavni{tvoto i na prevoznite sredstva {to toj li~no gi koristi vo vr{eweto na slu`benite dol`nosti, vo soglasnost so soodvetnite me|unarodni dogovori, propisite i obi~aite vo zemjata vo koja se nao|a pretstavni{tvoto, odnosno pravilata i praktikata na me|unarodnata organizacija pri koja{to se nao|a pretstavni{tvoto;

2) vo prostoriite vo koi se glasa, u~ilnici, obredni sali, prostorii za sostanoci i sli~no;

3) pri me|unarodni sredbi, natprevari i drugi sobiri (politi~ki, nau~ni, kulturno-umetni~ki, sportski i drugi) na koi Republika Makedonija u~estvuva ili e prezentirana, vo soglasnost so pravilata i praktikata na odr`uvaweto na tie sobiri;

4) pri proslavi, sve~enosti i drugi politi~ki, kulturni, sportski i sli~ni manifestacii koi se od zna~ewe za Republika Makedonija;

5) pri praznuvawe vo privatniot `ivot na gra|anite i

6) vo drugi slu~ai, ako negovata upotreba ne e vo sprotivnost so odredbite na ovoj zakon.

 

^len 16

Ako znameto na Republika Makedonija se istaknuva vo Republika Makedonija zaedno so edno ili pove}e znamiwa na drugi dr`avi, ili me|unarodni organizacii, znameto na Republika Makedonija se nao|a vo zavisnost od na~inot na postavuvaweto na tie znamiwa:

1) vo sredinata na krugot taka {to jasno da se gleda - ako drugite znamiwa se naredeni vo krug;

2) vo sredinata na polukrugot - ako drugite znamiwa se naredeni vo polukrug;

3) na ~elo na kolonata - ako drugite znamiwa se naredeni vo kolona;

4) na prvo mesto vo redot, odnosno od levata strana gledano odnapred - ako drugite znamiwa se naredeni vo red;

5) na ~elo na grupata - ako drugite znamiwa se rasporedeni vo grupi.

Ako znameto na Republika Makedonija se istaknuva zaedno so drugi znamiwa so vkrsteni kopja, kopjeto na znameto na Republika Makedonija mora da bide postaveno pred kopjata na tie znamiwa, gledano odnapred.

 

^len 17

Ako znameto na Republika Makedonija se istaknuva zaedno so dve drugi znamiwa, znameto na Republika Makedonija se nao|a vo sredina.

Ako znameto na Republika Makedonija se istaknuva pokraj drugo zname, toa sekoga{ se nao|a na levata strana, gledano odnapred. Po isklu~ok, toa se nao|a na desnata strana, gledano odnapred, od znameto na stranskata dr`ava ili me|unarodnata organizacija, ako toa zname se istaknuva vo Republika Makedonija pri oficijalni poseti na ovlasten pretstavnik na soodvetnata dr`ava ili organizacija.

Ako znameto na Republika Makedonija se istaknuva zaedno so pove}e znamiwa na drugi dr`avi, znamiwata na drugite dr`avi }e bidat istaknati po abeceden red.

Vo slu~aite od ovoj ~len, dimenziite na site znamiwa treba da se ednakvi, a dokolku demenziite se razli~ni niedno drugo zname ne smee da bide pogolemo od znameto na Republika Makedonija, nitu pak bilo koe drugo zname, mo`e da bide postaveno povisoko od znameto na Republika Makedonija.

Ako znameto na Republika Makedonija se istaknuva so znameto na edinicite na lokalnata samouprava i drugi znamiwa, znameto na Republika Makedonija se istaknuva na prvo mesto od levata strana oddale~eno dva metri, a povisoko za eden metar i so pogolema dimenzija od znameto na edinicata na lokalnata samouprava i od drugite znamiwa.

 

^len 18

Znameto na Republika Makedonija se podiga i spu{ta, istaknuva i simnuva, odnosno prenesuva, so voobi~aeni po~esti (stanuvawe, pozdravuvawe i drugo).

Pri istaknuvaweto znameto ne smee da dopira do ni{to {to se nao|a do ili pod nego.

 

^len 19

Koga znameto na Republika Makedonija se istaknuva na jarbol se istaknuva me|u izgrejsonce i zajdisonce, a mo`e da bide izlo`eno i dvaeset i ~etiri ~asa dnevno pod uslov znameto soodvetno da bide osvetleno za vreme na ~asovite koga e temno.

Koga znameto e spu{teno nieden negov del ne smee da go dopira podot ili bilo koj drug predmet.

Koga znameto se vadi od jarbolot i se stava na ~uvawe, treba da se svitka uredno i na ceremonijalen na~in.

 

^len 20

Znameto treba da se podiga dinami~no, a spu{ta bavno i ceremonijalno.

Pri podigawe i spu{tawe na znameto site prisutni se vo stav mirno, so liceto svrteni kon znameto, se dodeka znameto ne bide odvrzano od jarbolot, odnosno ako se sviri himnata, se dodeka ne bide otsviren posledniot ton na muzikata. Ma{kite lica koi nosat i kakov i da e vid {apka, istata treba da ja simnat. Licata vo voeni uniformi pozdravuvaat vojni~ki.

 

^len 21

Pri istaknuvawe na znameto na Republika Makedonija vo zatvoreni prostorii, toa sekoga{ se stava od desnata strana gledano od strana na govornikot, a dokolku istovremeno se istaknuvaat znameto na edinicata na lokalnata samouprava i drugi znamiwa tie treba da stojat od levata strana oddale~eni dva metri, edno metro ponisko i so pomali dimenzii od znameto na Republika Makedonija.

^len 22

Koga znameto se istaknuva na avtomobil, toa treba da bide cvrsto pricvrsteno na {asijata, na predniot del, od desnata strana gledano od strana na voza~ot.

^len 23

Istaknuvaweto na polovina kopje na znameto {to se istaknuva na jarbol se vr{i taka {to znameto za moment se podiga do kraj, a potoa se spu{ta na pozicija {to se nao|a na polovina pat od vrvot do dolniot kraj na jarbolot. Pred da se spu{ti sosema, znameto u{te edna{ se podiga do vrvot.

Znameto mo`e da se koristi za pokrivawe na mrtove~ki sandak, no ne smee da se spu{ti vo grobot.

^len 24

Znameto ne smee da se upotrebuva:

- kako draperija, zavesa ili prekrivka;

- svitkano vo forma na venec ili nabrano i

- kako ukras na pernici, maram~iwa, salveti, kutii od hartija, dolna obleka ili predmeti koi vedna{ po upotrebata se frlaat.

 

 

IV. IZVEDUVAWE NA HIMNATA NA REPUBLIKA MAKEDONIJA

 

^len 25

Himnata na Republika Makedonija se izveduva:

1) pri ispra}awe na pretsedatelot na Republikata od Republika Makedonija vo oficijalni poseti na stranski dr`avi i pri negovoto vra}awe vo Republika Makedonija;

2) pri oficijalno doa|awe vo Republika Makedonija, odnosno pri ispra}awe od Republika Makedonija na pretsedatel na dr`ava, suveren ili ovlasten pretstavnik na me|unarodna organizacija;

3) pri polagawe venci na voeni grobi{ta, grobovi na padnati borci i na drugi sli~ni mesta od strana na oficijalnite pretstavnici na Republika Makedonija i

4) vo drugi slu~ai predvideni so zakon.

 

^len 26

Himnata na Republika Makedonija mo`e da se izveduva:

 

 

1) na proslavi, politi~ki sobiri, paradi i drugi sve~ani manifestacii so koi oficijalno se odbele`uvaat nastani od zna~ewe za edinicite na vooru`enite sili na Republika Makedonija i za gra|anite na Republika Makedonija;

2) pri me|unarodni sredbi, natprevari i drugi sobiri (politi~ki, nau~ni, kulturno-umetni~ki, sportski i drugi) na koi Republika Makedonija oficijalno u~estvuva ili e prezentirana, vo soglasnost so pravilata i praktikata na odr`uvaweto na tie sobiri;

3) na pogreb na zaslu`ni li~nosti koi se gra|ani na Republika Makedonija koga od strana na Republika Makedonija im se uka`uva posebna po~est i

4) vo drugi slu~ai, ako nejzinata upotreba ne e vo sprotivnost so odredbite na ovoj zakon.

 

^len 27

Himnata na Republika Makedonija se izveduva so: svirewe, peewe ili i so svirewe i so peewe.

Himnata sekoga{ treba da se sviri so dostoinstvo.

Himnata ne se koristi kako del od drug vid muzika.

Himnata na Republika Makedonija mo`e da se sviri na po~etokot, sredinata ili krajot od manifestacijata na koja se izveduva, vo zavisnost od toa na koj na~in na himnata }e i se dade najgolemo dostoinstvo.

 

^len 28

Ako himnata na Republika Makedonija treba da se izvede vo Republika Makedonija zaedno so himnata na stranska dr`ava ili sve~ena pesna na me|unarodna ili druga stranska organizacija, prvo se izveduva himnata na stranskata dr`ava ili sve~enata pesna na me|unarodnata ili druga stranska organizacija, a potoa himnata na Republika Makedonija.

 

^len 29

Pri izveduvaweto na himnata na Republika Makedonija site prisutni stojat vo stav mirno od svireweto, odnosno peeweto na prviot ton pa se do posledniot ton na himnata, svrteni so lice kon izveduva~ite na himnata.

 

 

 

 

 

V. KAZNENI ODREDBI:

 

^len 30

So pari~na kazna od 50.000 do 300.000 denari }e se kazni za prekr{ok pravnoto lice ako:

1) gi upotrebuva grbot i znameto na Republika Makedonija sprotivno na odredbite od ~len 3 na ovoj zakon;

2) gi upotrebuva grbot i znameto na Republika Makedonija i ja izveduva himnata na Republika Makedonija vo poinakva forma i sodr`ina od onaa utvrdena so ovoj zakon (~len 4);

3) gi upotrebuva grbot i znameto na Republika Makedonija kako znaci za odbele`uvawe na stoki i uslugi (~len 5)

4) upotrebuva o{teteni ili so svojot izgled nepodobni za upotreba grb i zname na Republika Makedonija (~len 6);

5) ne gi upotrebuva grbot i znameto na Republika Makedonija soglasno so odredbite od ~len 7 na ovoj zakon;

6) ja izveduva himnata sprotivno na odredbite od ovoj zakon i

7) izveduvaweto na himna na stranska dr`ava sprotivno na odredbite na ovoj zakon.

So pari~na kazna od 10.000 do 40.000 denari }e se kazni i odgovornoto lice na pravnoto lice za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len.

Za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni so pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari i odgovornoto lice na organot na dr`avnata vlast, edinicata na lokalnata samouprava, javnata ustanova, javnoto pretprijatie i javnata slu`ba, {to ja osnova Republikata, odnosno edinicata na lokalnata samouprava.

Za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len, }e se kazni so pari~na kazna od 5.000 do 10.000 denari i fizi~ko lice.

Ako prekr{okot od stav 1 na ovoj ~len se izvr{i na javen sobir so pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari, }e se kazni i liceto odgovorno za organizacijata na javniot sobir.

So pari~na kazna od 2.000 do 5.000 denari }e se kazni za prekr{ok fizi~ko lice ako postapuva sprotivno na odredbite od ~len 24 na ovoj zakon.

 

^len 31

Na storitelot na prekr{okot od ~lenot 30 na ovoj zakon, }e mu se izre~e i za{titna merka odzemawe na predmetite so koi e izvr{en prekr{okot.

 

Ovlastenoto lice na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, pred poveduvaweto na prekr{o~nata postapka, mo`e da gi zapleni predmetite od stav 1 na ovoj ~len. Zaplenetite predmeti vedna{ se predavaat na organot nadle`en za vodewe na prekr{o~nata postapka.

 

VI. OVLASTUVAWA ZA DONESUVAWE PROPISI

 

^len 32

Vrhovniot komandat na vooru`enite sili na Republika Makedonija vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon, donesuva propisi za upotrebata na grbot, znameto i himnata na Republika Makedonija vo vooru`enite sili na Republika Makedonija.

 

^len 33

Vladata na Republika Makedonija }e gi propi{e kriteriumite i uslovite za izveduvawe na himnata na Republika Makedonija na pogrebi na zaslu`ni li~nosti (~len 26 stav 1 to~ka 3).

 

^len 34

Pobliski propisi za na~inot na upotrebata na grbot i znameto na Republika Makedonija, donesuva:

1) ministerot za vnatre{ni raboti, vo soglasnost so ministerot za odbrana - na opredeleni objekti na granicata na Republika Makedonija i na drugi objekti vo Republika Makedonija vo blizina na granicata (~len 9 stav 1 to~ka 4 i ~len 13 stav 1 to~ka 2);

2. ministerot za nadvore{ni raboti - za diplomatskite i konzularni pretstavni{tva na Republika Makedonija vo stranstvo (~len 10 stav 1 to~ka 2 i ~len 15 stav 1 to~ka 1) i

3) ministerot nadle`en za rabotite na soobra}ajot i vrski - za vozduhoplovite, brodovite ili drugi plovila, kako i za drugi javni prevozni sredstva, zaradi ozna~uvawe na nivnata pripadnost na Republika Makedonija (~len 10 stav 1 to~ka 6 i ~len 13 stav 2).

 

 

 

 

 

VII. PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

 

^len 35

Vo rok od {est meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon, mora da se usoglasat odredbite na propisite i drugite akti {to se vo sprotivnost so odredbite na ovoj zakon.

 

^len 36

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za upotreba na znamiwata ( "Slu`ben vesnik na SRM" broj 40/73).

 

^len 37

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

mp