ZAKON ZA DVI@EWE I PRESTOJ NA STRANCITE

1. OP[TI ODREDBI

^len 1

So ovoj zakon se ureduva dvi`eweto i prestojot na strancite vo Republika Makedonija.

^len 2

Stranec vo smisla na ovoj zakon, se smeta lice koe ne e dr`avjanin na Republika Makedoncja.

Za vreme na prestojot vo Republika Makedonija, strancite se dol`ni da se pridr`uvaat kon Ustavot na Republika Makedonija, zakonite, drugite propisi i odlukite na dr`avnite organi, kako i vo soglasnost so obvrskite utvrdeni so megunarodni dogovori.

^len Z

Rabotite vo vrska so kontrolata na dvi`eweto i prestojot na strancite vo Republika Makedonija vr{i Ministerstvoto za vnatrte{ni raboti, dokolku so zakon ne e opredelena nadle`nost na drug organ.

II. PRAVO NA VLEGUVAWE VO REPUBLIKA MAKEDONIJA I IZDAVAWE NA VIZA

1. PRAVO NA VLEGUVAWE

^len 4

Stranec mo`e da vleze vo Republika Makedonija na za toa ozna~eni grani~nipremini i da prestojuva na terntorijata na Republika Makedonija ako ima va-`e~ka stranska patna isprava ili drug dokument utvrden so megunaroden dogovor, odnosno patna isprava izdadena od Ministerstvoto za vnatre{ni raboti ili diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na Republika Makedonija vo stranstvo.

Patnata isprava sodr`i viza osven ako so me|unaroden dogovor ili so odredbite na ovoj zakon ne s poinaku opredeleno.

Na stranec koj nema va`e~ka patna isprava, a doa|a vo turisti~ka ili slu`bena poseta, Ministerstvoto za vnatre{ni raboti pri vr{eweto na kontrola na preminuvaweto na dr`avnata granica mo`e po isklu~ok da mu izdade turisti~ka propusnica vrz osnova na li~na karta ili druga isprava za utvrduvawe na identitetot va`e~ka vo zemjata na stranecot.

Vladata na Republika Makedonija mo`e da odlu~i dr`avjani na odredeni dr`avi da vleguvaat vo Republika Makedonija samo so li~na karta ili druga isprava za utvrduvawe na identitetot va`e~ka vo zemjata na stranecot.

^len 5

3adr`uvaweto na stranci vo tranzitniot prostor na aerodrom vo Republika Makedonija ne se smeta za vleguvawe vo zemjata dokolku stranecot ne go napu{ti toj prostor.

Ne se smeta za vleguvawe vo Republika Makedonija i zadr`uvaweto na stranci vo brod koj e ukotven vo ezersko pristani{te.

^len 6

Na stranecot mo`e da mu se zabrani vleguvawe vo Republika Makedonija vo slu~ai predvideni so ovoj zakon, megunaroden dogovor ili vrz osnova na reciprocitet.

2. VIZI

^len 7

Za vleguvawe i izleguvawe od teritorijata na Republika Makedonija ili samo preminuvawe preku nea, na stranecot mu se izdava vlezna, izlezna, vlezno-izlezna ili tranzitna viza.

Vizata se izdava so rok na va`ewe do edna godina, odnosno do rokot na va`eweto na patnata isprava na stranecot koga rokot e pokratok od edna godina, ako so ovoj zakon ne e poinaku opredeleno.

^len 8

Vizite gi izdava diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na Republika Makedonija vo stranstvo i Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, ako so me|unaroden dogovor ne e poinaku opredeleno.

Vleznata, izleznata i vlezno-izleznata viza se izdavaat za edno, pove}e ili neograni~en broj na patuvawa, a tranzitnata viza za edno patuvawe vo traewe od 5 dena, smetajki od denot na vleguvawe vo dr`avata.

1. Vlezna viza

^len 9

Na stranec koj vo Republika Makedonija doa|a poradi postojano naseluvawe i koj e bra~en drugar ili blizok srodnik na dr`avjanin na Republika Makedonija {to ima prestojuvali{te na teritorijata na Republika Makedonija ili na stranski dr`avjanin koj e postojano naselen vo Republika Makedonija mu se izdava viza za vseluvawe.

Viza za vseluvawe se izdava i na ~lenovite na potesnoto semejstvo na stranecot od stav 1 na ovoj ~len.

2. Vlezno-izlezni vizi

^len 10

Na personalot na diplomatsko-konzularnite pretstavni{tva na stranski dr`avi vo Republika Makedonija koi imaat diplomatski status im se izdava diplomatska viza.

Diplomatska viza se izdava i na ~lenovite na potesnoto semejstvo na liceto od stav 1 na ovoj ~len.

Diplomatska viza mo`e da se izdade i na drug stranec koj vo Rspublika Makedonija doaga so slu`bena misija za svojata vlada ili za me|unarodia organizacija.

Diplomatskata viza ja izdava Ministerstvoto nadle`no za rabotite od oblasta na nadvore{nite raboti.

Diplomatska viza se izdava kako ednokratna viza so rok na va`ewe i pravo na prestoj do izvr{uvaweto na diplomatskata funkcija.

^len 11

Na stranec koj doaga vo Republika Makedonija zaradi vrabotuvawe vo prestavni{tvo na stranska dr`ava ili me|unarodna organizacija, a koj ne gi ispolnuva uslovite za izdavawe na diplomatska viza, mu se izdava slu`bena viza.

Slu`bena viza se izdava i na ~lenovite na potesnoto semejstvo na stranecot od stav 1 na ovoj ~len.

Slu`bena viza mo`e da se izdade i na stranec koj vo Republika Makedonija doaga vo svojstvo na pretstavnik na stranska dr`ava ili me|unarodna organizacija, a ne gi ispolnuva uslovite za izdavawe na diplomatska viza.

^len 12

Na stranec koj vo Republika Makedonija doa|a zaradi vrabotuvawe, {koluvawe, specijalizacija, nau~no istra`uvawe ili vr{ewe na odredena profesionalna dejnost mu se izdava viza.

Za izdavawe na vizata od stav 1 na ovoj ~len potrebna e soglasnost od Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Ministerstvoto za vnatre{ni raboti pred izdavaweto na soglasnosta }e pribavi mislewe od organot vo ~ija nadle`nost e dejnosta za koja stranecot bara viza. Vizata od stav 1 na ovoj ~len ja izdava diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na Republika Makedonija vo stranstvo.

^len 13

Na stranec koj vo Republika Makedonija doaga zaradi vr{ewe na stopanska dejnost predvidena so propisite na Republika Makedonija, a koi se odnesuvaat na stranski vlo`uvawa i vr{ewe na nadvore{no-trgovski raboti, kako i stranec koj vo Republika Makedonija mo`e da zasnova raboten odnos bez odobrenie vo slu~ai utvrdeni so zakon, mu se izdava delovna viza.

Delovnata viza se izdava za neograni~en broj patuvawa so rok na va`ewe koj e potreben za izvr{uvawe na rabotata zaradi koja se izdava delovnata viza, no ne podolgo od rokot na va`ewe na patnata isprava.

^len 14

Na stranec koj vo Republika Makedonija doaga kako turist mu se izdava turisti~ka viza.

Na grupa na stranci koi vo Republika Makedonija doagaat kako turisti so zaedni~ka patna isprava im se izdava kolektivna turisti~ka viza.

Turisti~kata viza i kolektivnata turisti~ka viza se izdavaat kako ednokratni ili pove}ekratni so rok na va`ewe od {est meseci i davaat pravo na prestoj do tri meseci.

3. Tranzitni vizi

^len 15

Na stranec koj pominuva preku teritorijata na Republika Makedonija mu se izdava tranzitna viza.

Na grupa stranci koja pominuva preku teritorijata na Republika Makedonija so zaedni~ka patna isprava im se izdava kolektivna tranzitna viza.

4. Izlezna viza

^len 16

Na stranec koj ja napu{ta teritorijata na Republika Makedonija, vo koja zakonito prestojuval, mu se izdava izlezna viza.

Izleznata viza se izdava so rok na va`ewe e potreben za napu{tawe na teritorijata na Republika Makedonija.

5. Pri~ini zaradi koi nema da se dozvoli vleguvawe na stranec na teritorijata na Republika Makedonija

^len 17

Nema da se dozvoli vleguvawe vo Republika Makedonija, odnosno da se izdade viza na stranec:

- na kogo mu e izre~ena merka za bszbednost pro-teruvawe od Republika Makedonija, za{titna merka otstranuvawe od teritorijata na Republika Makedonija ili na kogo, mu e otka`an prestojot vo Republika Makedonija za vremeto za koe taa merka mu e izre~ena;

- koj se vodi vo evidencija na nadle`niot organ kako me|unaroden pretstavnik ili za kogo postoi osnovano somnenie deka doa|a vo Republika Makedonkja so namera da vr{i teroristi~ki ili drugi krivi~ni dela;

- ~ie prestojuvawe vo Republika Makedonija bi pretstavuvalo finansisko optovaruvawe na dr`avata;

- koj ne poseduva vlezna viza za dr`avata vo koja patuva, a takva treba da ima;

- koj vo baraweto za izdavawe viza za vleguvawe na teritorijata na Republika Makedonija dal neto~ni podatoci za sebe ili za celta na patuvaweto i prestojot ili se poslu`il so la`ni ispravi;

- koj ne poseduva dokumenti vrz osnova na koi mo`e da se utvrdi negoviot identitet i

- koj doaga od podra~je kade vladeat zarazni bolesti, a nema dokaz za vakcinacija.

^len 18

Vizata }e se poni{ti ako pri~inite zaradi kon vizata e izdadena ne nastapile ili prestanale.

Dokolku nastapat pri~inite od ~len 17 na ovoj zakon po izdavaweto na vizata, odnosno turisti~kata propusnica, vizata ili propusnicata }e se poni{ti.

Na stranecot protiv kogo se vodi krivi~nata ili prekr{o~nata postapka za vreme na postapkata, izlezna viza ne mu se izdava, dokolku toa go bara nadle`niot sud.

^len 19

Ministerstvoto za vnatre{ni raboti mo`e po isklu~ok vo slu~aite od ~len 17 na ovoj zakon i usmeno da go odbie izdavaweto na viza ili da izre~e zabrana za vleguvawe vo Republika Makedonija.

Odlukata za zabrana od stav 1 na ovoj ~len se vpi{uva vo patnata isprava i e kone~na.

III. PRESTOJ NA STRANCITE

1. Privremen i postojan prestoj

^len 20

Stranec koj }e vleze vo Republika Makedonija so va`e~ka patna isprava mo`e da prestojuva do 3 meseci, odnosno do vremeto na va`eweto na vizata, dokolku so me|unaroden dogovor ne e poinaku opredeleno, a za strancite od ~len 4, stavovite 3 i 4 na ovoj zakon - do 30 dena.

Stranec koj vo Republika Makedonija doa|a zradi {koluvawe, specijalizacija, lekuvawe, vr{ewe na opredelena profesionalna dejnost, sklu~uvawe brak so dr`avjanin na Republika Makedonija, u`ivawe pravo vrz osnova na raboten odnos, poseduvawe imot na teritorijata na Republika Makedonija ili postoewe na drugi opravdani pri~ini za podolg prestoj od stav 1 na ovoj ~len, mo`e pred istekot na vremeto za koe mu e dozvolen prostoj vrz osnova na patnata isprava od stav 1 na ovoj ~len, da podnose barawe za odobrenie za privremen prestoj.

^len 21

Odobrenie za prestoj se izdava kako:

- odobrenie za privremen prestoj i

- odobrenie za postojan prestoj.

^len 22

Odobrenie za privremen prestoj se izdava so rok na va`ewe do edna godina odnosno do istekot na rokot na va`eweto na stranskata patna isprava, ako toj rok e pokus od edna godina.

Na barawe na stranecot koe se podnesuva pred istekot na rokot na va`ene na odobrenieto, odobrenieto za privremen prestoj mo`e da se prodol`uva, no najdolgo do edna godina.

^len 23

Na stranec koj najmalku 3 godini neprekinato legalno prestojuva na teritorijata na Republika Makedonija, a gi ispolnuva uslovite od ~len 20 stav 2 na ovoj zakon koi go opravduvaat postojaniot prestoj, mo`e da mu se izdade odobrenie za postojan prestoj.

Na stranec ~ij prestoj e vo interes na Republika Makedonija, mo`e da se izdade odobrenie za postojan prestoj pred istekot na rokot od stav 1 na ovoj ~len.

^len 24

Po isklu~ok od odredbite na ~lenovite 20 i 23 na ovoj zakon, odobrenie za postojan ili privremen prestoj mo`e da mu se izdade i na deteto do napolneti 18 godnni `ivot ili na bra~niot drugar na stranecot koj ima odobrenie za postojan, odnosno privremen prestoj vo Republika Makedonija.

^len 25

Odobrenie za privremen i postojan prestoj izdava Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Zaedno so baraweto za odobrewe za privremen ili postojan prestoj stranecot e dol`en da podnese i dokazi za pri~inata zaradi koja se podnesuva baraweto, kako i dokaz deka se obezbedeni sredstva za izdr`uvawe.

^len 26

Postojan ili privremen prestoj, odnosno prodol`uvawe privremeniot prestoj nema da mu se odobri na stranec:

- ako ne postojat pri~inite zaradi koi prestojot vo Republika Makedonija mu e potreben (~len 20 stav 2 ili ~len 23),

- koj nema obezbedeno sredstva za izdr`uvawe,

- koj vlegol vo Republika Makedonija sprotivno na odredbite na ovoj zakon i

- ako postojat pri~inite od ~len 17 alinei 1,2,5, 6 i 7 na ovoj zakon.

^len 27

Odobrenieto za postojan ili privremen prestoj na stranecot prestanuva:

1. Koga ke istekne va`nosta na odobrenieto za privremen prestoj, a stranecot ne podnel barawe za prodol`uvawe na odobrenieto; 2. Koga stranecot koj ima odobrenie za postojan prestoj, }e se neseli ili }e prestojuva vo stranstvo neprekinato podolgo od edna godina, a za toa ne go izvestil Ministerstvoto za vnatre{ni raboti;

3. Koga mu e izre~ena merka na bezbednost proteruvawe, za{titna merka oddale~uvawe ili mu e otka`an prestojot vo Republika Makedonija i

4. Koga ke stekne dr`avjanstvo na Republika Makedonija.

^len 28

Odobrenieto za privremen ili postojan prestoj se izdava so negovo zapi{uvawe vo patnata isprava na stranecot.

Koga baraweto za odobrenie za prestoj se odbiva ili koga odobrenieto za prestoj prestanuva, Ministerstvoto za vnatre{ni raboti donesuva re{enie.

^len 29

Vladata na Republika Makedonija mo`e so poseben akt da go ograni~i ili zabrani dvi`eweto na strancite vo opredeleni podra~ja ili da zabrani postojan ili privremen prestoj na odredeni mesta koga e potrebno zaradi za{tita na bezbednosta i odbranata na Republika Makedonija.

2. Otka`uvawe na prestojot

^len 30

Na stranec koj prestojuva na teritorijata na Republika Makedonija vrz osnova na stranska patna isprava, izdadena viza, propusnica ili vo soglasnost so me|unaroden dogovor (~len 20 stav 1 na ovoj zakon) ili mu e izdadeno odobrenie za privremen prestoj, prestojot mo`e da mu se otka`e:

- koga toa go baraat pri~inite na za{titata na bezbednosta i odbranata na Republika Makedonija;

- ako odbiva da gi izvr{uva odlukite na dr`avnite organi;

- ako izvr{i pove}epati povtoreni ili pote{ki povredi na so Ustavot i zakonite utvrdeniot poredok, redot i mirot ili bezbednosta na dr`avnata granica na Republika Makedonija;

- ako izvr{i povreda na odredbite na ovoj zakon;

- koj vo baraweto za izdavawe viza za vleguvawe na teritorijata na Republika Makedonija dal neto~ni podatoci za sebe ili celta na prestojot ili se poslu`il so la`ni ispravi;

- ako od strana na stranski ili na{ sud za krivi~no delo e osuden na kazna zatvor vo traewe od najmalku tri meseci;

- ako ostane bez sredstva za izdr`uvawe, a izdr`uvaweto za vreme na prestojot na teritorijata na Republika Makedonija ne mu e obezbedeno na drug na~in i

- koga se raboti za za{tita na zdravjogo na gra|anite.

^len 31

Ministerot za vnatre{ni raboti donesuva re{enie za otka`uvawe na prestojot na stranecot.

Pri odlu~uvaweto za otka`uvawe na prestojot se zemaat predvid dol`inata na prestojot na stranecot vo Republika Makedonija, negovite li~ni, ekonomski i drugi vrski so Republika Makedonija i posledicige

koi }e proizlezat od izre~enata merka za nego i negovoto semejstvo. Otka`uvaweto na prestojot ne mo`e da bide vo rok pokus od {est meseci nitu podolg od pet godini.

Vo slu~aite od ~len 30 alineja 1 na ovoj zakon vo re{enieto so koe mu se otka`uva prestojot na stranecot, ministerot za vnatre{ni raboti ne mora da gi navede pri~inite od koi se rakovodel pri donesuvawe na takvoto re{enie.

@albata na re{enieto na stranecot koj prestojuval na teritorijata na Republika Makedonija vrz osnova na ~len 20 stav 1 na ovoj zakon, ili vrz osnova na odobrenie za privremen prestoj pomalku od 3 godnii, ne go odlaga izvr{uvaweto na re{enieto.

^len 32

Vo re{enieto za otka`uvawe na prestojot se opredeluva i rokot vo koj stranecot e dol`en da ja napu{ti teritorijata na Republika Makedonija, kako i vremeto za koe mu e zabraneto povtorno vleguvawe vo Republika Makedonija.

Pri opredeluvawe na rokot vo koj stranecot e dol`en da ja napu{ti teritorijata na Republika Makedonija, se zema predvid vremeto za koe stranecot mo`e da ja napu{ti teritorijata na Republika Makedonija.

Re{enieto za otka`uvawe na prestojot se ozna~uva vo patnata isprava na stranecot.

^len 33

Na stranec na kogo mu e izre~ena merka za bezbednost proteruvawe od Republika Makedovija ili za{titna merka otstranuvawe od teritorijata na Republika Makedonnja, Ministerstvoto za vnatre{ni raboti so re{enie go utvrduva rokot vo koj e dol`en da ja napu{ti dr`avata.

Odredbata od ~len 32 stav 2 na ovoj zakon se primenuva i pri utvrduvaweto na rokot od stav 1 na ovoj ~len.

@albata protiv re{enieto od stav 1 na ovoj ~len ne go odlaga izvr{uvaweto na re{enieto.

Re{enieto od stav 1 na ovoj ~len, mu se izdava i so negovo zapi{uvawe vo patnata isprava, a dokolku stranecot pobara se izdava posebno re{enie.

^len 34

Stranec mo`e da bide proteran od teritorijata na Republika Makedonija, ako za izvr{eno krivi~vo delo mu e izre~ena merka za bezbednost pproteruvawe od Republika Makedonija.

3. Prisilno otstranuvawe na stranecot

^len 35

Stranecot koj nema da ja napu{ti teritorijata na Republika Makedonija vo opredelennot rok kako i stranec koj prestojuva vo Republika Makedonija podolgo, od rokot {to e opredelen vo ~len 20 stav 1 na ovoj zakon ili rokot {to e utvrden vo odobrenieto za privremen prestoj, ovlastenoto slu`beno lice na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti }e go sprovede do dr`avnata granica ili do diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na dr`avata ~ij dr`avjanin e ili }e bide sproveden do dr`avnata granica i predaden na orededeni pretstavnici na stranskata dr`ava ~nij dr`avjanin e.

^len 36

Vo slu~aj na pritvorawe na maloleten stranec koj do{ol vo Republika Makekdonija bez va`e~ka patna isprava ili bez znaewe, odnosno dozvola na negovite zakonski zastapnici, odnosno koj e bez potrebna za{tita, obezbeduvawe i sredstva za izdr`uvawe, iln ne postapi spored propisite na Republika Makedonija, ovlastenkge slu`beni lica na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti vedna{ go izvestuvaat diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na dr`avata ~ij dr`avjanin e, a dokolku e dr`avjanin na sosedaata dr`ava se vra}aat vo mati~nata zemja.

Ako maloletniot stranec od objektivni pri~ini ne mo`e vedna{ da se predade na organot na dr`avata ~ij dr`avjanin e }e se smesti vo prifatili{te za stranci.

^len 37

Tro{ocite {to nastanuvaat od prisilnoto otstranuvawe na stranecot gi snosi stranecot.

Dokolku stranecot nema sredstva, tro{ocite pa|aat vrz tovar na Republi~kiot buxet.

^len 38

Pretprijatie ili drugo pravno lice ili privaten rabotodavec koj po kopnen, vozdu{en ili ezerski pat dovede stranec na kogo ne mu e dozvoleno vleguvawe vo dr`avata, dol`en e na sopstven tro{ok da go odvede od Republika Makedonija vo rokot {to }e go opredeli Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

^len 39

Nema da se izvr{i prisilno otstranuvawe na stranec vo Republika Makedonija vo koja negoviot `ivot bil vo opasnost zasadi rasna, religiozna ili nacionalna pripadnost, politi~ki ubeduvawa ili ako postoi opasnost deka stranecot }e bide izlo`en na maltretirawe ili nehumano postapuvawe.

4. Pravo va azil

^len 40

Na stranecot koj e progonet zaradi svoeto demokratsko politi~ko uveruvawe i dejstvuvawe mo`e da mu se priznae pravoto na azil vo Republika Makedonija.

^len 41

Za priznavawe, odnosno za odzemawe na pravogo na azil odlu~uva Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Stranecot komu {to mu e priznato pravoto na azil steknuva i pravo na postojan prestoj vo Republika Makedonija.

^len 42

Na stranecot na kogo mu e priznato pravoto na azil mu se obezbeduva smestuvawe, sredstva za izdr`ubawe i zdravstvena za{tita no najmalku dve godini od denot na vra~uvaweto na re{enieto za priznavawe na pravo na azil vo Republika Makedonija, osven za stranecot koj ne e sposoben za stopanisuvawe i ne mo`e da se izdr`uva.

Sredstvata za smestuvawe, izdr`uvawe i zdravstvena za{tita na strancite na koi im e priznato pravoto na azil se obezbeduvaat od Republi~kiot buxet.

Pod smestuvawe, vo smisla na stav 1 od ovoj ~len, se podrazbira davawe soodveten stan na koristewe ili davawe pari~na pomo{ potrebna za obezbeduvawe na prostorii za domuvawe.

Za smestuvawe, dodeluvawe sredstva za izdr`uvawe i za zdravstvena za{tita na strancite na koi im e priznato pravoto na azil se gri`i Ministerstvoto za trud i socijalna politika.

^len 43

Iznosot na pari~nite sredstva potrebni za smestuvawe i izdr`uvawe na strancite na koi im e priznato pravoto na azil, obemot na zdravstvenata za{tita, merilata i uslovite za koristewe kako i na~inot na ostvaruvaweto na toj vid za{tita gi opredeluva Vladata na Republika Makedonija na predlog od Ministerstvoto za vnatre{ni raboti i Ministerstvoto za trud i socijalna politika.

^len 44

Na stranecot koj dejstvuva protiv ustavnnot poredok na Republika Makedonija ili protiv me|unarodnite interesi na Republika Makedonija, mo`e da mu se odzeme pravoto na azil.

Vo re{enieto za odzemawe na pravoto na azil se naveduva i rokot vo koj stranecot e dol`en da ja napu{ti teritorijata na Republika Makedonija. Toj rok ne mo`e da bide pokratok od 30 dena nntu podolg od {est meseci.

^len 45

Protiv re{enieto so koe e odbieno baraweto za priznavawe na pravoto na azil i protiv re{enieto so koe pravoto na azil se odzemeno, stranecot mo`e da izjavi `alba do Komisijata na Vladata na Republika Makedonija.

5. Begalci

^len 45

Na lice bez dr`avjanstvo i stranec koj ja napu{til dr`avata ~ij dr`avjanin e ili vo koja bil postojano naselen, za da go izbegne progonuvaweto zaradi svoite napredni demokratski, politi~ki uveruvawa i dejstvuvawa, kulturni ili nau~ni aktivnosti, ili zaradi svojata nacionalna, rasna odnosno verska pripadnost, mo`e vo Republika Makedonija da mu se priznae status na begalec.

^len 47

Status na begalec nema da se priznae na stranec ili lice bez dr`avjanstvo za kogo }e se utvrdi deka izvr{il krivi~no delo protiv ~ove~nosta i me|unarodnoto pravo ili dejstvuval vo sprotivnost so celite i na~elata na Organizacijata na obedinetite nacii.

Baraweto na stranecot, odnosno liceto bez dr`avjanstvo za priznavawe na statusot na begalec mo`e da mu se odbie i od pri~inite na za{tita na bezbednosta i odbranata na Republika Makedonija.

Ako pri~inite od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len postoele pred priznavaweto na statusot na begalec, a Ministerstvoto za vnatre{ni raboti za niv doznalo podocna ili nastalile po priznavaweto na toj status, statusot na begalec }e mu se odzeme.

^len 48

Decata na stranec, odnosno lice bez dr`avjanstvo na kogo mu e priznat statusot na begalec gi u`ivaat site prava kako i nivnite roditeli.

Po napolneti 18 godini `ivot, licata od stav 1 na ovoj ~len se smetaat kako i drugite stranci so privremen prestoj vo Republika Makedonija.

^len 49

Baraweto za priznavawe na status na begalec, stranecot go podnesuva do ministerot za vnatre{ni raboti vo rok od 3 dena po vleguvaweto vo Republika Makedonija.

Za priznavawe, odnosno odzemawe na statusot na begalec odlu~uva Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Protiv re{enieto so koe mu e odbieno baraweto za priznavawe na status na begalec ili so koe mu e odzemen statusot na begalec, stranecot mo`e da izjavi `alba do Komisijata va Vladata na Republika Makedonija.

^len 50

Na stranecot, odnosno liceto bez dr`avjanstvo na kogo mu e priznat statusot va begalec mu prestanuva toj status:

1. Ako pobara za{tita na dr`avata ~ij dr`avjanin e ili vo koja bil postojano naselen kako lice bez dr`avjanstvo.

2. Ako mo`e da se vratn vo dr`avata ~ij dr`avjanin e ili vo koja bil postojano naselen kako lice bez dr`avjanstvo, po prestanuvawe na pri~inite poradi koi izbegal od taa dr`ava;

3. Ako dobrovolno se vrati vo dr`avata od koja izbegal;

4. Ako stekne dr`avjavstvo va druga dr`ava;

5. Ako ja napu{ti Republika Makedonija i ne se vrati vo rok od edna godina i

6. Ako toj status go stekne vo druga dr`ava.

^len 51

Na stranec, odiosno lice bez dr`avjanstvo na kogo mu e priznat status na begalec mu se obezbsduva nu`no smestuvawe, sredstva za izdr`uvawe i zdravstvena za{tita do zaminuvawe vo druga dr`ava ili do steknuvawe uslovi za samostojno izdr`uvawe, a najdolgo dve godini od denot na vra~uvaweto na re{enieto za priznavawe na status na begalec. Ograni~uvaweto vo pogled na rokot ne se odnesuva na stranecot, odnosno liceto bez dr`avjanstvo koe e nesposobno za stopanisuvawe i ne mo`e samostojno da se izdr`uva.

Sredstvata neophodni za prestoj i izdr`uvawe na strancite, odnosno licata bez dr`avjanstvo na koi im e priznat status na begalec, se obezbeduvaat vo Republi~kiot buxet, kako i od me}unarodni organizacii, vrz osnova na me}unaroden dogovor i drugi dr`avi.

^len 52

Iznosot na pari~nite sredstva neophodni za izdr`uvawe i za obezbeduvawe na nu`no smestuvawe na strancite, odnosno licata bez dr`avjanstvo na koi im e priznat status na begalec, obemot na zdravstvenata za{tita, merilata, uslovite kako i na~inot na ostva-ruvawe na tie formi na za{tita, gi propi{uva Vladata na Republika Makedonija.

^len 53

Za smestuvawe na stranci, odnosno lica bez dr`avjanstvo za koi postapkata za priznavano na status na begalec e vo tek ili imaat takov status, se organizira prifatili{te za stranci.

Prifatili{teto od stav 1 na ovoj ~len go formira i za nego se gri`i Ministerstvoto za vnatre{ni raboti. Ministerstvoto za vnatre{ni raboti se gri`i i za obezbeduvawe na sredstva za izdr`uvawe i za zdravstvena za{tita na strancite za vremeto dodeka se nao|aat vo prifatili{teto.

Za smestuvawe i obezbeduvawe na sredstvata neophodni za izdr`uvawe i osposobuvawe za samostoen `ivot na strancite koi ne se smesteni vo prifatil{teto za stranci od stav 1 na ovoj ~len, se gri`i Ministerstvoto za trud i socijalna politika vo sorabotka so Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

^len 54

Prifatili{teto za stranci se koristi i za smestuvawe na stranci za koi e vo tek postapkata za utvrduvawe na identitetot, kako i za stranci koi od drugi pri~ini ne mo`at vedna{ da bidat otstraneti od dr`avata.

^len 55

Na strancite od ~len 53 stav 1 na ovoj zakon, dodeka prestojuvaat vo prifatili{teto za stranci, mo`e da im se izdade potvrda za privremen prestoj vrz osnova na koja stranecot mo`e da se dvi`i nadvor od podra~jeto na prifatili{teto za stranci.

IV. PATNI I DRUGI ISPRAVI ZA STRANCI

1. Patni ispravi

^len 56

Patni ispravi vo smisla na ovoj zakon, se stranska patna isprava i patna isprava za stranec.

Za stranska patna isprava vo smisla na ovoj zakon se smeta patna isprava priznata spored megunaroden dogovor vrz osnova na koja mo`e da se utvrdi identitetot na nejziniot nositel, na koja rokot na va`ewe ne e iste~en i koja e izdadena spored propisite za izdavawe na patni ispravi na stranskata dr`ava.

Patna isprava za stranec e: paso{ za stranec, patna isprava za begalec, patna isprava za lica bez dr`avjanstvo i paten list za stranec.

^len 57

Paso{ za stranec se izdava na stranec koj:

- napolnil 18 godini `ivot;

- ima odobrenie za postojan prestoj vo Republika Makedonija ili delovna viza;

- }e deponira 100.000 dolari ili druga konvertibilna valuta vo ista protivrednost vo ovlastena banka vo Republika Makedonija i

- ke deponira izjava so koja se obvrzuva deka nema da vr{i krivi~ni dela: trgovija so oru`je, opojni drogi i me|unaroden terorizam, kako i deka nema da {teti na ugledot na Republika Makedonija.

^len 58

Na stranec na kogo vo Republika Makedonija mu e priznat status na begalec i na lice bez dr`avjanstvo mu se izjava patna isprava za begalci, odnosno za lice bez dr`avjanstvo, predvidena so megunarodni dogovori.

Na stranec koj ima odobrenie za postojan ili privremen prestoj vo Republika Makedonija, a nema va`e~ka stranska patna isprava, mo`e za vleguvawe vo dr`avata ili patuvanoto vo stranstvo da mu se izdade paten list na stranec.

Paten list za stranec mo`e da mu se izdade i na drug stranec koj nema va`e~ka stranska patna isprava, a za toa postojat opravdani pri~ini.

^len 59

Paso{ za stranec, patna isprava za begalec i za lice bez dr`avjanstvo izdava Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Paten list za stranec izdava Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, a vo stranstvo diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na Republika Makedonija.

Paso{ za stranec se izdava so rok na va`ewe do istekot na postojaniot prestoj na stranecot odnosno delovnata viza.

Ostanatite patni ispravi od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len i patniot list se izdavaat so rok na va`ewe do edna godina. Va`eweto na ovie ispravi mo`e da se prodol`uva.

^len 60

Patna isprava za begalci, za lica bez dr`avjanstvo i paten list za stranec se izdava na barawe na stranec koj napolnil 18 godini `ivot. Za lice pomlado od 18 godini `ivot baraweto za izdavawe na patna isprava go podnesuva negoviot zakonski zastapnik.

Maloletnoto lice mo`e da bide zapi{ano i vo patnata isprava na zakonskiot zastapnik.

^len 61

Paso{ za stranec, patna isprava za begalec, za lice bez dr`avjanstvo i paten list za stranec nema da se izdade na stranec:

- protiv kogo se vodi krivi~na ili prekr{o~na postapka na barawe na nadle`niot sud;

- komu mu e izre~ena bezuslovna kazna zatvor, dodeka ne ja izdr`i kaznata i

- na barawe na sudot ili nadle`niot organ za socijalna za{tita dokolku ne gi namirilo imotno-pravnite obvrski po osnov na brak ili od odnosot na roditeli i deca sprema korisnicite koi postojano prestojuvaat vo Republika Makedonija.

^len 62

Ako pri~inite od ~len 61 na ovoj zakon postoele pred denot na izdavaweto na patnata isprava od ~len 56 stav 3 na ovoj zakon, Ministerstvoto za vnatre{ni raboti doznalo podocna ili tie pri~ini nastanale po denot na izdavaneto na patnata isprava, patnata isprava ke se odzeme.

@albata protiv re{enieto za odzemawe na patnata isprava ne go odlaga negovoto izvr{uvawe.

2. Li~na karta za stranec

^len 63

Stranec na koj mu e odobren postojan prestoj vo Republika Makedonija i koj napolnil 18 godini `ivot dol`en e da podnese barawe za izdavawe na li~na karta za stranec.

Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len li~na karta za stranec mo`e da se izdade i na stranec koj poseduva odobrenie za privremen prestoj, dokolku sklu~il brak ili zasnoval raboten odnos i koj napolnil 15 godini `ivot.

Na stranec koj e ~len na diplomatsko-konzularnoto prestavni{to na stranska dr`ava ili e ~len na druga stranska misija koja vo RepublikaMakedonija ima diplomatski status mu seizdava posebna li~na karta.

Posebnata li~na karta od stav 3 na ovoj ~len ja izdava Ministerstvoto nadle`no za rabotite od oblasti na nadvore{nite raboti.

^len 64

Li~na karta za stranec koj poseduva odobrenie za postojan prestoj, a e pomlad od 25 godinn `ivot se izdava so rok na va`ewe od 7 godini, za stranec od 25 do 50 godini `ivot so rok na va`ewe od 15 godini, a za stranec postar od 50 godini so trajno va`ewe.

Na stranec na kogo mu e odobren privremen prestoj se izdava li~na karta za stranec so rok na va`ewe predviden vo odobrenieto za privremen prestoj, no ne poveke od edna godina.

Va`eweto na li~nata karta za stranec od stav 2 na ovoj ~len mo`e da se prodol`uva.

^len 65

Stranecot e dol`en li~nata karta za stranec da ja nosi so sebe.

^len 66

Stranecot e dol`en da podnese barawe za zamena na li~nata karta ako e o{tetena ili dotraena, koga od drugi pri~ini ne mo`e poveke da slu`i za svojata namena, ako stranecot go promeni li~noto ime ili koga ke istekne nejzinoto va`ewe.

Stranecot e dol`en najdocna vo rok od 15 dena od denot na nastanuvawe na bilo koja od pri~inite od stav 1 na ovoj ~len da podnese barawe za zamena na li~nata karta za stranec.

^len 67

Stranecot e dol`en izdadenata li~na karta za stranec da ja vrati na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti:

1. Koga }e stekne dr`avjanstvo na Republika Makedonija;

2. Koga }e se iseli od Republika Makedonija i

3. Koga mu e izre~ena merka za bezbednost proteruvawe od dr`avata ili za{titna merka otstranuvawe od teritorijata na Republika Makedonija, koga mu e otka`an natamo{niot prestoj vo Republika Makedonija, ili koga }e mu prestane odobrenieto za postojan i privremen prestoj.

V. NABAVUVAWE I NOSEWE NA ORU@JE, DVI@EWE NA STRANCI VO UNIFORMA I LI^NO IME

^len 68

Za vreme na prestojot vo Republika Makedonija, stranecot mo`e da nabavuva, nosi i dr`i oru`je i municija pod uslovite utvrdeni so zakon.

^len 69

Za vrsme na prestojot vo Republika Maksdonija stranec mo`e da nosi uniforma:

- ako prestojuva kako ~len na diplomatsko ili konzularno prestavni{tvo na stranska dr`ava vo svojstvo na voen pretstavnik;

- ako kako ~len na stranska voena misija ili delegacija ili kako ~len na delegacija na stranski policiski i carinski organi prestojuva vo slu`bena poseta na Republika Makedonija;

- dodeka vr{i slu`ba na zaedni~ka kontrola pri preminuvaweto na dr`avnata granica, na delot od grani~niot premii {to pripaga na Republika Makedonija;

- ako se {koluva vo voeni u~ili{ta na Republika Makedonija i

- ako kako ~len na voena delegacija ili misija ili ~len na delegacija na stranski policiski ili carinski organi, so slu`ben ili diplomatski paso{, preminuva preku teritorijata na Republika Makedonija.

^len 70

Stranecot e dol`en za vreme na prestojot vo Republika Makedonija da se slu`i so li~noto ime {to go ima spored propisite na svojata dr`ava, ako so zakon ili so me|unaroden dogovor ne e opredeleno poinaku.

VI. PRIJAVUVAWE I ODJAVUVAWE NA PRESTOJUVALI[TETO I @IVEALI[TETO

^len 71

Stranecot e dol`en da go prijavi prestojuvali{teto ili `iveali{teto vo Republika Makedonija na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Stranecot e dol`en da go prijavi prestojuvali{teto ili `iveali{teto, ili promenata na adresata na stanot vo rok od 8 dena od denot na doa|aweto vo prestojuvali{teto ili `iveali{teto, odnosno od denot na promenata na adresata na stanot, a da go odjavi prestojuvali{teto odnosno `iveali{teto vo rok od 24 ~asa pred zaminuvaweto.

^len 72

Pretprijatijata i drugi pravni lica i poedinci, koi im davaat uslugi za smestuvawe na strancite so naplata, dol`ni se da go prijavat prestojot na stranecot na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti ili vo najbliskata policiska stanica, odnosno oddelenie vo rok od 12 ~asa od ~asot na davaweto na uslugata.

Drugi lica kaj koi strancite prestojuvaat dol`ni se da go prijavat stranecot vo rok od 3 dena od denot na doa|aweto, ako stranecot prestojuva poveke od 3 dena. Stranec koj ne koristi uslugi od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len dol`en e samiot da se prijavi na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti vo rok od 3 dena po preminuvaweto na dr`avnata granica.

^len 73

Pretprijatijata i drugite pravni lica i poedinci, koi davaat uslugi za smestuvawe na stranci so naplata dol`ni se da vodat evidsncija za strancite (kniga za stranci).

Evidencijata za stranci se ~uva 2 godini od denot na nejzinoto zaklu~uvawe.

Pretprijatijata i drugite pravni lica i poedincite se dol`ni na ovlastenite slu`beni lica na Ministerstvoto za vnatrs{ni raboti da im ovozmo`at uvid vo evidencijata za stranci.

VII. DOKA@UVAWE NA IDENTITETOT NA STRANEC

^len 74

Stranecot go doka`uva svojot idsntitst so: stranska patna isprava, patna isprava za stranci, paten list, turisti~ka propusnica, li~na karta ili so druga javna isprava koja sodr`i fotografija od koja mo`e da se utvrdi negoviot identitet.

Stranecot e dol`en na barawe na ovlasteno slu`beno lice na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti da ja poka`e ispravata so koja go doka`uva ndentitetot.

Stranecot ne smee svojata isprava od stav 1 na ovoj ~len da ja dade na posluga na Drug ili da se poslu`i so tu|a isprava kako so svoja.

Nikoj ne smee da zadr`i patna isprava na stranec so namera da ja upotrebi za ostvaruvawe na korist ili nekoe pravo.

^len 75

Ovlasteno slu`beno lice na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti mo`e na stranec za kogo postoi osnovano somnevawe deka storil krivi~no delo za koe se goni po slu`bena dol`nost odnosno prekr{ok, da mu ja zadr`i patnata isprava odnosno drugata isprava vrz osnova na koja stranecot ja preminal dr`avnata granica.

Za zad`uvaweto na ispravata od stav 1 na ovoj ~len ovlastenoto slu`beno lice na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti na stranecot mu izdava potvrda, a patnata isprava zaedno so baraweto za poveduvawe na prekr{o~na postapka, odnosno krivi~nata prijava gi podnesuva do nadle`niot sud.

^len 76

Is~eznuvawe ili gubewe, kra`ba ili drugo otu|uvawe na patnata isprava odnosno isprava so koja stranecot go doka`uva svojot identitet, stranecot e dol`en da go prijavi na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti ili stanica, odnosno oddelenie na policijata najdocna vo rok od 24 ~asa od momentot koga toa go zabele`al.

Ministerstvoto za vnatre{ni raboti mu izdava potvrda za prijavuvaweto na stranecot, vo smisla na stav 1 na ovoj ~len.

Stranec koj vo stranstvo }e ja izgubi patnata isprava {to e izdadena od Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, dol`en e toa da go prijavi na diplomatsko-konzularnoto pretstavni{tvo na Republika Makedonija vo stranstvo.

VIII. EVIDENCII

^len 77

Mnnisterstvoto za vnatre{ni raboti vodi evidencija za:

- strancite so postojan prestoj;

- strancite so privremen prestoj;

- izdadeni vizi;

-izdadeni patni ispravi za stranci;

- izdadeni li~ni kargi za stranci;

-evidencija za izre~enite bezbednosni i za{titni merki kako i otka`an prestoj na stranci;

- stranci na koi im e priznato pravo na azil;

- stranci na koi im e priznaen status na begalci i

- po potreba i drugi evidencii za strancite. Podatocite od evidencijata za privremen prestoj na stranci se ~uvaat dve godini po odjavuvaweto na prestojot, odnosno po istekot na va`nosta na vizata, a potoa se ni{tat.

Podatocite od evidencijata za postojan prestoj na stranci se ~uvaat 5 godini od prestanokot na postojaniot prestoj, a potoa se arhiviraat.

Podatocite od evidencijata za izre~enite merki (merki za bezbednost, za{titni merki i za otka`an prestoj) se ~uvaat 5 godini po istekot na rokot za koj bila izre~ena merkata.

^len 78

Pretprijatijata ili drugite pravni lica, organite ili gra|aiite mo`at da gi koristat podatocite od evidencijata od ~len 77 na ovoj zakon dokolku za toa imaat praven interes.

^len 79

Ministerot za vnatre{ni raboti }e donese podzakonski propisi za:

- na~inot na priznavawe na pravo na azil;

- na~inot na priznavano na status na begalec;

- na~inot na izdavawe na odobrenie za privremen ili postojan prestoj, na patni ispravi i vizi i prijavuvawe i odjavuvawe na prestojot na strancite;

- obrazecot na patnata isprava za stranec, turisti~ka propusnica, li~nata karta za stranec, odobrenie za privremen i postojan prestoj, viza, potvrda za privremen prestoj vo prifatili{te kako i obrasci na barawata za nivno izdavawe;

- obrascite so koi se prijavuva ili odjavuva prestojot kako i obrascite na evidencijata za stranci {to ja vodat pretprijatija ili druga pravni lica i poedinci koi na strancite im davaat uslugi na smestuvawe;

- na~inot na vodewe na evidenciite od ovoj zakon i

- ku}en red i na~inot na upravuvawe so prifatili{te za stranci.

^len 80

Ministerot za rabotite od oblasta na me|unarodnite odnosi vo soglasnost so ministerot za vnatre{ni raboti }e donese podzakonski propisi za:

- na~inot na izdavawe na patnite ispravi i vizi za stranci od diplomatsko-konzularnite pretstavnn{tva na Republika Makedonija vo stranstvo;

- na~inot na vodewe na evidencijata za izdadeni patni ispravi i vizi na stranci vo diplomatsko-konzularnite pretstavni{tva na Republika Makedonija vo stranstvo;

- na~inot na izdavawe vizi na ~lenovite na diplomatsko-konzularnite pretstavni{tva na stranski dr`avi ili na ~lenovite na druga stranski misii koi vo Republika Makedonija imaat diplomatski status i

- obrazecot i na~inot na izdavano na posebnata li~na karta za ~lenovite na diplomatsko-konzularnite pretstavni{tva na stranski dr`avi ili na ~lenovite na drugi stranski misii koi vo Republika Makedonija imaat diplomatski status.

IX. KAZNENI ODREDBI

^len 81

So pari~na kazna od 100.000 do 250.000 denari ke se kazni za prekr{ok pretprijatie ili drugo pravno lice:

1. Ako ne go odvede stranecot na kogo ne mu e dozvoleno vleguvawe vo dr`avata ili ne go odvede vo soodveten rok (~len 38);

2. Ako ne go prijavi stranecot vo propi{aiiot rok (~len 72 stav 1);

3. Ako ne vodi ili neuredno vodi evidencija za stranci ili ako ne ja ~uva 2 godini od denot na zaklu~uvaweto (~len 73 stavovi 1 i 2);

4. Ako ne ovozmo`i da se izvr{i uvid vo evidencijata za stranci (~len 73 stav 3) i

5. Ako zadr`i stranska patna isprava zaradi ostvaruvawe na korist ili nekoe pravo (~len 74 stav4).

Za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni so pari~na kazna od 10.000 do 25.000 denari i odgovornoto lice vo pretprijatie ili vo drugo pravno lice.

^len 82

So pari~na kazna od 50.000 do 150.000 denari }e se kazni za prekr{ok lice vo vr{ewe na samostojna dejnost - davawe uslugi za smestuvawe na stranci:

1. Ako ne go prijavi stranecot vo propi{annot rok (~len 72 stav 1);

2. Ako ne vodi ili neuredno vodi evidencija za stranci ili ako ne ja ~uva 2 godini od denot na zaklu~uvaweto (~len 73 stavovi 1 i 2);

3. Ako ne ovozmo`i da se izvr{i uvid vo evidencijata za stranci (~len 73 stav 3) i

4. Ako zadr`i stranska patna isprava zaradi ostvaruvawe na korist ili nekoe pravo (~len 74 stav 4).

So kaznata od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni i privatsn rabotodavec koj vo vr{eweto na samostojna dejnost na davawe uslugi za prevoz ne go odvede stranecot na kogo ne mu e dozvoleno vleguvawee vo dr`avata ili ne go odvede vo soodveten rok (~len 38).

^len 83

So pari~na kazna od 10.000 do 25.000 denari }e se kazni za prskr{ok fizi~ko lice:

1. Koj vodi ili pomaga na stranec da ja premine dr`avnata granica na mesta nadvor od ozna~enite grani~ni premini ili bez soodvetna patna isprava (~len 34 stav 1) i

2. Ako ne go prijavi stranecot koj prestojuva pove}e od 3 dena vo propi{aniot rok (~len 72 stav 2).

^len 84

So pari~na kazna od 10.000 do 25.000 denari }e se kazni za prekr{ok stranec:

1. Ako ja premine ili se obide da ja premine dr`avnata granica na mesta nadvor od ozna~enite grani~ni premini ili bez soodvetna patna isprava (~len 4 stav 1);

2. Ako vo opredeleniot rok ne ja napu{ti republika Makedonija (~len 32 stav 1)

3. Ako vleze vo dr`avata vo vremeto za koe mu e izre~ena merka za bezebdnost proteruvawe od dr`avata, za{titna merka, ostranuvawe na stranec od teritorijata na Republika Makedonija ili so re{enie na nadle`niot organ mu e otka`an prestojot (~len 17 vo vrska so ~len 30).

^len 85

So pari~na kazna od 10.000 do 25.000 denari }e se kazni za prekr{ok stranec:

1. Ako ja premine ili se obide da ja premine dr~avnata granica na mesta nadvor od ozna~enite grani~ni premini ili bez soodvetna patna isprava (~len 4 stav 1);

2. Ako vo opredeleniot rok ne ja napu{ti Republika Makedonija (~len 32 stav 1) i

3. Ako vlsze vo dr`avata vo vremsto za koe mu e izre~ena merka za bezbednost proteruvawe od dr`avata, za{titna merka, otstranuvawe na stranec od teritorijata na Republika Makedonija ili so re{enie na nadle`niot organ mu e otka`an prestojot (~len 17 vo vrska so ~len 30). ^len 85

So pari~na kazna od 8.000 do 20.000 denari ke se kazni za prekr{ok stranec:

1. Ako prestojuva vo dr`avata podolgo od vremsto {to vrz snova na va`e~ka patna isprava, izdadena viza, turisti~ka propusnica ili spored me|unarodsn dogovor mu e dozvoleno ili mu e opredeleno so re{enie za odobren privremsn prestoj ili ako blagovremeno ne podnese barawe za odobrenie za prestoj (~len 20 )

2. Ako poseduva li~na karta za stranec (~len 63stav 1);

3 Ako so sebe ne nosi va`e~ka li~na karta (~len65);

4. Ako ne podnese barawe za zamena na li~nata karta so druga (~len 66);

5. Ako ne ja vrati izdadenata li~na karta (~len67);

6. Ako ne go prijavi odnosno odjavi prestojot vo smisla na ~len 71 na ovoj zakon;

7. Ako ne se prijavi vo smisla na ~len 72 stav 3 na ovoj zakon;

8. Ako na barawe na ovlasteno slu`beno lice na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti ne ja poka`e ispravata so koja go doka`uva identitetot (~len 74 stav 2);

9. Ako svojata isprava ja dava na posluga na drug ili se slu`i so tu|a isprava (~len 74 stav 3) i

10. Ako ns prijavi is~eznata, zagubena; ukradena ili na drug na~in otu|ena patna isprava, odnosno isprava so koja se doka`uva identitetot (~len 76 stav 1).

X. PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

^len 86

Do donesuvawe na kone~no re{enie vo upravna postapka za priem vo dr`avjanstvo na Republika Makedonija, odredbite na ovoj zakon ne se odnesuvaat za dr`avjanite na SFRJ i dr`avjanite na drugite republiki na porane{na SFRJ koi vo rok od edna godina od vleguvaweto vo sila na Zakonot za dr`avjanstvo na Republika Makedonija podnesat barawe za priem vo dr`avjanstvo na Republika Makedonija.

Za dr`avjanite na SFRJ i dr`avjanite na drugite republiki na porane{na SFRJ koi ne podnele barawe za priem vo dr`avjanstvo na Republika Makedonija vo rokot od stav 1 na ovoj ~len ili im e doneseno negativno re{enie, odredbite na ovoj zakon }e se primenuvaat vo rok od dva meseca po istekot na rokot vo koj mo`ele da podnesat barawe za priem na dr`avjanstvo na Republika Makedonija, odnosno od donesuvaweto na kone~noto re{enie.

^len 87

Patnite ispravi za begalci i za lica bez dr`avjanstvo, patnite listovi za stranci i li~nite kargi za stranci doneseni vrz osnova na Zakonot za dvi`ewe i prestoj na stranci ("Slu`ben list na SFRJ"broj 56/ 80, 53/85, 30/89, 26/90 i 53/91) }e va`at najdocna u{te dve godini po vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Patna isprava za begalci i za lica bez dr`avjanstvo, paten list za stranci i li~na karta za stranci }e se izdavaat na postojnite obrasci se do donesuvaweto na podzakonski propisi za novite obrasci.

Odobrenijata za postojan prestoj izdadeni vrz osnova na Zakonot za dvi`ewe i prestoj na stranci ("Spu`ben list na SFRJ" broj 56/80, 53/85, 30/89, 26/90 i 53/91) va`at i ponatamu za site stranci koi so vleguvaweto vo sila na ovoj zakon imaat prestojuvali{te vo Republika Makedonija.

^len 88

Podzakonskite propisi vrz osnova na ovoj zakon }e se donesat vo rok od 6 meseci od vleguvaweto vo sila na zakonot.

Do donesuvaweto na propisite od stav 1 na ovoj ~len }e se primenuvaat dosega{nite propisi.

^len 89

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon nema da se primenuva na teritorijata na Republika Makedonija Zakonot za dvi`ewe i prestoj na stranci ("Slu`ben list na SFRJ" broj 56/80, 53/85, 30/89, 26/90 i 53/91).

^len 90

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".