ZAKON

ZA OSIGURUVAWE

DEL PRV

OSNOVNI ODREDBI

^len 1

So ovoj zakon se ureduvaat uslovite pod koi mo`at da se vr{at raboti na osiguruvawe, reosiguruvawe i drugi raboti na osiguruvawe na imoti i lica, kako i osnovaweto, raboteweto i prestanokot so rabota na trgovskite dru{tva za osiguruvawe i reosiguruvawe (vo natamo{niot tekst: dru{tva za osiguruvawe) i zadol`itelno osiguruvawe.

^len 2

(1) Pravnite i fizi~kite lica koi vr{at dejnost i gra|anite vo Republika Makedonija se osiguruvaat vo dru{tvata za osiguruvawe osnovani soglasno so ovoj zakon.

(2) Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, Vladata na Republika Makedonija mo`e da propi{e koi imoti, imotni interesi i lica mo`at da se osiguraat ili

reosiguraat i vo stransko dru{tvo za osiguruvawe, odnosno reosiguruvawe.

Raboti na osiguruvawe

^len 3

Raboti na osiguruvawe se:

1) sklu~uvawe i ispolnuvawe na dogovori za osiguruvawe na imoti i lica;

2) sklu~uvawe i ispolnuvawe na dogovori za soosiguruvawe;

3) sklu~uvawe i ispolnuvawe na dogovori za pasivno reosiguruvawe i

4) sproveduvawe na merki za spre~uvawe, namalu

vawe i otstranuvawe na {tetite i rizicite {to gi

zagrozuvaat osigurenite imoti i lica.

Raboti na reosiguruvawe

^len 4

Raboti na reosiguruvawe se: sklu~uvawe i ispolnuvawe na dogovorite za osiguruvawe na vi{ocite na rizici nad stepenot na sopstvenoto izramnuvawe na opasnosta na dru{tvoto za osiguruvawe kaj dru{tvo za reosiguruvawe (vo natamo{niot tekst: raboti na aktivno reosiguruvawe).

Drugi raboti na osiguruvawe

^len 5

Drugi raboti na osiguruvawe se:

1) posreduvawe vo dogovarawe na osiguruvawe i reosiguruvawe;

2) zastapuvawe vo osiguruvawe i reosiguruvawe;

3) snimawe na rizici;

4) snimawe i procena na {teti;

5) proda`ba na ostatocite od osigureni o{teteni predmeti;

6) uka`uvawe pravna pomo{ vo osiguruvaweto i reosiguruvaweto i

7) uka`uvawe drugi intelektualni i tehni~ki uslugi povrzani so rabotite na osiguruvaweto i reosiguruvaweto.

^len 6

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe mo`e da gi vr{i slednive vidovi na osiguruvawe i reosiguruvawe:

1) raboti na `ivotno osiguruvawe i reosiguruvawe

i

2) raboti na ne`ivotno osiguruvawe i reosiguruvawe.

(2) Vo rabotite od stav 1 to~ka 1) na ovoj ~len spa|aat slednive grupi na osiguruvawe i reosiguruvawe:

1) osiguruvawe i reosiguruvawe na `ivot;

2) osiguruvawe i reosiguruvawe od nesre}en slu~aj;

3) penzisko osiguruvawe i reosiguruvawe, pokraj zadol`itelnoto osiguruvawe utvrdeno so zakon;

4) zdravstveno osiguruvawe, pokraj zadol`itelnoto propi{ano so zakon i

5) drugi raboti na `ivotno osiguruvawe i reosiguruvawe.

(3) Vo rabotite od stav 1 to~ka 2) na ovoj ~len spa|aat slednive grupi na osiguruvawe i reosiguruvawe:

1) osiguruvawe i reosiguruvawe na imot na gra|ani;

2) osiguruvawe i reosiguruvawe na industrija;

3) osiguruvawe i reosiguruvawe na posevi i plodovi;

4) osiguruvawe i reosiguruvawe na motorni vozila;

5) osiguruvawe i reosiguruvawe na transport;

6) osiguruvawe i reosiguruvawe od op{ta odgovornost;

7) osiguruvawe i reosiguruvawe na doma{ni i drugi `ivotni;

8) osiguruvawe i reosiguruvawe na krediti;

9) osiguruvawe i reosiguruvawe na pravnata za{tita;

10) osiguruvawe i reosiguruvawe od zemjotresen rizik;

11) osiguruvawe i reosiguruvawe na priredbi od atmosferski vrne`i;

12) osiguruvawe i reosiguruvawe od nematerijalni rizici (izvozni zdelki i drugo);

13) osiguruvawe i reosiguruvawe na {tedni vlogovi, pokraj zadol`itelnoto osiguruvawe utvrdeno so zakon i

14) drugi raboti na ne`ivotno osiguruvawe.

(4) Grupite na osiguruvawe i reosiguruvawe od stavovite 2 i 3 na ovoj ~len vo ramkite na oddelni vidovi na osiguruvawe i reosiguruvawe poblisku se opredeluvaat so aktot za osnovawe na dru{tvoto za osiguruvawe.

(5) Dru{tvoto za osiguruvawe mo`e da vr{i raboti na eden ili pove}e vidovi na osiguruvawe i reosiguruvawe, odnosno grupi na osiguruvawe i reosiguruvawe.

^len 7

(1) Osiguruvaweto na imoti i lica e dobrovolno.

(2) Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, za rizicite {to zagrozuvaat treti lica ili nivniot imot, za nematerijalnite rizici i za rizicite {to pretstavuvaat

op{ta opasnost za dobrata od op{t interes za Republika Makedonija i za dr`avniot imot, so ovoj zakon se propi{uva da se propi{e zadol`itelno osiguruvawe ili reosiguruvawe.

Zadol`itelno reosiguruvawe

^len 8

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no vo dru{tvo za osiguruvawe so sedi{te vo Republika Makedonija registrirano za aktivno reosiguruvawe da gi reosi

gura obvrskite od dogovorot za osiguruvawe nad iznosot {to so op{t akt na dru{tvoto e predvideno da gi pokrie samoto so svoi sredstva.

(2) Dru{tvoto za osiguruvawe registrirano za aktivno reosiguruvawe e dol`no ponudenite vi{oci na rizici koi ne mo`e da gi pokrie samoto so svoi sred

stva da gi ponudi na drugi dru{tva za osiguruvawe so sedi{te vo Republika Makedonija registrirani za aktivno reosiguruvawe.

(3) Vi{ocite na rizici prezemeni vo osiguruvawe koi dru{tvata za osiguruvawe so sedi{te vo Republika Makedonija registrirani za aktivno reosiguruvawe ne gi prifa}aat za pokritie, dru{tvoto za osiguruvawe

mo`e da gi reosigura vo stranstvo.

Vidovi dru{tva za osiguruvawe

^len 9

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe, spored vidovite na osiguruvawe, odnosno reosiguruvawe {to gi vr{i, mo`e da bide:

1) akcionersko dru{tvo za osiguruvawe;

2) akcionersko dru{tvo za reosiguruvawe;

3) akcionersko dru{tvo za drugi raboti na osiguruvawe;

4) akcionersko dru{tvo za osiguruvawe i reosiguruvawe i

5) Javno pretprijatie za osiguruvawe.

(2) Dru{tvoto od stav 1 to~ka 3 na ovoj ~len drugite raboti na osiguruvawe gi vr{i za dru{tvata od stav 1 to~ki 1, 2 i 4 na ovoj ~len vrz osnova na dogovor.

(3) Dru{tvata od stav 1 to~ki 1, 2 i 4 na ovoj ~len mo`at da vr{at i drugi raboti na osiguruvawe.

OSNOVAWE NA DRU[TVO ZA OSIGURUVAWE

Osnovawe na dru{tvo za osiguruvawe

^len 10

(1) Dru{tvo za osiguruvawe se osnova kako akcionersko dru{tvo, pod uslovite utvrdeni so ovoj zakon i so Zakonot za trgovskite dru{tva.

(2) Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, osiguruvawe od rizici {to pretstavuvaat op{ta opasnost za dobrata od op{t interes za Republika Makedonija i za dr`avniot imot, kako i za osiguruvawe od nematerijalni rizici i zadol`itelno osiguruvawe, se raboti od javen interes.

(3) Za rabotite od stav 2 na ovoj ~len Vladata na Republika Makedonija osnova javno pretprijatie za osiguruvawe.

^len 11

(1) Dru{tvo za osiguruvawe mo`at da osnovaat doma{ni i stranski pravni i fizi~ki lica.

(2) Stransko fizi~ko ili pravno lice, doma{no pravno lice koe e neposredno ili posredno povrzano vo mnozinska sopstvenost na stranski fizi~ki ili

pravni lica i doma{no fizi~ko lice mo`e da stekne najmnogu do 25% od akciite na dru{tvoto za osiguruvawe so pravo na upravuvawe.

(3) Po isklu~ok od stav 2 na ovoj ~len, stransko dru{tvo za osiguruvawe mo`e da stekne najmnogu do 49% od akciite na dru{tvoto za osiguruvawe so pravo

na upravuvawe.

^len 12

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe se osnova so donesuvawe akt za osnovawe i so uplata na osnovnata glavnina.

(2) Osnovnata glavnina uplatena vo pari pri osnovawe na dru{tvo za osiguruvawe za oddelni vidovi na osiguruvawe od ~len 6 na ovoj zakon ne mo`e da bide pomala od denarskata protivvrednost na:

1. 3.000.000 DEM ako dru{tvoto se osnova za vr{ewe na rabotite na `ivotno osiguruvawe;

2. 5.000.000 DEM ako dru{tvoto se osnova za vr{ewe na rabotite na:

a) osiguruvawe na gra|anite-civili, osiguruvawe na industrijata i osiguruvawe od op{ta odgovornost,

b) osiguruvawe na avtomobilsko kasko i osiguruvawe od avtomobilska odgovornost,

v) osiguruvawe na transport-kargo, osiguruvawe na transportot kasko i osiguruvawe od odgovornost vo transportot,

g) osiguruvawe na krediti,

d) osiguruvawe na {tedni vlogovi, pokraj zadol`itelnoto osiguruvawe propi{ano so zakon,

|) osiguruvawe na dobra od op{t interes za Republikata i za dr`avniot imot,

e) osiguruvawe od nematerijalni rizici,

`) osiguruvawe od zemjotresen rizik, i

z) osiguruvawe od nesre}i i nesre}ni slu~ai i osiguruvawe od zaboluvawa;

3. 1.000.000 DEM ako dru{tvoto se osnova za vr{ewe na rabotite na:

a) osiguruvawe na posevi i plodovi,

b) osiguruvawe na doma{ni i drugi `ivotni,

v) osiguruvawe na pravnata za{tita i

g) osiguruvawe na priredbi od atmosferski vrne`i;

4. 5.000.000 DEM ako dru{tvoto se osnova za vr{ewe na raboti na reosiguruvawe i

5. 100.000 DEM ako dru{tvoto se osnova za vr{ewe na drugi raboti na osiguruvawe.

(3) Denarskata protivvrednost na sredstvata od stav 2 na ovoj ~len presmetana po kursot na Narodnata banka na Republika Makedonija na denot na uplatata,

doma{nite pravni i fizi~ki lica ja uplatuvaat na posebna smetka kaj nositelot na platniot promet.

(4) Stranskite pravni i fizi~ki lica sredstvata od stav 2 na ovoj ~len gi uplatuvaat na devizna smetka kaj Narodnata banka na Republika Makedonija.

(5) Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da ja odr`uva vrednosta na osnovnata glavnina.

Dozvola za osnovawe i rabota na dru{tva za osiguruvawe

^len 13

(1) Za osnovawe i rabota na dru{tvo za osiguruvawe e zadol`itelna dozvola za osnovawe i rabota (vo natamo{niot tekst: dozvola).

(2) Dozvolata od stav 1 na ovoj ~len e zadol`itelna i za voveduvawe novi vidovi i grupi na osiguruvawe, kako i za statusni izmeni na dru{tvoto za osiguruvawe.

(3) Pod statusni izmeni od stav 2 na ovoj ~len se podrazbira spojuvawe na dru{tva za osiguruvawe i podelba na dru{tvo za osiguruvawe na pove}e samostojni dru{tva za osiguruvawe.

(4) Dozvolata od stav 1 na ovoj ~len ja izdava ministerot za finansii. >

^len 14

(1) Dru{tvata za osiguruvawe ne mo`at da vr{at raboti na osiguruvawe i reosiguruvawe i drugi raboti na osiguruvawe bez dozvola od ~len 13 na ovoj zakon.

(2) Dokolku dru{tvata za osiguruvawe vr{at raboti na osiguruvawe sprotivno na stav 1 na ovoj ~len, minister za finansii donesuva re{enie za zabrana na

vr{ewe na dejnost i bara bri{ewe od registarot vo registarskiot sud.

^len 15

Barawe za izdavawe dozvola od ~len 13 na ovoj zakon se podnesuva do Ministerstvoto za finansii.

^len 16

(1) Kon baraweto od ~len 15 na ovoj zakon se prilo`uva:

1) predlog na aktot za osnovawe;

2) predlog na statut;

3) predlog na akti na delovnata politika;

4) akt za formirawe, upravuvawe i koristewe na matemati~kata rezerva, dokolku vr{i raboti na osiguruvawe na `ivot;

5) dokaz od ovlastena institucija za platen promet deka se obezbedeni sredstva za osnovnata glavnina, {to ne mo`e da bide pomala od iznosot utvrden so ovoj

zakon;

6) spisok na akcioneri so podatoci za visinata na nivnite udeli;

7) informacii za me|usebnata neposredna i posredna kapitalna, upravuva~ka i rodninska povrzanost na akcionerite i finansiskata sostojba na akcione

rite;

8) mislewe na ovlastena institucija za bonitetot, ako osnova~ e doma{no pravno lice;

9) imiwa na licata koi }e rakovodat so dru{tvoto za osiguruvawe i podatoci od koi se gleda deka se osposobeni za vodewe na dru{tvoto za osiguruvawe i

10) dokumentacija vrz osnova na koja mo`e da se onstatira deka dru{tvoto za osiguruvawe e kadrovski, tehni~ki i organizaciono osposobeno za vr{ewe

na rabotite predvideni so aktot za osnovawe na dru{tvoto za osiguruvawe.

(2) Dokolku osnova~ na dru{tvo za osiguruvawe e stransko fizi~ko ili pravno lice i doma{no pravno lice koe e neposredno ili posredno vo mnozinska sop

stvenost na stranski fizi~ki ili pravni lica, kon baraweto od stav 1 na ovoj ~len prilo`uva i:

1) programa za razvoj na novi vidovi na osiguruvawe;

2) mislewe na stranska institucija ovlastena za nadzor na dru{tvata za osiguruvawe, ako stranskiot akcioner e dru{tvo za osiguruvawe i

3) mislewe na priznati me|unarodni organizacii za ocena na bonitetot, ako stranskiot akcioner e pravno lice koe ne e dru{tvo za osiguruvawe.

^len 17

(1) Po baraweto od ~len 15 na ovoj zakon ministerot za finansii odlu~uva so re{enie so koe se izdava dozvola ili se odbiva baraweto.

(2) Baraweto, koe ne ja sodr`i dokumentacijata od ~len 16 na ovoj zakon, se otfrla so re{enie.

(3) Pri odlu~uvaweto po baraweto od stav 1 na ovoj ~len, se ocenuva i konkurentnosta i {irinata na pazarot.

(4) Re{enieto od stav 1 na ovoj ~len se donesuva vo rok od tri meseci od denot na podnesuvawe na baraweto.

(5) Re{enieto so koe se odbiva baraweto za izdavawe na dozvola mora da bide obrazlo`eno.

(6) Protiv re{enieto od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len mo`e da se podnese `alba do Komisija na Vladata na Republika Makedonija, vo rok od osum dena od denot

na dostavuvaweto na re{enieto.

^len 18

Vo re{enieto so koe se izdava dozvola se utvrduvaat rabotite po vidovi i grupi na osiguruvawe i reosiguruvawe, kako i drugite raboti na osiguruvawe koi mo`e da gi vr{i dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 19

Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da donese akt za osnovawe vo rok od 60 dena od dobivaweto na re{enieto so koe se izdava dozvola.

Zapo~nuvawe so rabota

^len 20

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da zapo~ne so rabota vo rok od {est meseci od denot na dobivaweto na re{enieto so koe se izdava dozvola i za toa

pismeno da go izvesti Ministerstvoto za finansii.

(2) Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no vedna{ da go izvesti Ministerstvoto za finansii za prekin so raboteweto.

Ukinuvawe na dozvola

^len 21

(1) Ministerot za finansii so re{enie ja ukinuva dozvolata ako utvrdi deka dru{tvoto za osiguruvawe:

1) ne zapo~ne da raboti vo rok od {est meseci od denot na izdavaweto na dozvolata;

2) prekine so rabota od neopravdani pri~ini;

3) dozvolata ja dobilo so naveduvawe na nevistiniti podatoci;

4) dokolku pove}e ne gi ispolnuva uslovite pod koi e dobiena dozvolata;

5) osnovnata glavnina e pomala od propi{anata so ovoj zakon i

6) ne podnese prijava za upis vo trgovskiot registar vo propi{aniot rok.

(2) Protiv re{enieto od stav 1 na ovoj ~len mo`e da se podnese `alba do komisija na Vladata na Republika Makedonija, vo rok od osum dena od denot na dostavuvaweto na re{enieto.

^len 22

Ministerot za finansii so re{enie vremeno ja odzema dozvolata ako utvrdi deka dru{tvoto za osiguruvawe:

1) ne formira osiguritelno-tehni~ki rezervacii soglasno so odredbite od ~len 85 na ovoj zakon,

2) finansiskoto rabotewe i vlo`uvaweto na osiguritelnite sredstva ne gi vr{i soglasno so smetkovodstvenite standardi i soglasno so odredbite od ovoj

zakon;

3) visinata na garantniot fond ne e usoglasena so ~lenovite 47 i 48 od ovoj zakon;

4) ako ne gi vlo`uva sopstvenite izvori na sredstva i na sredstvata na matemati~kata i na drugi osiguritelni rezervacii, soglasno so odredbite od ovoj zakon;

5) ne gi vodi sredstvata od `ivotni osiguruvawa na posebni smetki i gi koristi za pokrivawe na obvrskite od drugi vidovi na osiguruvawe;

6) vr{i raboti za koi nema dozvola i

7) stekne akcii sprotivno na ~len 11 stavovi 2 i 3 od ovoj zakon.

(2) So re{enieto od stav 1 na ovoj ~len, se opredeluva rok za otstranuvawe na utvrdenite nezakonitosti, koj ne mo`e da bide podolg od tri meseci.

(3) Dokolku dru{tvoto za osiguruvawe ne gi otstrani utvrdenite nezakonitosti

vo rokot od stav 2 na ovoj ~len, ministerot za finansii donesuva re{enie

so koe trajno ja odzema dozvolata.

(4) Protiv re{enieto od stavovite 1 i 3 na ovoj ~len mo`e da se podnese `alba do komisija na Vladata na Republika Makedonija vo rok od osum dena od denot

na dostavuvaweto na re{enieto.

(5) Ministerstvoto za finansii go izvestuva sudot za odzemawe na dozvolata zaradi bri{ewe na dru{tvoto za osiguruvawe od trgovskiot registar.

^len 23

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da bara soglasnost od Ministerstvoto za finansii za:

1) izmena na statutot;

2) izmena na aktot za osnovawe;

3) izmena na naziv i sedi{te i

4) namaluvawe na dogovorenite sumi na osiguruvawe predvideno so ~len 44 stav 4 od ovoj zakon.

(2) Po baraweto od stav 1 na ovoj ~len, Ministerstvoto za finansii e dol`no da odgovori vo rok od 60 dena od denot na podnesuvaweto na baraweto.

Akti na delovnata politika

^len 24

(1) Akti na delovnata politika na dru{tvo za osiguruvawe se:

1) osnovi na delovnata politika, na uslovite za osiguruvawe, na tarifite na premiite i na osiguritelno-tehni~kite osnovi;

2) vidovi i grupi na osiguruvawe {to gi vr{i dru{tvoto;

3) op{ti i posebni uslovi za osiguruvawe, tarifite na premii i drugite osnovi na osiguruvawe, za presmetka na premii na osiguruvawe i za formirawe

na osiguritelno-tehni~kite rezervi za `ivotni osiguruvawa i za drugi vidovi osiguruvawe vo koi se primenuvaat tabelite za smrtnost i drugi sli~ni verojat

nosni tabeli i presmetki {to se odnesuvaat na `ivotni osiguruvawa;

4) programa za predvideno reosiguruvawe, so tabelite za maksimalno pokritie za site vidovi na osiguruvawe;

5) prognoza (elaborat) za o~ekuvani delovni rezultati za najmalku trigodi{en period pred se vo vrska so o~ekuvaniot prihod od premiite, o~ekuvanite {teti,

rashodite za sproveduvawe na osiguruvaweto, o~ekuvanata dobivka, o~ekuvanite obe{tetuvawa, odnosno osiguruvawa i o~ekuvanoto oblikuvawe na osiguritelno

-tehni~kite rezervacii i rezervi i

6) drugi podatoci {to }e ja doka`uvaat trajnata mo`nost na dru{tvoto za osiguruvawe za namiruvawe na idnite obvrski.

(2) Na barawe na Ministerstvoto za finansii, aktite od stav 1 to~ki od 1 do 5 se izgotvuvaat i za site zadol`itelni osiguruvawa.

(3) Za izmena na aktite na delovnata politika dru{tvoto za osiguruvawe go izvestuva Ministerstvoto za finansii.

Upis vo trgovskiot registar

^len 25

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe steknuva svojstvo na pravno lice so upis vo trgovskiot registar.

(2) Kon prijavata za upis vo trgovskiot registar, pokraj dokumentacijata utvrdena so Zakonot za trgovskite dru{tva se prilo`uvaat:

1) dokaz deka se uplateni pari~nite sredstva na ime osnovna glavnina na privremena smetka kaj nositelot na platniot promet, odnosno dokaz deka stranskiot osnova~ gi uplatil deviznite sredstva na posebna smetka kaj Narodnata banka na Republika Makedonija i

2) dozvola od ~len 13 na ovoj zakon.

(3) Vo trgovskiot registar se vpi{uvaat i podru`nicite ‡ filijali na dru{tvoto za osiguruvawe osnovani soglasno so Zakonot za trgovskite dru{tva.

(4) Po izvr{enata registracija vo trgovskiot registar, dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no do Ministerstvoto za finansii da dostavi primerok od re{enieto za upis vo sudskiot registar.

(5) Ministerstvoto za finansii vodi evidencija na dru{tvata za osiguruvawe registrirani vo trgovskiot registar.

DEL TRETI

RABOTEWE NA DRU[TVO ZA OSIGURUVAWE

^len 26

(1) Rabotite na osiguruvawe i reosiguruvawe dru{tvoto za osiguruvawe gi vr{i vo svoe ime i za svoja smetka.

(2) Rabotite od stav 1 na ovoj ~len, kako i drugite raboti na osiguruvawe, dru{tvoto za osiguruvawe mo`e da gi vr{i i vo svoe ime i za tu|a smetka ili vo

ime i za smetka na treti lica ili mo`e da posreduva vo vr{eweto na tie raboti.

^len 27

(1) Za obvrskite od dogovorot za osiguruvawe, dogovorot za reosiguruvawe i dogovorot za drugi raboti na osiguruvawe, dru{tvoto za osiguruvawe odgovara so siot svoj imot.

(2) Svoeto rabotewe dru{tvoto za osiguruvawe go zasnovuva na principite na likvidnost, sigurnost i rentabilnost.

^len 28

Sredstvata so koi raboti dru{tvoto za osiguruvawe se sredstva od osnovnata glavnina, premii za osiguruvawe, sredstva na tehni~ki rezervi, sredstva za pre

ventiva, sredstva na rezervi na sigurnost, sredstva na matemati~ka rezerva i drugite sredstva na dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 29

(1) Premija za osiguruvawe se sostoi od funkcionalna premija i del na premijata za vr{ewe na dejnosta na osiguruvaweto.

(2) Funkcionalnata premija sodr`i tehni~ka premija, a mo`e da sodr`i i del za preventiva ako toj del e presmetan vo premijata.

(3) Tehni~kata premija e del od premijata namenet za ispolnuvawe na obvrskite od osiguruvaweto.

^len 30

Tehni~kite rezervi na dru{tvoto za osiguruvawe se sostojat od:

1) prenosnite premii i rezerviranite {teti;

2) matemati~kata rezerva na osiguruvaweto na `ivotot;

3) rezerviraweto za vra}aweto na premiite zavisni i nezavisni od rezultatot;

4) zakonski propi{anoto rezervirawe za kolebawe na {tetite i

5) drugi osiguritelno#-tehni~ki rezervirawa i neosiguritelno-tehni~ki rezervirawa.

^len 31

Sredstvata za osiguruvawe na `ivot, dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da gi vodi na posebna smetka i tie sredstva ne mo`at da se koristat nitu da bidat

predmet na prisilno izvr{uvawe, za pokrivawe na obvrskite od drugite vidovi osiguruvawe, odnosno reosiguruvawe ili na drugi obvrski na dru{tvoto za

osiguruvawe.

^len 32

(1) Od sredstvata za osiguruvawe na `ivotot, dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da formira matemati~ka rezerva za osiguruvawe na `ivotot.

(2) Pod osiguruvawe na `ivotot vo smisla na ovoj zakon se smetaat site vidovi dolgoro~ni dogovori za osiguruvawe na lica kaj koi se kumuliraat sredstvata

na za{tedata ili sredstvata za pokritie na zgolemenite rizici vo podocne`nite godini od osiguruvaweto, penziskoto osiguruvawe i osiguruvaweto na invalidskite renti.

^len 33

Dru{tvoto za osiguruvawe koe vr{i osiguruvawe na `ivotot e dol`no pri osnovaweto da donese akt za formiraweto, upravuvaweto i koristeweto na matemati~kata rezerva.

^len 34

Prihodite na dru{tvoto za osiguruvawe se formiraat od premijata za osiguruvawe, premijata za aktivnite raboti na soosiguruvawe i reosiguruvawe i od drugite prihodi na rabotite na osiguruvaweto, od prihodite od sredstvata vlo`eni vo investicii i od drugi vlo`uvawa i od vonredni prihodi.

^len 35

(1) Rashodi na dru{tvoto za osiguruvawe vo smisla na ovoj zakon, se tro{ocite za isplata na {tetite, premijata po osnova na soosiguruvawe i reosiguru

vawe, drugi tro{oci vo raboteweto pri osiguruvaweto, tro{ocite za izvr{uvawe na vr{itelite na drugi raboti na osiguruvawe i za reosiguruvawe i vonredni tro{oci.

(2) Kako rashod na dru{tvoto za osiguruvawe se smeta i posebnata rezerva za obezbeduvawe od potencijalni zagubi koi proizleguvaat od nenaplateni pobaru

vawa po osnova na premiite za osiguruvawe.

(3) Rashodite za isplata na {tetite po osnova na osiguruvawe, soosiguruvawe ili reosiguruvawe i dogovornite iznosi se utvrduvaat so dogovor, odnosno so

op{t akt na dru{tvoto za osiguruvawe. Pod rashodi za {teta se smetaat i tro{ocite za utvrduvawe i za procena na {tetata, tro{ocite za ostvaruvawe na regresni barawa, sudskite tro{oci, tro{oci za ve{ta~ewe i drugi tro{oci vo vrska so likvidiraweto na {tetite.

^len 36

(1) Kako rashodi na dru{tvoto za osiguruvawe se smetaat i:

1) izdvojuvawata od premijata za osiguruvaweto na `ivotot za matemati~kata rezerva za osiguruvawe na `ivotot i za zgolemuvawe na sumata za osiguruvawe po osiguruvawata na `ivot i

2) izdvojuvawata na krajot na presmetkovniot period {to se odnesuvaat na: vremetraeweto na osiguruvaweto, odnosno reosiguruvaweto vo idniot period

(prenosni premii), nastanatite no nenamireni obvrski po osnov na osiguruvawe, odnosno reosiguruvawe (rezervirani {teti), rezervaciite za masovni i katastrofalni {teti vo podolg period, kako i rezervite za renti za osiguruvawa od odgovornost i nesre}i.

(2) Izdvojuvawata od stav 1 to~ki 1 i 2 na ovoj ~len, osven rezervaciite za masovni i katastrofalni {teti vo podolg period i rezervaciite za renti za osiguruvawe od odgovornost i nesre}i, koi istovremeno pretstavuvaat prihodi vo idnata presmetkovna godina.

(3) Pod nastanati, no nenamireni obvrski se podrazbiraat i neprijavenite {teti, ~ij iznos se utvrduva na na~in predviden so op{t akt na dru{tvoto za

osiguruvawe

(4) Na~inot na presmetuvaweto i visinata na delot od premijata na osiguruvaweto, odnosno reosiguruvaweto {to se izdvojuva na ime prenosni premii, rezervirani {teti i rezervacii za masovni katastrofalni

{teti, kako i na~inot na presmetuvaweto na matemati~kata rezerva, zgolemuvaweto na osigurenata suma po osiguruvawata na `ivot i izdvojuvawata od premijata za rezervi na sigurnost se utvrduva so op{t akt na dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 37

Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da sostavuva godi{ni smetki i finansiski izve{tai za svoeto rabotewe i da gi dostavuva do Ministerstvoto za finansii.

^len 38

(1) Del od prihodite od raboteweto na dru{tvoto za osiguruvawe, {to po godi{nite smetki preostanuva po namiruvaweto na rashodite, se iska`uva kako ostvarena dobivka.

(2) Dobivkata od stav 1 na ovoj ~len, vrz osnova na odluka na organot na upravuvawe na dru{tvoto za osiguruvawe se koristi za:

1) pokrivawe na zagubite od prethodnata godina;

2) izdvojuvawa vo rezervite na sigurnost;

3) isplata na del od dobivkata na akcionerite, odnosno vlo`uva~ite i na vrabotenite na dru{tvoto;

4) izdvojuvawe za udel vo dobivkata za dogovorenite iznosi za osiguruvawe na `ivot;

5) izdvojuvawe vo drugi rezervi na dru{tvoto za osiguruvawe i

6) nerasporedena dobivka.

^len 39

Dru{tvoto za osiguruvawe {to formiralo rezervi na sigurnost najmalku vo visina na 50% od ostvarenata prose~na premija na osiguruvawe vo poslednite dve godini, pri {to premiite od prethodnite godini se zgolemuvaat za indeksot na porastot na cenite na malo, smetaj}i ja i godinata za koja se rasporeduva ostvarenata dobivka, ne e dol`no da izdvojuva od dobivkata vo rezervite na sigurnost.

^len 40

Ako prihodite na dru{tvoto za osiguruvawe po godi{nata smetka ne se dovolni za pokrivawe na rashodite, dru{tvoto za osiguruvawe iska`uva zaguba vo raboteweto.

^len 41

(1) Zagubata od ~len 40 na ovoj zakon, dru{tvoto za osiguruvawe ja pokriva od:

1) nerasporedenata dobivka;

2) rezervite na sigurnosta;

3) fondot za preventiva, ako nadle`niot organ na dru{tvoto za osiguruvawe donese takva odluka;

4) pari~nite sredstva i sredstvata vo plasmani so rok na naplata do denot na predavawe na godi{nata smetka i

5) drugi rezervi.

(2) Dokolku dru{tvoto za osiguruvawe ne uspee da ja pokrie zagubata na na~inot utvrden vo stav 1 od ovoj ~len, za nepokrieniot del od zagubata se namaluva os

novnata glavnina na dru{tvoto.

^len 42

Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no vo tekot na idnata delovna godina da gi nadomesti sredstvata na osnovnata glavnina iskoristeni za pokrivawe na zagu

bata od ~len 41 stav 2 na ovoj zakon.

^len 43

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe {to vr{i osiguruvawe na `ivot posebno ja utvrduva dobivkata, odnosno zagubata za toj vid osiguruvawe.

(2) Dru{tvoto za osiguruvawe {to vr{i raboti na osiguruvawe i raboti na reosiguruvawe e dol`no posebno da ja utvrdi dobivkata, odnosno zagubata od tie

raboti i da iska`e edinstven rezultat.

^len 44

(1) Ako dru{tvoto za osiguruvawe vr{i osiguruvawe na `ivot i drugi vidovi na osiguruvawe ili reosiguruvawe i ako mu pretstoi likvidacija ili ste~aj,

a postojat so zakon predvidenite uslovi za osnovawe na dru{tvo za osiguruvawe na `ivot, osigurenicite na `ivot so sredstva na toa dru{tvo, mo`at da osnovaat novo dru{tvo za osiguruvawe na `ivot.

(2) Ako ne postojat uslovite od stav 1 na ovoj ~len, site osiguruvawa na `ivot i sredstva po osnova na osiguruvawe na `ivot im se otstapuvaat na drugi dru{tva za osiguruvawe ako tie gi prifa}aat.

(3) Vo slu~aite od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len, prezemenite obvrski sprema osigurenicite ne se menuvaat.

(4) Ako ne postojat uslovi za osnovawe na novo dru{tvo za osiguruvawe na `ivot, odnosno za otstapuvawe na dogovorite za osiguruvawe na `ivot na drugi

dru{tva zaradi osnovawe na novo dru{tvo za osiguruvawe na `ivot ili za otstapuvawe na tie osiguruvawa na drugi dru{tva za osiguruvawe, dogovorenite sumi za osiguruvawe mo`at da se namalat.

(5) Za donesuvawe na aktot za osnovawe, odnosno za otstapuvawe na osiguruvaweto od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len, osigurenicite na `ivot fomiraat odbor koj gi prezema site podgotvitelni dejstvija za osnivawe na

novo dru{tvo za osiguruvawe na `ivot ili za otstapuvawe na osiguruvaweto na `ivot na drugi dru{tva za osiguruvawe, vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon.

(6) Za namaluvawe na dogovorenite sumi na osiguruvawe soglasno so stav 4 od ovoj ~len, zadol`itelna e soglasnost od Ministerstvoto za finansii.

DEL ^ETVRTI

POTREBNI SREDSTVA NA DRU[TVATA ZA OSIGURUVAWE

^len 45

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe trajno mora da raspolaga so sopostveni sredstva (vo natamo{niot tekst: garanten fond) dovolen so nego da se garantira posto

janoto ispolnuvawe na obvrskite na dru{tvoto od dogovorite za osiguruvawe.

(2) Garantniot fond go so~inuvaat:

1) uplatenata osnovna glavnina;

2) rezervite na sigurnost;

3) nerasporedenata dobivka i

4) fondot na preventiva, ako nadle`niot organ na dru{tvoto za osiguruvawe donese takva odluka.

^len 46

(1) Garantniot fond mora da iznesuva:

1) kaj osiguruvaweto na `ivotot najmalku 3,5% od matemati~kata rezerva na osiguruvaweto na `ivot od prethodnata godina i najmalku 5% od sredstvata na

tehni~kata premija na site rizici na osiguruvaweto na `ivot, za koi ne se presmetuva matemati~kata rezerva, so toa {to osnovicata za presmetka se namaluva za delot predaden vo reosiguruvawe, no najmnogu do 15%;

2) kaj osiguruvaweto od zaboluvawa najmalku 12% od iznosot na tehni~kata premija i

3) kaj drugite osiguruvawa i reosiguruvawa vo pogolemiot iznos {to se dobiva so primena na eden od ovie kriteriumi:

a) od bruto premijata na osiguruvaweto, odnosno reosiguruvaweto, namalena za danoci i taksi od premijata i za storniranite, odnosno otpi{anite iznosi na

premijata, kako i za predadenite premii na soosiguritelite i reosiguritelite, odnosno i retrocesionerite, so toa {to namaluvaweto mo`e da iznesuva najm

nogu 50%, a za prekuokeanskite brodovi, za odgovornosta na brodarot i za osiguruvaweto na avijacijata namaluvaweto mo`e da iznesuva najmnogu do 85%;

b) od prose~niot iznos na {tetite, {to }e se dobie na toj na~in {to bruto isplatite za osigurenite nastani za izminatite tri godini }e se zgolemat za bruto rezervata na {tetite na krajot na izminatata godina i }e se namalat za naplatenite regresi za izminatite tri godini i za rezervite na {teta na po~etokot na toj period, so toa {to taka dobieniot iznos }e se pomno`i

so stapka {to se dobiva od odnosot na isplatite za osigurenite nastani za sopstvena smetka i bruto isplatata za osigurenite nastani vo poslednata godina. Ako vaka dobienata stapka e pomala od 50% se primenuva stapka od 50%.

(2) Pri presmetuvaweto na visinata na garantniot fond od stav 1 to~ka 3 potto~ka b) na ovoj ~len, dru{tvoto za osiguruvawe isplatenite {teti i naplatenite regresi, kako i rezervata na {tetite na po~etokot na periodot {to slu`i za presmetuvawe na izdvojuvawata, gi revalorizira so indeksot na zgolemuvaweto na cenite na malo, ako zgolemuvaweto na cenite na malo vo prvata ili vo dvete prethodni godini bil pogolem od 10%.

^len 47

Vo tekot na raboteweto sredstvata na garantniot fond ne mo`at da bidat pomali od iznosite predvideni vo ~len 12 stav 2 od ovoj zakon.

^len 48

Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no vo tekot na svoeto rabotewe da vodi smetka za usoglasenosta na visinata na sredstvata na garantniot fond od ~len 46

stav 1 na ovoj zakon i visinata na premijata na osiguruvaweto vo samopridr`uvawe.

^len 49

(1) Sredstvata od ~len 45 na ovoj zakon dru{tvoto za osiguruvawe gi dr`i na smetki i vo plasmani vo Republika Makedonija i pri raboteweto so tie sredstva e dol`no da se gri`i za likvidnosta i sigurnosta na plasmanite, odnosno vlo`uvawata za da ne ja zagrozi nivnata vrednost i sopstvenata likvidnost pri izvr{uvaweto na svoite obvrski.

(2) Vkupnite vlo`uvawa na osiguritelno dru{tvo ne mo`e da nadminat 50% od garantniot fond na dru{tvoto.

(3) Vo ramkite na iznosot od stav 2 na ovoj ~len, oddelnite vlo`uvawa mo`e da iznesuvaat najmnogu do:

1) 10% od garantniot fond za vlo`uvawa vo oddelna nedvi`nost ili vo pogolem broj nedvi`nosti {to mo`at da se tretiraat kako edno vlo`uvawe;

2) 40% od garantniot fond za vlo`uvawa vo zaemi obezbedeni so hipoteka vpi{ana na nedvi`nostite i na dvi`nite predmeti ili so garancija na polniot iznos na zaemot zaedno so kamatite {to go dava banka, dr`avata, so toa {to iznosot na zaemot {to se obezbeduva so hipoteka ne mo`e da nadmine 60% od pazarnata vrednost na predmetot na koj e vpi{ana hipotekata;

3) 40% od garantniot fond za vlo`uvawa vo akcii i vo drugi negocijabilni hartii od vrednost, kako obvrznici, udeli vo investicioni fondovi i drugi instrumenti na pazarot na pari i kapital so koi se trguva na reguliranite pazari;

4) 10% od garantniot fond za vlo`uvawa vo hartii od vrednost od stav 3 to~ka 3 na ovoj ~len so koi ne se trguva na reguliranite pazari na pari i kapital;

5) 5% od garantniot fond za oddelni vlo`uvawa vo akcii ili udeli vo trgovski dru{tva i zaemi na trgovski dru{tva;

6) 10% od garantniot fond za vlo`uvawa vo dr`avni hartii od vrednost i za zaemi na dr`avata;

7) 10% od garantniot fond za akontacii i zaemi {to dru{tvoto, spored op{tite uslovi na osiguruvaweto, gi odobruva so prezentacija na sopstvenite polisi i

8) 20% od garantniot fond za zaemi na osigurenicite, trgovcite, zemjodelcite ili na slobodnite profesii {to se obezbedeni so hipoteka vpi{ana na ned

vi`nost i na podvi`ni predmeti, pri {to oddelnoto vlo`uvawe na dru{tvoto za osiguruvawe vo vakvi zaemi ne mo`e da nadmine 3% od garantniot fond.

(4) Po isklu~ok od stav 2 na ovoj ~len, dru{tvoto za osiguruvawe mo`e da gi koristi sredstvata za osiguruvawe bez ograni~uvawe, pod uslov postojano da se odr`uva likvidnosta, za odobruvawe krediti na banki ili pravni lica, pri {to vra}aweto na glavninata, kako i na kamatite mora da bide obezbedeno so soodvetni garancii ili emstva.

DEL PETTI

ZADOL@ITELNO OSIGURUVAWE

Glava prva

Vidovi zadol`itelni osiguruvawa

^len 50

Spored ovoj zakon zadol`itelno se osiguruvaat:

1) patnicite vo javniot soobra}aj od posledici na nesre}en slu~aj;

2) sopstvenicite, odnosno korisnicite na motorni vozila od odgovornost za {teti pri~ineti na treti lica;

3) sopstvenicite, odnosno korisnicite na vozduhoplovi od odgovornost za {teti pri~ineti na treti lica i

4) sopstvenicite, odnosno korisnicite na brodovi, odnosno na ~amci na motoren pogon od odgovornost za {teti pri~ineti na treti lica.

^len 51

(1) Sopstvenicite, odnosno korisnicite na prevozni sredstva na koi se primenuvaat odredbite na ovoj zakon za zadol`itelnoto osiguruvawe se dol`ni pred da go pu{tat prevoznoto sredstvo vo soobra}aj da sklu~at dogovor za zadol`itelno osiguruvawe so dru{tvo za osiguruvawe koe ima dozvola za vr{ewe na tie grupi na osiguruvawe.

(2) Dru{tvata za osiguruvawe ~lenki na Nacionalno biro za osiguruvawe {to se zanimavaat so osiguruvawe od avtomobilska odgovornost gi usoglasuvaat

zaedni~kite uslovi, tarifite na premii i edinstvenite kriteriumi za procena na {teta. Nacionalno biro za osiguruvawe gi objavuva usoglasenite edinstveni uslovi i tarifite na premiite.

(3) Dogovorot od stav 1 na ovoj ~len se sklu~uva pod uslovi koi dru{tvoto za osiguruvawe go vr{i zadol`itelnoto osiguruvawe.

^len 52

Odredbite na ovoj zakon za zadol`itelnite osiguruvawa ne se odnesuvaat na prevoznite sredstva na Armijata na Republika Makedonija.

Glava vtora

Osiguruvawe na patnici vo javen prevoz od posledici na nesre}en slu~aj

^len 53

(1) Sopstvenicite, odnosno korisnicite na vozilata registrirani za prevoz na patnicite vo javniot soobra}aj se dol`ni so dru{tvo za osiguruvawe da

sklu~at dogovor za osiguruvawe na patnicite od posledici na nesre}en slu~aj.

(2) Dogovorot od stav 1 na ovoj ~len se dol`ni da go sklu~at sopstvenicite, odnosno korisnicite na:

1) avtobusi so koi se vr{i javen prevoz vo gradskiot, me|ugradskiot i vo me|unarodniot liniski i vonliniski soobra}aj;

2) patni~ki taksi-avtomobili i renta kar vozila koga se iznajmuvaat so voza~;

3) avtobusi {to vr{at prevoz na rabotnici do rabota i od rabota;

4) {inski vozila za prevoz na patnici;

5) site vidovi ezerski i re~ni plovila, vklu~uvaj}i gi i skeliwata i splavovite so koi na redovni linii ili slobodno se prevezuvaat patnici, vklu~uvaj}i i

krstarewe i prevoz na turisti;

6) site vidovi renta kar plovila od stav 2 to~ka 5 na ovoj ~len {to se iznajmuvaat so najmalku eden ~len na ekipa`ot;

7) vozduhoplovi so koi se vr{i javen prevoz na patnici na redovnite i na posebnite linii ili slobodno;

8) turisti~ki vozduhoplovi {to se koristat za kratki preleti i za panoramski letovi i renta kar vozduhoplovi {to se iznajmuvaat so pilot;

9) avtobusi so koi turisti~kite pretprijatija gi prevezuvaat turistite i

10) site drugi prevozni sredstva bez ogled na vidot na pogonot so koi se prevezuvaat patnici so naplata na prevozot vo vid na registrirana dejnost.

(3) Dogovorot od stav 2 na ovoj ~len sopstvenicite, odnosno korisnicite na vozilata registrirani za prevoz na patnicite vo javniot soobra}aj se dol`ni da go sklu~at pred da se pu{ti prevoznoto sredstvo vo soobra}aj.

^len 54

1) Patnici vo javen soobra}aj, vo smisla na odredbite od ovoj zakon, se smetaat licata koi zaradi patuvawe se nao|aat vo edno od prevoznite sredstva odre

deni za vr{ewe na javen prevoz, nezavisno dali imaat ili nemaat vozen bilet, kako i licata koi se nao|aat vo krugot na stanicata, pristani{teto, aerodromot ili vo neposredna blizina na prevoznoto sredstvo pred

ka~uvaweto, odnosno po sleguvaweto, koi imale namera da patuvaat so opredeleno prevozno sredstvo ili so nego patuvale.

(2) Za patnici od stav 1 na ovoj ~len se smetaat i licata koi imaat pravo na besplaten prevoz ili vozewe.

(3) Doka`uvaweto deka nekoe lice bilo patnik, pa|a na tovar na korisnikot na osiguruvaweto.

^len 55

(1) Najniskite osigureni sumi na koi mo`e da bide dogovoreno osiguruvaweto za eden patnik vo slu~aj na smrt, trajno gubewe na op{tata rabotna sposobnost i

preodna nesposobnost za rabota presmetani vo denarska protivvrednost po kursot na Narodnata banka na Republika Makedonija na denot na uplatata iznesuvaat:

1) 2.500 DEM vo slu~aj na smrt na patnikot;

2) 5.000 DEM vo slu~aj na trajno gubewe na op{tata rabotna sposobnost i

3) 1.250 DEM vo slu~aj na preodna nesposobnost za rabota i nu`ni tro{oci za lekuvawe.

(2) Nadomestokot za stvarni i nu`ni tro{oci za lekuvawe i izgubena zarabotuva~ka se isplatuvaat nezavisno od isplatenata osigurena suma vo slu~aj na smrt, odnosno vo slu~aj na trajno gubewe na op{tata rabotna sposobnost.

(3) So denot na kone~noto utvrduvawe na trajnata, odnosno preodnata nesposobnost za rabota prestanuva obvrskata za nadomestok za natamo{ni tro{oci za lekuvawe i izgubenata zarabotuva~ka.

(4) Se nadomestuvaat samo onie tro{oci za lekuvawe koi gi snosuva patnikot.

^len 56

(1) Patnikot komu }e mu se slu~i nesre}en slu~aj, odnosno korisnikot na osiguruvaweto vo slu~aj na smrt na patnikot, ima pravo da bara od dru{tvoto za

osiguruvawe kaj koe e izvr{eno osiguruvaweto neposredno nemu da mu ja izvr{i obvrskata od dogovorot za osiguruvawe.

(2) Ako za nastanatata {teta e odgovoren prevoznikot koj sklu~il dogovor za osiguruvawe, vo nadomestokot na {tetata {to ja dolguva prevoznikot }e se za

smeta iznosot {to dru{tvoto za osiguruvawe go isplatilo po osnova na zadol`itelno osiguruvawe na patnicite.

(3) Ako sopstvenikot, odnosno korisnikot na voziloto ne sklu~il dogovor za osiguruvawe na patnicite spored odredbite na ovoj zakon, a se slu~il nesre}niot slu~aj, patnikot, odnosno liceto koe bi bilo korisnik

na osiguruvaweto da bil sklu~en dogovor za osiguruvawe, mo`e da istakne barawe za isplata na osigurenata suma od koe bilo dru{tvo za osiguruvawe {to na teritorijata na Republika Makedonija vr{i takov vid na osiguruvawe.

(4) Dru{tvoto za osiguruvawe na koe mu se obratilo liceto od stav 2 na ovoj ~len }e postapi kako da bil sklu~en dogovor za osiguruvawe so osigurenata suma od ~len 55 na ovoj zakon.

(5) Dru{tvoto za osiguruvawe od stav 2 na ovoj ~len {to izvr{ilo isplata na osigurenata suma ima pravo na regres na isplateniot iznos zaedno so kamatite i

tro{ocite od sopstvenikot na voziloto, odnosno od liceto odgovorno za {tetata.

(6) Ako dru{tvoto za osiguruvawe ne mo`e nitu vo sudska postapka nitu vo slu~aj na prestanok na dru{tvoto da go ostvari pravoto na regres od stav 4 na ovoj ~len, ima pravo baraweto za isplata na nadomesteniot iznos da go istakne sprema drugi dru{tva za osiguruvawe {to vr{at takov vid osiguruvawe i toa srazmerno na premijata ostvarena vo zadol`itelnoto osiguruvawe na patnicite vo javniot soobra}aj vo odnos na vkupnata premija ostvarena na teritorijata na Republika Makedonija vo toj vid osiguruvawe.

(7) Vo slu~aj na prestanok na dru{tvoto za osiguruvawe liceto od stav 1 na ovoj ~len mo`e da pobara nadomest od dru{tvata za osiguruvawe od stav 3 na ovoj

~len.

(8) Isplateniot nadomest od stav 7 na ovoj ~len go podnesuvaat site dru{tva za osiguruvawe koi sproveduvaat osiguruvawe na patnici vo javen prevoz od po

sledici na nesre}en slu~aj srazmerno na premijata {to ja ostvaruvaat od ovoj vid na osiguruvawe.

Glava treta

Osiguruvawe na sopstvenici, odnosno na korisnici na motorni vozila od odgovornosta za {teti predizvikani na treti lica

^len 57

(1) Sopstvenikot, odnosno korisnikot na motorno vozilo i na priklu~no vozilo e dol`en da sklu~i dogovor za osiguruvawe od odgovornost za {teti {to so

upotreba na motorno vozilo (vo natamo{niot tekst: osiguruvawe od avtomobilska odgovornost) }e im ja pri~ini na treti lica poradi smrt, telesna povreda, naru{uvawe na zdravjeto, uni{tuvawe ili o{tetuvawe na predmeti, osven od odgovornost za {teti za predmetite {to gi primil na prevoz.

(2) Kako {teta {to e predizvikana so upotreba na motorno vozilo se smeta i {tetata {to na treto lice mu e predizvikana so pa|awe na predmeti od motornoto ili od priklu~noto vozilo.

^len 58

(1) Motorni i priklu~ni vozila, vo smisla na ovoj zakon, se site vozila na motoren pogon {to se dvi`at po javen pat na koj se vr{i soobra}aj {to spored propisite za registracija na drumskite vozila, moraat da imaat soobra}ajna dozvola koja se prodol`uva vo rokovi ne podolgi od 12 meseci, pri prethoden tehni~ki pregled, a za traktorite nezavisno od poseduvaweto na soobra}ajnata dozvola i rokovite za tehni~ki pregled.

(2) Registracija na motorno i priklu~no vozilo, prodol`uvawe na registracija i izdavawe probni tabli~ki, mo`e da se izvr{i otkako na organot nadle

`en za registracija }e mu bide podnesen dokaz za sklu~eniot dogovor za osiguruvawe.

^len 59

Ne se smetaat za treti lica, vo smisla na ovoj zakon, i nemaat pravo na nadomest na {teta po osnova na osiguruvawe od avtomobilska odgovornost:

1) dogovoruva~ot na osiguruvawe;

2) sopstvenikot, sosopstvenikot, korisnikot i sekoj drug imatel na vozilo i toga{ koga ne upravuvale so voziloto pri nastanuvaweto na {tetata;

3) voza~ot na voziloto koj e odgovoren za {tetata i

4) lica koi na nedozvolen na~in go prisvoile voziloto, pa i toga{ koga vo momentot na nezgodata ne upravuvale so voziloto.

^len 60

(1) Iznosite na koi mora da se dogovori osiguruvawe od avtomobilska odgovornost presmetani vo denarska protivvrednost po kursot na Narodnata banka na Republika Makedonija na denot na uplatata ne mo`e da bidat poniski od:

1) 200.000 DEM za tovarni vozila i avtobusi i

2) 100.000 DEM za site drugi vozila.

(2) Obvrskata na dru{tvoto za osiguruvawe za nadomest na {teta po osnova na osiguruvawe od avto-odgovornost ne mo`e da bide povisoka od iznosite {to se

utvrdeni vo stav 1 na ovoj ~len, ako so dogovorot za osiguruvawe ne e dogovoren povisok iznos.

(3) Ako iznosot na koj e dogovoreno osiguruvaweto od avtomobilska odgovornost ne e dovolen za nadomestuvawe na site {teti predizvikani so istiot nastan, prvenstveno se nadomestuvaat {tetite na lica.

(4) Ako ima pove}e o{teteni lica, a vkupniot nadomestok go nadminuva iznosot na koj e dogovoreno osiguruvaweto od avtomobilska odgovornost, pravata na o{

tetenite lica sprema dru{tvoto za osiguruvawe srazmerno se namaluvaat.

(5) Dru{tvoto za osiguruvawe koe mu isplatilo na edno o{teteno lice iznos pogolem od onoj {to mu pripa|a so ogled na srazmernoto namaluvawe na nadomestokot poradi toa {to ne znaelo nitu mo`elo da znae deka postojat i drugi o{teteni lica, ostanuva vo obvrska sprema drugite lica samo do visinata na iznosot na koj e dogovoreno osiguruvaweto od avtomobilska odgovornost.

^len 61

(1) Koga pravnoto lice koe vr{i raboti na zdravstveno invalidsko ili penzisko osiguruvawe }e istakne ot{tetno barawe, dru{tvoto za osiguruvawe e

dol`no vo ramkite na odgovornosta na svojot osigurenik da plati nadomestok vo visina na tro{ocite za lekuvawe i na drugite nu`ni tro{oci napraveni vo

soglasnost so zakonskite propisi za zdravstveno osiguruvawe, odnosno e dol`no da plati srazmeren iznos na pridonesot za invalidsko ili penzisko osiguruvawe.

(2) Srazmerniot iznos na pridonesot za penzisko i invalidsko osiguruvawe se opredeluva vo kapitaliziran iznos sprema preostanatoto vreme na rabotniot

sta` i spored godinata na vozrast na fizi~koto lice potrebni za steknuvawe pravo na starosna penzija.

^len 62

(1) O{tetenoto lice ima pravo baraweto za nadomestok na {tetata da go istakne direktno sprema dru{tvoto za osiguruvawe.

(2) Dru{tvoto za osiguruvawe ne mo`e sprema o{tetenoto lice da istakne prigovor {to vrz osnova na zakonot ili dogovorot za osiguruvawe bi mo`elo da go istakne sprema osigurenoto lice poradi nepridr`uvaweto kon zakonot ili kon dogovorot.

^len 63

(1) So osiguruvaweto od avtomobilska odgovornost, soglasno so odredbite na ovoj zakon, se opfateni i {tetite predizvikani, so upotreba na voziloto {to go

koristelo, odnosno so koe upravuvalo lice koe nemalo ovlastuvawe.

(2) Kako lice koe nemalo ovlastuvawe, vo smisla na ovoj zakon se smeta lice koe:

1) upravuva so motorno vozilo bez soodvetna voza~ka isprava;

2) bez nadzor na ovlasten voza~-instruktor se obu~uva za upravuvawe so motorno vozilo vo soobra}ajot;

3) bez znaewe i odobrenie na sopstvenikot, odnosno korisnikot na motornoto vozilo go upotrebilo voziloto;

4) na protivpraven na~in do{lo do vladenie na motornoto vozilo i

5) upravuva motornoto vozilo pod dejstvo na alkohol.

(3) Dru{tvoto za osiguruvawe {to }e ja nadomesti {tetata od stav 1 na ovoj ~len ima pravo na regres na isplateniot iznos na nadomestokot na {tetata, zaedno so kamatata i tro{ocite od liceto od stav 2 na ovoj

~len.

^len 64

Ako vo tekot na traeweto na osiguruvaweto se promeni sopstvenikot, odnosno korisnikot na motornoto vozilo, pravata i obvrskite od dogovorot za osiguru

vawe od avtomobilska odgovornost preminuvaat vrz noviot sopstvenik, odnosno korisnik i traat do istekot na tekovniot period za osiguruvawe.

^len 65

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe kaj koe sopstvenikot odnosno korisnikot na voziloto se osigural od avtomobilska odgovornost e dol`no {tetata {to e nanesena so upotreba na voziloto vo zemjite ~lenki na Sovetot na bira za zelena karta da mu ja nadomesti na tretoto lice vo visina opredelena so propisite za zadol`itelnoto osiguruvawe na dr`avata vo koja nastapila {te

tata, no so doplatna premija za pro{iruvawe na osiguritelnoto pokritie utvrdeno so ~len 60 stav 1 na ovoj zakon.

(2) Dokolku so dogovorot za osiguruvawe od avtomobilska odgovornost ne e poinaku dogovoreno, dru{tvoto za osiguruvawe ima pravo od liceto odgovorno za {tetata da bara nadomest na razlikata me|u isplateniot nadomest na {tetata od stav 1 na ovoj ~len i iznosot na koj e dogovoreno osiguruvaweto od avtomo

bilska odgovornost, zaedno so kamatata i srazmerniot del na tro{ocite.

^len 66

(1) Lice na koe na teritorijata na Republika Makedonija mu e pri~ineta {teta so upotreba na motorno vozilo ~ij sopstvenik, odnosno korisnik ne e osiguran

od avtomobilska odgovornost ima pravo da bara nadomestok na {teta od dru{tvoto za osiguruvawe koe vr{i zadol`itelno osiguruvawe od avtomobilska odgovornost.

(2) Lice koe ne e dr`avjanin na Republika Makedonija, a na koe na teritorijata na Republika Makedonija mu e pri~ineta {teta so upotreba na vozilo ~ij sop

stvenik, odnosno korisnik ne e osiguran od avtomobilska odgovornost ima pravo na nadomestok na {teta po osnova na stav 1 od ovoj ~len, samo vo slu~aj ako po zakonot na dr`avata ~ij dr`avjanin e sopstvenikot, odnosno korisnikot na vozilo dr`avjanite na Republika Makedonija imaat pravo na nadomestok na {teta predizvikana so upotreba na neosiguranoto motorno vozilo.

(3) Dru{tvoto za osiguruvawe na koe mu e podneseno baraweto od stav 1 na ovoj ~len e dol`no da isplati nadomestok na {teta kako da bil sklu~en dogovor za

osiguruvawe.

(4) Obvrskata na dru{tvoto za osiguruvawe od stav 3 na ovoj ~len ne mo`e da bide povisoka od iznosot utvrden so ~len 60 stav 1 na ovoj zakon.

(5) Za isplateniot nadomest od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len, dru{tvoto za osiguruvawe ima pravo na regres od sopstvenikot, odnosno korisnikot na voziloto koj ne sklu~il dogovor za osiguruvawe od avtomobilska odgovornost.

(6) Do kolku isplateniot nadomest ne mo`e da se ostvari ili ne mo`e celosno da se ostvari od regresniot dol`nik, nenaplateniot iznos go podnesuvaat

site dru{tva za osiguruvawe koi sproveduvaat osiguruvawe od avtomobilska odgovornost srazmerno na premija {to ja ostvaruvat od toj vid na osiguruvawe.

^len 67

(1) O{tetenoto lice na koe mu e predizvikana {teta so upotreba na nepoznato motorno vozilo od dru{tvoto za osiguruvawe koe vr{i osiguruvawe od

avtomobilska odgovornost ima pravo da bara nadomest na {teta poradi smrt, povreda na teloto ili naru{uvawe na zdravjeto i toa do visinata na najniskiot iznos na koj mora da se dogovori osiguruvawe od avtooodgovornost na patni~ki vozila.

(2) Lice koe ne e dr`avjanin na Republika Makedonija, a na koe na teritorijata na Republika Makedonija mu e pri~ineta {teta so upotreba na nepoznato vozilo, ima pravo na nadomest na {teta po osnova na stav 1 od ovoj ~len, samo ako spored propisite na dr`avata ~ij dr`avjanin e toj dr`avjanite na Republika Makedonija imaat pravo na nadomest na {teta predizvikana so

upotreba na nepoznato vozilo.

(3) [tetata od nepoznato vozilo ja podnesuvaat site dru{tva na osiguruvawe {to vr{at osiguruvawe od avtomobilska odgovornost na teritorijata na Repu

blika Makedonija srazmerno na premijata {to ja ostvaruvaat vo toj vid na osiguruvawe vo odnos na vkupnata premija ostvarena na teritorijata na Republikata za toj vid na osiguruvawe.

(4) Ako se pronajde voziloto so ~ija upotreba e predizvikana {tetata, dru{tvata za osiguruvawe {to ja podnele {tetata imaat pravo na regres sprema dru{tvoto kaj koe bilo izvr{eno osiguruvawe od avtomobilska odgovornost i toa za isplateniot iznos, kamatata i tro{ocite.

^len 68

(1) O{tetenoto lice koe ne mo`e da go naplati pravoto na nadomest na {teta poradi prestanuvawe na dru{tvoto za osiguruvawe kaj koe storitelot na {te

tata e osiguran od avtomobilska odgovornost, pravoto na nadomest na {tetata mo`e da go ostvari kaj drugo dru{tvo za osiguruvawe {to vr{i osiguruvawe od avtomobilska odgovornost.

(2) Isplateniot nadomest od stav 1 na ovoj ~len, go snosat site dru{tva za osiguruvawe {to vr{at osiguruvawe od avtomobilska odgovornost srazmerno na premijata vo toj vid osiguruvawe.

^len 69

(1) Lice koe so motorno vozilo so stranska registracija vleguva na teritorijata na Republika Makedonija zadol`itelno mora da poseduva va`e~ka me|unarodna isprava za osiguruvawe od avtomobilska odgovornost koja va`i za teritorijata na Republika Makedonija ili nekoj drug dokaz za postoeweto na takvo osiguruvawe {to gi pokriva {tetite najmalku do iznosot od ~len 60 stav 1 na ovoj zakon.

(2) Me|unarodnata isprava od stav 1 na ovoj ~len e zadol`itelna i za motorno vozilo koe se dopremuva vo Republika Makedonija so nekoe prevozno sredstvo.

(3) Ispravata od stav 2 na ovoj ~len ne e potrebna dokolku motornoto vozilo nema da bide koristeno vo Republika Makedonija.

(4) Na granicata pri vleguvawe vo Republika Makedonija, nadle`niot organ za vnatre{ni raboti kontrolira dali se ispolneti uslovite od stavovite 1, 2 i 3 na ovoj ~len.

^len 70

(1) Kako me|unarodni ispravi i dokazi od ~len 69 stav 1 na ovoj zakon se smetaat onie dokumenti ~ija va`nost ja priznava Nacionalno biro za osiguruvawe.

(2) Priznavaweto na va`nosta na me|unarodnite ispravi i dokazi, Nacionalnoto biro za osiguruvawe mo`e da go izvr{i samo odnapred, so izvestuvawe na organot nadle`en za vnatre{ni raboti i na Carinskata uprava.

(3) Priznavaweto na va`nosta na me|unarodnite ispravi i dokazi go vklu~uva i garantiraweto na Nacionalnoto biro za osiguruvawe za obvrskite zasnovani

so tie ispravi i dokazi do iznosot od ~len 60 stav 1 na ovoj zakon.

^len 71

Lica koi nemaat va`e~ka me|unarodna isprava ili dokaz od ~len 69 stav 1 na ovoj zakon se dol`ni na granicata na Republika Makedonija da sklu~at dogovor

za osiguruvawe od avtomobilska odgovornost so dru{tvo za osiguruvawe osnovano soglasno so ovoj zakon.

^len 72

(1) O{teteno lice na koe mu e nanesena {tetata so upotreba na vozilo so stranska registracija, ako za voziloto postoi va`e~ka me|unarodna isprava ili dokaz za postoewe na osiguruvawe od avtomobilska odgovornost od ~len 69 stav 1 na ovoj zakon, podnesuva ot{tetno barawe do Nacionalnoto biro za osiguruvawe.

(2) Obrabotkata i isplatata na o{tetenite pobaruvawa od stav 1 na ovoj ~len, Nacionalnoto biro za osiguruvawe mo`e da gi otstapi na dru{tvata za osigu

ruvawe ‡ ~lenki na Biroto koi vr{at osiguruvawe od avtomobilska odgovornost.

(3) Dru{tvoto za osiguruvawe na koe mu e otstapeno o{tetenoto pobaruvawe, e dol`no istoto da go obraboti i isplati vo soglasnost so me|unarodnata spo

godba za osiguruvawe na motornite vozila, vo rok od 60 dena od denot na podnesuvaweto na ot{tetenoto barawe zaedno so potrebnata dokumentacija.

(4) Dokolku dru{tvoto za osiguruvawe ne go isplati nadomestokot na {tetata vo rok od stav 3 na ovoj ~len, o{tetenoto lice mo`e da podnese tu`ba protiv

Nacionalnoto biro za zelena karta i dru{tvoto za osiguruvawe od stav 3 na ovoj ~len.

^len 73

[tetata predizvikana so upotreba na vozilo so stranska registracija koe e osigureno soglasno so ~len 71 od ovoj zakon, dru{tvoto za osiguruvawe ja nadome

stuva soglasno so odredbite na ovoj zakon {to se primenuvaat za vozilata so registracija na Republika Makedonija.

^len 74

Za nadomestok na {teta {to e predizvikana so upotreba na vozilo so stranska registracija koe nema va`e~ka me|unarodna isprava ili dokaz za osiguruvawe

od avtomobilska odgovornost, va`at odredbite od ~len 66 na ovoj Zakon.

^len 75

Sopstvenikot, odnosno voza~ot na motornoto vozilo na barawe na ovlasteno lice od organot nadle`en za vnatre{ni raboti e dol`en da dade na uvid va`e~ka polisa za osiguruvawe od avtomobilska odgovornost, a voza~ot na motorno vozilo so stranska registracija zelena karta.

^len 76

(1) U~esnicite vo soobra}ajnata nezgoda se dol`ni, na barawe na osiguruva~ot ‡ obrabotuva~ot na o{tetenoto pobaruvawe, da dadat op{irno izvestuvawe za

okolnostite pod koi se slu~ila soobra}ajnata nezgoda. Ako toa ne go storat, se dol`ni da ja nadomestat {tetata nastanata od nivnoto vozdr`uvawe.

(2) Organot za vnatre{ni raboti kako i pravosud nite i drugite organi {to ja vodat postapkata za soobra}ajnite nesre}i, se dol`ni na barawe na dru{tvoto

za osiguruvawe da dadat podatoci za soobra}ajnata nesre}a.

Glava ~etvrta

Osiguruvawe na sopstvenik, odnosno korisnik na vozduhoplov od odgovornost za {teti naneseni na treti lica

^len 77

(1) Sopstvenikot, odnosno korisnikot na vozduhoplov e dol`en kaj dru{tvo za osiguruvawe osnovano soglasno so ovoj zakon da se osigura od odgovornost za

{teta {to vozduhoplovot mo`e da ja predizvika na treti lica.

(2) Za stranskiot vozduhoplov koj vleguva vo vozdu{niot prostor na Republika Makedonija e zadol`itelno osiguruvawe od odgovornost za {tetite od stav 1

na ovoj ~len, osven ako ne e dadeno drugo obezbeduvawe za nadomest na {teta ili ako so me|unaroden dogovor poinaku ne e utvrdeno.

^len 78

Vladata na Republika Makedonija, na predlog na Ministerstvoto za finansii, gi utvrduva najniskite iznosi na koi mora da bidat osigureni oddelnite vi

dovi vozduhoplovi, trgnuvaj}i od vidovite na vozduhoplovite, nivnata namena i te`ina.

Glava petta

Osiguruvawe na sopstvenik, odnosno korisnik na brod, odnosno ~amec na motoren pogon od odgovornost za {teti naneseni na treti lica

^len 79

(1) Sopstvenikot, odnosno korisnikot na brod, odnosno ~amec na motoren pogon so sila na motor nad 1,5 KS registriran za sport i razonoda, vpi{an vo brod

skiot registar e dol`en da se osigura od odgovornost za {tetite {to brodot, odnosno ~amecot na motoren pogon mo`e da gi predizvika na treti lica poradi

smrt, telesna povreda ili naru{uvawe na zdravjeto.

(2) Osiguruvaweto od stav 1 na ovoj ~len se vr{i pri registracijata, odnosno pri prodol`uvaweto na registracijata na brodot, odnosno ~amecot na motoren

pogon.

(3) Vladata na Republika Makedonija, na predlog na Ministerstvoto za finansii, gi utvrduva najniskite iznosi na koi mora da bidat osigureni oddelnite vidovi brodovi, odnosno ~amci na motoren pogon trgnu

vaj}i od vidovite na brodovite i ~amcite na motoren pogon i nivnata namena.

(4) Odredbite od ovoj zakon {to se odnesuvaat na osiguruvaweto na sopstvenikot, odnosno korisnikot od odgovornost za {teti na treti lica ako {tetata ja predizvikalo nepoznato, neosigureno ili stranski

sopstvenik na motorno vozilo soodvetno se primenuvaat i na odgovornosta za nadomest na {teta predizvikana so koristewe na nepoznat, neosiguren ili stranski brod, odnosno ~amec na motoren pogon.

Del {esti

TRGOVSKI KNIGI I GODI[EN IZVE[TAJ

Delovni knigi

^len 80

Dru{tvata za osiguruvawe se dol`ni da vodat trgovski knigi i da izgotvuvaat godi{ni izve{tai, da sostavuvaat knigovodstveni dokumenti, da gi vrednu

vaat stavkite vo delovnite bilansi i godi{ni smetki i da ja izvestuvaat javnosta za podatocite od godi{nite izve{tai soglasno so odredbite od Zakonot za trgovskite dru{tva i drug zakon, ako so ovoj zakon poinaku ne e uredeno.

^len 81

Dru{tvata za osiguruvawe sostavuvaat bilansi i godi{ni izve{tai za delovnata godina koja e ednakva so kalendarskata godina i gi dostavuvaat do Ministerstvoto za finansii i toa:

(1) za vr{ewe na raboti na osiguruvawe vo prvite ~etiri meseci od tekovnata godina, za izminatata godina i

(2) za vr{ewe na rabotite na aktivno reosiguruvawe vo prvite {est meseci od tekovnata godina, za izminatata godina.

Revizija na smetkovodni pregledi

^len 82

(1)Dru{tvata za osiguruvawe se dol`ni godi{nite smetki i izve{taite od raboteweto da gi podnesat na revizija, vo rok od tri dena od istekot na rokot od

~len 81 na ovoj zakon.

(2) Nadle`nite revizori podnesuvaat izve{taj za izvr{eniot pregled, koj dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no vedna{ da go dostavi do Ministerstvoto za

finansii.

Konten plan i kontna ramka

^len 83

Dru{tvata za osiguruvawe gi vodat delovnite knigi spored kontniot plan koj se temeli na kontnata ramka utvrdena od Ministerstvoto za finansii.

Bilans na uspeh

^len 84

(1) Vo bilansot na uspehot se iska`uvaat osnovnite podatoci za sredstvata i za izvorite na sredstva, oddelno za `ivotni osiguruvawa, za dobrovolni zdrav

stveni osiguruvawa, za drugite osiguruvawa na imoti i na lica i oddelno za reosiguruvawe.

(2) Sodr`inata i oblikot na bilansot na uspehot i na drugi pregledi utvrdeni vo smetkovodnite standardi gi utvrduva i objavuva organot opredelen so zakon.

Osiguritelno-tehni~ki rezervacii

^len 85

(1) Zaradi obezbeduvawe na izvr{uvaweto na obvrskite za dolgoro~no namiruvawe (izramnuvawe) na rizicite, dru{tvata za osiguruvawe se dol`ni da formiraat osiguritelno-tehni~ki rezervacii {to se utvrduvaat i vodat spored osiguritelno-tehni~ki na~ela i smetkovodni standardi so koi se ureduva presmetuvaweto na tie rezervacii.

(2) Osiguritelno-tehni~ki rezervacii se sostojat od:

1) prenosni premii;

2) rezervacii za bonusi, popusti i storno;

3) rezervacii za {teti;

4) matemati~ki rezervacii;

5) rezervacii za izramnuvawe (poramnuvawe);

6) rezervacii vo polza na `ivotnite osigurenici koi go prezemaat vlo`uva~kiot rizik i

7) drugi osiguritelno-tehni~ki rezervacii.

Prenosna premija

^len 86

Za oddelno osiguruvawe prenosnata premija e opredelena so srazmerot me|u vremeto na osiguritelnoto pokritie za toj del od osigureniot period {to }e te~e po istekot na presmetkovniot period i celokupnoto vreme na osiguritelnoto pokritie.

Rezervacii za bonusi, popusti i storno

^len 87

Rezervaciite za bonusi, popusti i storno gi vklu~uvaat razgrani~uvawata za obvrskite za povrat na premiite na osiguruvawe vrz osnova na odredbite od uslovite za osiguruvawe ili na deloven plan, odnosno vrz osnova na odredbite od ovoj zakon ili od statutot ili vrz osnova na dogovorite za predvremen prestanok na osiguruvawata vo tekovna godina (storno).

Rezervacii za {teti

^len 88

Rezervaciite na {teti gi sodr`at ocenetite obvrski za prijavenite nastanati, no se u{te nere{eni {teti i ocenetite obvrski za nastanati, no se u{te ne

prijaveni {teti.

Matemati~ki rezervacii

^len 89

(1) Matemati~kite rezervacii se rezervacii za pokritie na idnite obvrski na dru{tvoto za osiguruvawe

(2) Matemati~kite rezervacii gi so~inuvaat matemati~kite rezervacii na `ivotnite osiguruvawa, matemati~kite rezervacii za zdravstvenite osiguruvawa i sli~ni verojatnosti, tabeli i presmetki, kako i za `ivotni osiguruvawa.

(3) Vo matemati~kite rezervacii se iska`uvaat sega{nite vrednosti na ocenetite idni obvrski za nadomestoci na sklu~enite osiguruvawa od stav 2 na ovoj ~len, namaleni za sega{nata vrednost na idnite uplati na premijata.

Rezervacii za izramnuvawe

^len 90

(1) Rezervaciite za izramnuvawe se odnesuvaat na vremenskoto izramnuvawe me|u kalkulativniot i fakti~kiot tek na {tetata, zaradi vremenski neramno

mernoto odvivawe na nastanite vo koi e pri~ineta {teta vo oddelni vidovi na osiguruvawe.

(2) Dru{tvoto za osiguruvawe gi formira rezervaciite za izramnuvawe na oddelen vid na osiguruvawe vrz osnova na kalkulativnite presmetki i na stati-

ti~kite podatoci vo tie vidovi osiguruvawe, kade {to postojat golemi razliki vo frekvencijata i intenzitetot na {teti vo oddelni godini od nabquduvaniot kalkulativen period i koi ne se izramneti so premijata za osiguruvawe na oddelna godina ili so reosiguruvawe.

^len 91

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe formira rezervacija za izramnuvawe kaj oddelen vid na osiguruvawe vo slu~aj ako:

1) otstapuvaweto na udelot na {teti vo tekovnata godina nadminuva 5 procentni poeni od prose~niot udel na {teti za vreme na nabquduvaniot period i

2) udelot na {teti vo tekovnata godina barem edna{ e nad 100% od prose~niot udel na {teti za vreme na nabquduvaniot period.

(2) Nabquduvaniot period za presmetka na rezervacijata za izramnuvawe e najmalku deset godini pred tekovnata godina (godina za koja se presmetuva rezer

vacijata). Ako dru{tvoto za osiguruvawe ne raspolaga so podatoci za najmalku deset godini, za godinite {to nedostasuvaat se koristat slu`benite statisti~ki podatoci.

(3) Udelot na {teti za oddelna delovna godina se presmetuva od srazmerot me|u rashodite za {teti #- vodej}i smetka za izmenite vo sostojbata na osiguri

telno-tehni~kite rezervacii od ~lenovite 87, 88, 89 i 90 na ovoj zakon, namaleni za prihodite od kamati na tie rezervacii i na rezervacii za {teti i me|u priho

dite za premii.

(4) Prose~en udel na {teti e aritmeti~ka sredina na udelite na {teti za site godini od nabquduvaniot period.

Rezervacii vo polza na osiguruva~i na `ivot koi prezemaat vlo`uva~ki rizik

^len 92

Rezervaciite vo polza na osigurenicite na `ivot koi prezemaat vlo`uva~ki rizik opfa}aat tehni~ki rezervacii formirani za pokrivawe na obvrskite koi

proizleguvaat od vlo`uvawata vo vrska so polisite za `ivotno osiguruvawe ~ija vrednost ili iznos e utvrdena vo zavisnost od vlo`uvawata za koi rizikot go snosi nositelot na polisata za osiguruvawe ili vo zavisnost od odredeniot indeks.

Drugi osiguritelno-tehni~ki rezervacii

^len 93

Drugi osiguritelno-tehni~ki rezervacii na dru{tvoto za osiguruvawe se rezervacii za mo`ni golemi {teti.

DEL SEDMI

KONTROLA, NADZOR I REVIZIJA NA DRU[TVA ZA OSIGURUVAWE

Glava prva

Kontrola na zakonitosta vo raboteweto na dru{tvata za osiguruvawe

^len 94

(1) Aktuarski raboti vo smisla na ovoj zakon vr{at ovlasteni aktuari.

(2) Ministerot za finansii ovlastuva organ ili pravno lice koe }e izdava potvrda za stru~en naziv aktuar i ovlasten aktuar.

(3) Formata i sodr`inata na potvrdata ja propi{uva ministerot na finansii.

^len 95

Ovlasteniot aktuar e nezavisen i samostoen vo vr{eweto na rabotata i odgovara za to~nosta na utvrdenite dejstvija.

^len 96

Ovlasteniot aktuar mora da gi ispolnuva slednive uslovi:

1) da ima visoko obrazovanie ‡ diplomiran ekonomist;

2) da ne e osuduvan za krivi~no delo od oblasta na stopanstvoto i

3) da ima najmalku pet godini rabotno iskustvo od oblasta na osiguruvaweto.

^len 97

Ovlasteniot aktuar ne smee da vr{i aktuarski raboti vo dru{tvoto za osiguruvawe ako e:

1) akcioner vo toa dru{tvo;

2) ~len na nadzorniot odbor ili bilo koj organ na dru{tvoto i

3) bra~en drugar ili vo druga rodninska povrzanost so akcionerite ili ~lenovite na slu`bata za vnatre{en nadzor i revizija vo dru{tvoto.

^len 98

(1) Ovlasteniot aktuar ja potvrduva usoglasenosta na podatocite vo godi{nite smetki so osiguritelnite smetkovodni standardi i pravilnosta na presmetkite

vo godi{nite smetki vo odnos na formiraweto na osiguritelno-tehni~kite rezervacii i na rezervite na dru{tvata za osiguruvawe.

(2) Ovlasteniot aktuar potvrdata od stav 1 na ovoj ~len ja podnesuva do dru{tvata za osiguruvawe i do Ministerstvoto za finansii vo rokovite od ~len 81 na ovoj zakon.

(3) Tro{ocite za postapkata od stav 1 na ovoj ~len pa|aat na tovar na dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 99

(1) Nadzor na zakonitosta vo raboteweto na dru{tvo za osiguruvawe vr{i Ministerstvoto za finansii.

(2) Pri nadzorot od stav 1 na ovoj ~len dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no na ovlastenite rabotnici da im ja dade na uvid celokupnata dokumenatacija na dru{tvoto.

(3) Dokolku pri nadzorot od stav 1 na ovoj ~len se konstatiraat nezakonitosti vo raboteweto, tro{ocite na nadzorot pa|aat na tovar na dru{tvoto za osi

guruvawe.

^len 100

Pri nadzorot od ~len 99 stav 1 na ovoj zakon, Ministerstvoto za finansii posebno utvrduva:

1) dali se ispolneti uslovite za vr{ewe na oddelni vidovi osiguruvawe;

2) dali e obezbeden garanten fond vo visina utvrdena so ~len 46 od ovoj zakon;

3) dali vlo`uvawata se vr{at vo soglasnost so ~len 49 od ovoj zakon i

4) dali gi vr{i rabotite navedeni vo dozvolata za rabota.

^len 101

Dokolku pri nadzorot bidat utvrdeni nezakonitosti vo raboteweto na dru{tvoto za osiguruvawe, Ministerstvoto za finansii mo`e da gi prezeme slednive merki:

1) opredeluva rok za otstranuvawe na nezakonitostite koj ne mo`e da bide podolg od tri meseci;

2) go zapira izvr{uvaweto na odlukite i drugite akti na dru{tvoto za osiguruvawe za koi }e oceni deka se vo sprotivnost so zakon i statutot na dru{tvoto za osiguruvawe;

3) go ograni~uva raspolagaweto so sredstvata na dru{tvoto za osiguruvawe;

4) bara izmeni na delovniot plan na dru{tvoto za osiguruvawe;

5) privremeno go zapira primaweto i sklu~uvaweto na novi dogovori za osiguruvawe, odnosno isplatata na {teti po oddelni vidovi ili na site vidovi osiguruvawa;

6) donesuva re{enie za celosna ili delumna zabrana za vr{ewe na rabotite na rabotovodniot organ i na drugi lica so posebni ovlastuvawa i odgovornosti i

7) donesuva re{enie od ~len 22 stav 1 na ovoj zakon.

^len 102

Dokolku dru{tvoto za osiguruvawe ne gi sprovede merkite od ~len 101 na ovoj zakon, ministerot za finansii donesuva re{enie za ukinuvawe na dozvolata.

^len 103

Zaradi obezbeduvawe uvid vo raboteweto, osiguritelnoto dru{tvo e dol`no na Ministerstvoto za finansii da mu dostavuva statisti~ki i drugi podatoci

po vidovi i grupi na osiguruvawe i reosiguruvawe, na na~in {to }e go opredeli ministerot za finansii.

^len 104

(1) Ministerstvoto za finansii, dokolku utvrdi deka osiguritelno dru{tvo vr{i raboti za koi nema dozvola, bara bri{ewe na tie raboti od trgovskiot

registar.

(2) Ministerstvoto za finansii, dokolku utvrdi deka osiguritelno dru{tvo vr{i raboti na osiguruvawe za koi nema dozvola i koi ne se zapi{ani vo

trgovskiot registar, so re{enie }e opredeli rok vo koj dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da prestane da gi vr{i tie raboti.

(3) Ministerstvoto za finansii so re{enie celosno ja ukinuva dozvolata dokolku osiguritelno dru{tvo, i pokraj merkite od stavovi 1 i 2 na ovoj

~len, prodol`i da vr{i raboti na osiguruvawe za koi nema dozvola.

Glava vtora

Vnatre{en nadzor i revizija

^len 105

(1) Dru{tvoto za osiguruvawe e dol`no da organizira slu`ba za vnatre{en nadzor i revizija.

(2) Slu`bata od stav 1 na ovoj ~len vr{i postojana i celosna kontrola na zakonitosta, pravilnosta i a`urnosta na raboteweto na dru{tvoto za osiguruvawe.

DEL OSMI

PRESTANOK NA DRU[TVATA ZA OSIGURUVAWE

^len 106

Vo odnos na prestanokot na dru{tvoto za osiguruvawe se primenuva Zakonot za ste~aj, dokolku poinaku ne e opredeleno so ovoj zakon.

^len 107

(1) Ako dojde do plate`na nesposobnost ili do prezadol`uvawe na dru{tvoto za osiguruvawe ili ako pri proverka na vodeweto na rabotite i na imotnata so

stojba se poka`e deka dru{tvoto za osiguruvawe ne mo`e da gi ispolnuva svoite obvrski, no deka e vo interes na osigurenicite da ne dojde do ste~aj ili ako

postojat realni mo`nosti za spre~uvawe na ste~aj ili ako e toa potrebno za za{tita na osnovnite interesi na osigurenicite, Ministerstvoto za finansii mo`e da:

1) zabrani isplati, a pred se dava~ki na dru{tvoto za osiguruvawe, a kaj `ivotnoto osiguruvawe, otkup i pozajmici na polisi, vo obemot potreben za nadminuvawe na platnite te{kotii i

2) gi namali obvrskite na osigurenicite za `ivotno osiguruvawe soodvetno na postojniot imot.

(2) Merkite od stav 1 na ovoj ~len treba da se ukinat vedna{ {tom toa }e go dozvoli imotnata sostojba na dru{tvoto za osiguruvawe.

(3) So merkite od stav 1 na ovoj ~len ne mo`at da se menuvaat obvrskite na osigurenicite.

Otvorawe na ste~ajna postapkaÅ

^len 108

(1) Organite na dru{tvoto za osiguruvawe se dol`ni za plate`nata nesposobnost i za prezadol`enost na dru{tvoto za osiguruvawe vedna{ da go izvestat Ministerstvoto za finansii.

(2) Ministerstvoto za finansii mo`e da podnese predlog za sproveduvawe na ste~aj nad dru{tvo za osiguruvawe.

Kurator

^len 109

(1)Nadle`niot sud koj go sproveduva ste~ajot e dol`en po otvoraweto na ste~ajnata postapka da imenuva ovlasteno lice (kurator) za ostvaruvawe na pobaruvawata od dogovorite za osiguruvawe. Samo kuratorot mo`e da gi ostvaruva pobaruvawata od dogovorite za osiguruvawe. Kuratorot e dol`en, na `elba na tie koi imaat pravo na pobaruvawe, pred prijavuvaweto da se

posovetuva so niv. Pobaruvawata evidentirani vo knigite na dru{tvoto za osiguruvawe se smetaat za prijaveni.

(2) Ste~ajniot upravitel e dol`en na kuratorot i na barawe na tie koi imaat pravo na pobaruvawe soglasno so dogovorot za osiguruvawe, da im ovozmo`i

uvid vo knigi i zabele{ki na dru{tvoto za osiguruvawe i vo spisokot na vrednosta na matemati~kata rezervacija.

(3) Kuratorot ima pravo od ste~ajnata masa da mu se nadomestat tro{ocite i da mu se isplati soodvetna nagrada za negovata rabota.

Prestanok na dogovori za osiguruvawe

^len 110

So otvoraweto na ste~ajnata postapka prestanuvaat obvrskite za osiguruvawe soglasno so propisite {to gi ureduvaat dogovorite za osiguruvawe.

Matemati~ki rezervacii pri ste~aj

^len 111

(1) Ako za osiguruvawe postojat matemati~ki rezervacii, ste~ajniot upravnik mo`e da bara spisokot na vrednostite na tie rezervacii vedna{ da se zaklu~i i

da se dostavi do Ministerstvoto za finansii koe treba da ja utvrdi nivnata sostojba vo momentot na voveduvaweto na ste~ajnata postapka.

(2) Matemati~kite rezervacii vo ste~ajnata postapka pretstavuvaat posebna ste~ajna masa.

(3) Visinata na pobaruvawata od dogovorite za osiguruvawe i visinata na matemati~kite rezervacii se utvrduva na denot na voveduvaweto na ste~ajnata postapka.

(4) Ako pobaruvawata {to treba da bidat vklu~eni vo baranite matemati~ki rezervacii ne mo`at vo celost da se namirat od sredstvata na matemati~ki rezervacii, tie treba da se tretiraat kako drugi pobaruvawa od dogovorite za osiguruvawe.

Redosled na pobaruvawa

^len 112

(1) Pobaruvawata od dogovorite za osiguruvawe imaat prednost pred drugite ste~ajni pobaruvawa.

(2) Matemati~kite rezervacii i kaucii {to vo ste~ajot pretstavuvaat posebna ste~ajna masa ne smeat da bidat o{teteni so pravoto od stav 1 na ovoj ~len.

(3) Obvrskite na dru{tvoto za osiguruvawe za o{teti imaat prednost pred site drugi pobaruvawa od dogovorite za osiguruvawe.

(4) Pobaruvawata od ist red se nadmiruvaat srazmerno so nivnata visina.

Isklu~uvawe na prinudna uprava

^len 113

Za imot na dru{tvoto za osiguruvawe vo nikoj slu~aj ne mo`e da se povede postapka za vonsudsko ili prinudno poramnuvawe.

DEL DEVETTI

NACIONALNO BIRO ZA OSIGURUVAWE

^len 114

(1) Dru{tvata za osiguruvawe vo Republika Makedonija so dogovor osnovaat Nacionalno biro za osiguruvawe (vo natamo{niot tekst: Biro).

(2) Biroto od stav 1 na ovoj ~len go osnovaat najmalku dve dru{tva za osiguruvawe od ~len 9 stav 1 to~ki 1, 2 i 4 na ovoj zakon.

(3) Dokolku dru{tvata do stav 1 na ovoj ~len ne go osnovaat, Biroto go osnova Vladata na Republika Makedonija.

^len 115

(1) Biroto gi vr{i rabotite predvideni so me|unarodni spogodbi za osiguruvawe na sopstvenicite i korisnicite na motorni vozila od odgovornost vo soobra}ajot i vo vrska so tie raboti gi pretstavuva dru{tvata za osiguruvawe od Republika Makedonija vo me|unarodni organizacii i institucii za osiguruvawe.

(2) Dokolku dobie ovlastuvawe od dru{tvata za osiguruvawe, Biroto mo`e da gi pretstavuva dru{tvata za osiguruvawe od Republika Makedonija i za drugi ra

boti.

^len 116

(1) Pokraj rabotite od ~len 115 na ovoj zakon, Biroto mo`e da vr{i i:

1) usoglasuvawe i me|usebno sramnuvawe na {tetite nastanati od nepoznato motorno vozilo, odnosno brod na motoren pogon, kako i motorno vozilo i brod ~ij sopstvenik, odnosno korisnik ne sklu~il dogovor za osiguruvawe:

2) obrabotka i isplata na {tetite {to o{tetenite lica ne mo`ele da gi naplatat zaradi prestanok na dru{tvoto za osiguruvawe i

3) drugi raboti od op{t i zaedni~ki interes za dejnosta na osiguruvawe (statistika, sobirawe informacii, razvoj na osiguruvaweto, utvrduvawe na premija za zelena karta, stru~no osposobuvawe na kadri).

(2) Obrabotkata na isplatata na {tetite od stav 1 to~ki 1) i 2) na ovoj ~len {to ne mo`e da bidat isplateni zaradi prestanok na dru{tvoto za osiguruvawe

Biroto mo`e da gi doveri na nekoj od svoite ~lenki.>

^len 117

Biroto steknuva svojstvo na pravno lice so upisot vo trgovskiot register.

^len 118

(1) So dogovorot za osnovawe na Biroto se utvrduvaat:

1) rabotite {to gi vr{i;

2) na~inot na finansiraweto;

3) organizacijata.

4) upravuvaweto i odlu~uvaweto;

5) op{tite akti;

6) priemot na novi ~lenki;

7) istapuvaweto i isklu~uvaweto na ~lenkite;

8) na~inot na presmetuvaweto i me|usebnoto sramnuvawe na {tetite od ~len 116 stav 1 to~ki 1 i 2 na ovoj zakon i

9) drugi pra{awa od interes za Biroto i negovite ~lenki.

(2) Na dogovorot od stav 1 na ovoj ~len zadol`itelna e soglasnost na Ministerstvoto za finansii.

^len 119

(1) Vo slu~aj ~lenka na Biroto da ne gi izvr{uva obvrskite za finansirawe i drugi obvrski utvrdeni so dogovorot za osnovawe, Biroto mu dava rok za ispolnuvawe na obvrskite, koj ne mo`e da bide podolg od 30 dena i za toa go izvestuva Ministerstvoto za finansii.

(2) Dokolku ~lenka na Biroto ne gi ispolni obvrskite vo rokot od stav 1 na ovoj ~len Biroto, po prethodna soglasnost od Ministerstvoto za finansii, go

povlekuva odobrenieto za izdavawe zeleni karti.

^len 120

Nadzor na raboteweto na biroto vr{i Ministerstvoto za finansii.

DEL DESETTI

KAZNENI ODREDBI

^len 121

(1) So pari~na kazna vo iznos od 100.000,00 do 300.000,00 denari }e se kazni za prekr{ok dru{tvoto za osiguruvawe, ako:

1) ne gi reosigura obvrskite od dogovorot (~len 8);

2) vr{i raboti {to ne se navedeni vo dozvolata za osnovawe i rabota (~len 18);

3) izvr{i izmeni bez da dobie soglasnost (~len 23);

4) sredstvata za osiguruvawe na `ivotot ne gi vodi na posebna smetka i ako gi koristi za prisilno izvr{uvawe za pokrivawe na obvrskite od drugite vidovi

osiguruvawa, odnosno reosiguruvawa ili za drugite obvrski na dru{tvoto (~len 31);

5) ne formira matemati~ka rezerva za osiguruvawe na `ivot (~len 32);

6) formira rezervi sprotivno na ~len 39 od ovoj zakon;

7) vo tekot na idnata delovna godina ne gi nadomesti sredstvata od garantniot fond iskoristeni za pokrivawe na zagubata (~len 42);

8) ne ja utvrdi posebno dobivkata, odnosno zagubata za osiguruvawe na `ivot i ne go iska`e rezultatot od raboteweto za drugite osiguruvawa i od reosiguruva

weto (~len 43);

9) garantniot fond e pomal od iznosot utvrden so ~lenovite 46 i 47 od ovoj zakon;

10) sredstvata na garantniot fond gi dr`i i gi vlo`uva sprotivno na ~len 49 od ovoj zakon;

11) ne gi primenuva zaedni~kite uslovi i premiskata struktura od ~len 51 stav 2 na ovoj zakon.

12) postapi sprotivno na ~len 56 stav 4, ~len 66 stav 3 i ~len 72 stav 3 od ovoj zakon.

13) ne vodi trgovski knigi i ne izgotvuva i dostavuva godi{ni izve{tai (~lenovi 80 i 81);

14) godi{nite smetki ne gi podnese na revizija (~len 82);

15) ne formira osiguritelno-tehni~ki rezervacii (~len 85);

16) na kontrolata ne i ja dade na uvid celokupnata dokumentacija (~len 99 stav 2) i

17) ne dostavuva statisti~ki i drugi podatoci po vidovi i po grupi osiguruvawa na na~inot utvrden od strana na Ministerstvoto za finansii (~len 103).

(2) So pari~na kazna vo iznos od 15.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len i odgovornoto lice vo dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 122

(1) So pari~na kazna od 100.000,00 do 300.000,00 denari, }e se kazni za prekr{ok pravno lice:

1) ako ne sklu~i dogovor za zadol`itelno osiguruvawe soglasno ovoj zakon (~lenovi 51, 53, 57, 77 i 79).

(2) Za dejstvieto od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni za prekr{ok i odgovornoto lice vo pravnoto lice, so pari~na kazna od 20.000,00 do 30.000,00 denari.

^len 123

So pari~na kazna od 10.000,00 do 20.000,00 denari }e se kazni za prekr{ok fizi~ko lice:

1) koe posreduva ili osiguruva imoti i lica kaj dru{tva za osiguruvawe {to ne se ovlasteni soglasno so ovoj zakon i

2) ako ne go sklu~ilo dogovorot za osiguruvawe koj bi trebalo da go sklu~i spored ovoj zakon (~lenovi 51, 57, 77 i 79).

^len 124

Za prekr{okot od ~len 121 na ovoj zakon pokraj pari~nata kazna mo`e da se izre~e merkata za bezbednost, zabrana na vr{ewe na dol`nosta na odgovornoto

lice vo dru{tvoto za osiguruvawe vo traewe od {est meseci.

DEL EDINAESETTI

PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

^len 125

(1) Postojnite dru{tva za osiguruvawe na imoti i lica se dol`ni svojata organizacija i svoeto rabotewe i osnova~kite i drugi akti da gi usoglasat so odredbite od ovoj zakon vo rok od 2 godini od denot na negovoto vleguvawe vo sila i celokupnata dokumentacija ja dostavuvaat do Ministerstvoto za finansii vo rok od 15 dena od denot na usoglasuvaweto.

(2) Dru{tvata za osiguruvawe od stav 1 na ovoj ~len se dol`ni na Ministerstvoto za finansii da mu dostavat i toa vo rok od 60 dena od vleguvaweto vo sila na ovoj zakon i:

1) odobrenieto za rabota na dru{tvo za osiguruvawe ako takvo odobrenie e izdadeno i

2) statut na dru{tvo za osiguruvawe, odnosno dogovorot za osnovawe.

(3) Postojnite dru{tva za osiguruvawe koi vr{at drugi raboti na osiguruvawe, osnovani pred vleguvaweto vo sila na ovoj zakon dol`ni se da ja usoglasat

svojata organizacija i raboteweto, osnova~kite i drugi akti so odredbite na ovoj zakon najdocna vo rok od {est meseci, a visinata na osnovnata glavnina vo

rok od 2 godini od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon i celokupnata dokumentacija da ja dostavat do Ministerstvoto za finansii vo rok od 15 dena od usoglasuvaweto.

(4) Dru{tvata za osiguruvawe i dru{tvata koi vr{at drugi raboti na osiguruvawe koi nema da postapat soglasno so stavovite 1, 2 i 3 od ovoj ~len, se

bri{at od registarot, po istekot na toj rok i prestanuvaat da vr{at raboti na osiguruvawe i drugi raboti na osiguruvawe, a sudot po barawe na Ministerstvoto za finansii }e gi izbri{e od trgovskiot registar.

^len 126

Nacionalnoto biro za osiguruvawe svojata rabota }e ja usoglasi so odredbite na ovoj zakon najdocna vo rok od {est meseci od denot na negovoto vleguvawe vo

sila.

Transformacija na op{testveniot kapital vo postojnite dru{tva za osiguruvawe

^len 127

Transformacijata na op{testveniot kapital vo postojnite dru{tva za osiguruvawe, }e se vr{i pod uslovi i postapka utvrdena so Zakonot za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital, ako so ovoj zakon poinaku ne e opredeleno.

^len 128

Dru{tvoto za osiguruvawe {to ja zapo~nalo postapkata na transformacija soglasno so Zakonot za op{testveniot kapital, a ne ja zavr{ilo, }e ja prodol`i

spored odredbite na ovoj zakon.

^len 129

(1) Odluka za transformacija dru{tvata za osiguruvawe donesuvaat vo rok od {est meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon,

(2) Ako odlukata za transformacija ne se donese vo rokot utvrden vo stav 1 na ovoj ~len, postapkata za transformacija }e ja sprovede Agencijata na Repu

blika Makedonija za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital.

^len 130

Op{testveniot kapital vo dru{tvo za osiguruvawe se transformira so proda`ba na op{testveniot kapital kako idealen del od dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 131

(1) Organot na upravuvawe na dru{tvoto za osiguruvawe i Ministerstvoto za finansii vrz paritetna osnova obrazuvaat odbor za transformacija na dru{

tvoto za osiguruvawe.

(2) Odlukata za transformacija na dru{tvoto za osiguruvawe ja donesuva vo soglasnost so Ministerstvoto za finansii.

(3) Dru{tvata za osiguruvawe koi imaat op{testven kapital organizirani vo slo`ena forma izrabotuvaat edinstvena programa za na~inot na ostvaruvawe

na transformacijata.

^len 132

Transformacijata na op{testveniot kapital vo dru{tvoto za osiguruvawe se vr{i spored na~inite i postapkite koi soglasno so Zakonot za transformaci

jata na pretprijatijata so op{testven kapital se primenuvaat za sredno i golemo pretprijatie.

^len 133

Utvrduvaweto na vrednosta na dru{tvoto za osiguruvawe se vr{i soglasno so metodologijata za procena na vrednosta na pretprijatijata so op{testven kapital.

^len 134

Dogovorite za proda`ba na op{testveniot kapital vo dru{tvoto za osiguruvawe ili na op{testveniot kapital kako idealen del od dru{tvoto za osiguruvawe gi sklu~uva Agencijata na Republika Makedonija za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital.

^len 135

(1) Odluka za transformacija na op{testveniot kapital donesuva organot na upravuvawe na predlog na rabotovodniot organ na dru{tvoto za osiguruvawe.

(2) Odlukata za transformacija dru{tvoto za osiguruvawe ja dostavuva do Ministerstvoto za finansii i do Agencijata na Republika Makedonija za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital vo rok od 15 dena od denot na nejzinoto donesuvawe.

(3) Kon odlukata dru{tvoto za osiguruvawe prilo`uva:

1) programa za na~inot na ostvaruvawe na transformacijata;

2) izve{taj za izvr{enata kontrola na primenata na Zakonot za isplata na li~nite dohodi, na sredstvata za neposedna zaedni~ka potro{uva~ka i sredstvata za ishrana na rabotnicite vo tekot na rabotata ("Slu`ben list na SFRJ" broj 37/90 i 84/90) od organizacijata ovlastena za kontrola na zakonitosta i ispravnosta na smetkovodstvenite iskazi;

3) izve{taj za procenetata vrednost na dru{tvoto za osiguruvawe;

4) izvod od sudskiot registar i

5) podatoci i dokazi za pravoto na sopstvenost, raspolagawe, koristewe i upravuvawe so nedvi`nostite.

(4) Agencijata za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital, na predlog na Ministerstvoto za finansii donesuva upatstvo za podgotvuvawe

na programa za na~inot na ostvaruvawe na transformacijata i za sodr`inata na izve{tajot za procenetata vrednost na dru{tvoto za osiguruvawe.

^len 136

(1) Po prethodno mislewe na Agencijata za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital, vo rok od 60 dena od priemot na dokumentite utvrdeni

vo ~len 135 stavovi 1 i 3 na ovoj zakon na Komisijata na Vladata na Republika Makedonija za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital i dava mislewe dali predlo`enata transformacija na op{testveniot kapital e vo soglasnost so uslovite, na~inot i postapkite propi{ani so zakon.

(2) Komisijata na Vladata na Republika Makedonija za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital vrz osnova na misleweto na Agencijata, vo rok od 30 dena donesuva re{enie za davawe soglasnost za otpo~nuvawe na postapkata za transformacija.

^len 137

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za osiguruvawe na imoti i lica (¯Slu`ben vesnik na Republika Makedonija® broj

49/94 i 65/93).

^len 138

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija®."