ZAKON ZA VRABOTUVAWE I OSIGURUVAWE VO SLU^AJ NA NEVRABOTENOST

("Slu`ben vesnik na RM", br. 37/97, U. sud - 4/98)

 

1. OP[TI ODREDBI

^len 1

So ovoj zakon se ureduvaat pra{awata za razmena na trudot, pravata i obvrskite na rabotodavcite, nevrabotenite lica i dr`avata, vo vrska so vrabotuvaweto i osiguruvaweto vo slu~aj na nevrabotenost i drugi pra{awa od zna~ewe za vrabotuvaweto.

^len 2

Rabotodavec, vo smisla na ovoj zakon, e pravno i fizi~ko lice koe orabotuva rabotnici (vo natamo{niot tekst: rabotodavec).

^len 3

Osnovni zada~i na razmenata na trudot se:

- evidentirawe na rabotodavcite i nivnite potrebi od rabotnici;

- primawa na ponudi za slobodni rabotni mesta od rabotodavcite i identifikuvawe na potrebite na rabotodavcite spored uslovite vo iska`anite potrebi od rabotnici;

- evidentirawe na nevrabotenite lica spored nivnite kvalifikacii, znaewa i iskustva;

- sporeduvawe na potrebite na rabotodavecot so kvalifikacijata, znaeweto i iskustvoto na nevrabotenite lica,

- obezbeduvawe informacii na rabotodavecot i na nevrabotenite lica za pazarot na trudot;

- upatuvawe na nevrabotenite lica na obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija za vrabotuvawe,

- pomo{ na rabotodavcite pri vrabotuvawe na nevraboteni lica so povolni uslovi;

- obezbeduvawe posebni uslugi za vrabotuvawe na nevrabotenite invalidni lica;

- profesionalna orientacija na nevrabotenite i drugi lica zaradi izbor na zanimawe ili vrabotuvawe po pat na testirawe i razgovor;

- sledewe na iska`anite nerealizirani potrebi od rabotnici kaj rabotodavecot;

- istra`uvawe, sledewe i analizirawe na pojavite i dvi`ewata na pazarot na trudot:

- obezbeduvawe stru~na i geografska mobilnost na rabotnata sila zaradi usoglasuvawe na ponudata i pobaruva~kata od rabotna sila vo Republika Makedonija i stranstvo;

- vospostavuvawe i odr`uvawe na dobri odnosi i sorabotka na Zavodot za vrabotuvawe na Republika Makedonija so rabotodavcite i liceto koe donesuva odluki za izbor pri vrabotuvawe

i

- obezbeduvawe prava po osnova na osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost.

^len 4

Stru~nite, organizaciskite, administrativnite i drugi raboti {to sa odnesuvaat na vrabotuvaweto i osiguruvaweto vo slu~aj na nevrabotenost gi vr{i Zavodot za vrabotuvawe na Republika Makedonija (vo natamo{niot tekst: Zavod), kako javna ustanova.

^len 5

Dejnosta na Zavodot e od javen interes.

II. RAZMENA NA TRUDOT

1. USLUGI OD RAZMENA NA TRUDOT ZA RABOTODAVCITE

^len 6

Rabotodavecot potrebata od rabotnik mo`e da ja zadovoli so obezbeduvawe rabotnik od strana na samiot rabotodavec bez oglasuvawe i so sklu~uvawe i zaverka na dogovor za rabota vo soglasnost so zakon.

^len 7

Rabotodavecot potrebata od rabotnik mo`e da ja zadovoli so posreduvawe na Zavodot preku dostavuvawe prijava za potreba od rabotnik do Zavodot.

Zavodot e dol`en dostavenata prijava vedna{ i besplatno da ja oglasi vo Zavodot zaradi informirawe na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota.

Rabotodavecot e dol`en vo prijavata da gi navede rabotnoto mesto, uslovito {to se baraat za rabotnoto mesto, vremeto na traewe na oglasot i vremeto koga rabotodavecot }e vr{i izbor.

3ainteresiranite nevraboteni i drugi lica koi baraat rabota na objaveniot oglas vo Zavodot se prijavuvaat kaj rabotodavecot po rokot utvrden vo oglasot.

^len 8

Rabotodavecot potrebata od rabotnik mo`e da ja zadovoli so objavuvawe javen oglas vo dnevniot pe~at.

Tro{ocite za objavuvawe na javniot oglas vo dnevniot pe~at se na tovar na rabotodavecot.

Rabotodavecot e dol`en vo oglasot da gi navede rabotnoto mesto, uslovite {to se baraat za rabotnoto mesto, vremeto na traewe na oglasot i pismoto vo koe rabotodavecot }e vr{i izbor.

Zainteresiranite nevraboteni i drugi lica na objaveniot javen oglas vo dnevniot pe~at se prijavuvaat kaj rabotodavecot vo rokot utvrden vo javniot oglas.

^len 9

Rabotodavecot potrebata od rabotnik mo`e da ja zadovoli i preku agencija za posreduvawe pri vrabotuvawe so naplata od rabotodavecot, vo soglasnost so dogovor sklu~en me|u rabotodavecot i agencijata.

^len 10

Rabotodavecot potrebata od rabotnik mo`e da ja zadovoli so posreduvawe na Zavodot preku upatuvawe na lice za vrabotuvawe od evidencijata na nevrabotenite lica kaj rabotodavecot.

Upatuvaweto od evidencijata na nevrabotenite lica, se vr{i so prebaruvawe po dosieata na nevrabotenite lica vo Zavodot, zaradi pronao|awe nevraboteni lica, spored nivnite stru~ni sposobnosti, znaewa i iskustva i rabotite {to mo`at i baraat da gi rabotat i uslovite za iska`anite potrebi od rabotnici.

^len 11

Posreduvaweto za vrabotuvawe ima za cel da im pomogne na rabotodavcite da gi popolnat slobodnite rabotni mesta so kvalifikuvani rabotnici, a na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota da im pomogne vo vrabotuvaweto.

Posreduvaweto za vrabotuvawe opfa}a stru~ni, organizaciski, administrativni i drugi raboti na Zavodot, so koi se obezbeduvaat uslugi na rabotodavcite i na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota, vo razmenata na trudot.

^len 12

Uslugite od razmenata na trudot na rabotodavcite od strana na Zavodot so sostojat osobeno vo:

- priem na ponudi za slobodni rabotni mesta od rabotodavcite i identifikuvawe na nivnite potrebi;

- oglasuvawe na prijavite za potreba od rabotnik vo Zavodot;

- nao|awe najkvalifikuvano nevraboteno lice od evidencijata na nevrabotenite lica od strana na Zavodot koe najdobro odgovara na uslovite i barawata na rabotodavecot so prebaruvawe vo evidencijata na nevrabotenite lica spored zanimaweto, obrazovanieto, obukata, rabotnoto iskustvo i drugi posebni znaewa na kandidatot i negovo upatuvawe kaj rabotodavecot za vrabotuvawe;

- identifikuvawe na nevrabotenoto lice spored negoviot odnos kon i vo tekot na rabotata za vremeto dodeka bilo vo raboten odnos (redovnost na rabota, nagradi i sli~no);

- pomo{ na rabotodavecot vo organizirawe na obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija na nevrabotenite lica spored nivnoto obrazovanie i sposobnosti za potrebite na rabotodavecot:

- informacii za sostojbite i dvi`ewata vo stopanstvoto, vrabotuvaweto i nevrabotenosta;

- soveti za primena na zakonite i drugite propisi;

- sovetuvawe i uslugi na rabotodavcite za mo`nostite, uslovite, prednostite i povolnostite pri vrabotuvawe na nevraboteni lica i

- informirawe za mo`nostite, na~inot i postapkata za vrabotuvawe na stranski dr`avjani vo Republika Makedonija i na na{i rabotnici na rabota vo stranstvo.

2. SOVETI NA RABOTODAVCITE ZA ZAKONITE I DRUGITE PROPISI I NIVNATA PRIMENA

^len 13 Zavodot dava soveti za:

- sodr`inata na zakonite i drugi propisi i nivni izmeni i dopolnuvawa;

- pravata, obvrskite i odgovornostite na rabotodavcite i rabotnicite, zaradi pravilna primena na propisite i za{tita na pravata na rabotodavcite i rabotnicite;

- obuka na rabotodavcite za na~inot na popolnuvawe i dostavuvawe na obrascite i dokumentite {to treba da gi dostavat do Zavodot i

- na~inot na objavuvawe na slobodnite rabotni mesta i na~inot za prijavuvawe i odjavuvawe na rabotnicite vo Zavodot.

3. OBUKA, PREKVALIFIKACIJA ILI DOKVALIFIKACIJA

^len 14

Zavodot gi utvrduva potrebite na rabotodavecot od rabotnici i na nevrabotenite lica za vrabotuvawe {to treba da se vrabotat so obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija i gi informira nevrabotenite lica i rabotodavcite za potrebite, uslovite i na~inot na organizirawe na obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija.

^len 15

So obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija, se ovozmo`uva steknuvawe i dopolnuvawe na znaewata, na nevrabotenite lica ako so toa se obezbeduva vrabotuvawe.

Obukata, prekvalifikacijata ili dokvalifikacijata se vr{i spored programi vo javni i privatni ustanovi od oblasta na obrazovanieto, odnosno kaj rabotodavec.

^len 16

Koordiniraweto na obukata, prekvalifikacijata ili dokvalifikacijata vo javnite i privatnite ustanovi od oblasta na obrazovanieto na licata za vreme na obukata, prekoalifikacijata ili dokvalifikacijata go vr{i Zavodot.

4. SOVETUVAWE NA RABOTODAVCITE ZA VRABOTUVAWE NA NEVRABOTENITE LICA SO POVOLNI USLOVI

^len 17

Sovetuvaweto na rabotodavcite za vrabotuvawe na nevraboteni lica so popolni uslovi opfa}a:

- uslugi na rabotodavecot za mo`nostite, uslovite i na~inot na obezbeduvawe na povolnosti za vrabotuvawe na invalidni lica, lica na koi rabotniot odnos im prestanal poradi ste~aj ili poradi ekonomski, tehnolo{ki, strukturalni ili sli~ni promeni kaj rabotodavecot, nevraboteni lica koi podolgo ~ekaat za vrabotuvawe i lica od deficitarni zanimawa, so upatuvawe od strana na Zavodot vo soglasnost so dogovor so rabotodavecot;

- uslugi na rabotodavecot vo obezbeduvawe na potrebite od vrabotuvawe so prebaruvawe vo evidencijata na nevrabotenite invalidni lica, na lica koi ostanale bez rabota poradi ste~aj ili ekonomski, tehnolo{ki, strukturalni i sli~ni promeni kaj rabotodavecot i nevraboteni lica koi podolgo vreme ~ekaat vrabotuvawe so obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija za vrabotuvawe;

- uslugi na rabotodavecot za uslovite i na~inot na obezbeduvawe na povolnostite pri vrabotuvaweto na nevrabotenite lica:

- organizirawe na sredbi i razgovori od strana na Zavodot so rabotodavcite i nevraboteni lica (saemi na rabotna sila), za uslovite i

- informirawe na rabotodavcite i obezbeduvawe uslugi za vrabotuvawe na rabotnici so deficitarni zanimawa, so upatuvawe na nevraboteno lice od edna vo druga podra~na edinica na Zavodot, so organizirawe na obuka na dopolnitelni ili posebni znaewa na oddelni nevraboteni lica ili so obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija na nevraboteni lica.

5. ODNOSI NA ZAVODOT SO RABOTODAVCITE

^len 18

Zavodot zaradi zadovoluvawe na potrebite od rabotnici i obezbeduvawe uslugi na rabotodavcite, donesuva programa.

So programata od stav 1 na ovoj ~len se obezbeduva: identifikuvawe na rabotodavcite od podra~jeto na podra~nata edinica na Zavodot i sobirawe podatoci za rabotodavcite, vodewe registar na rabotodavci, razvivawe i odr`uvawe vrz osnova na to~ni i navremeni podatoci za rabotodavcite od pazarot na trudot, prioritet na kontakti so rabotodavci kaj koi ima potreba od pogolem broj rabotnici so upatuvawe od Zavodot, planirawe na aktivnosti na Zavodot so rabotodavcite i sozdavawe plan za marketing kaj rabotodavcite.

- Na~inot i postapkata za ostvaruvawe na programata od stav 1 na ovoj ~len gi utvrduva Zavodot.

6. USLUGI OD RAZMENATA NA TRUDOT NA NEVRABOTENITE I DRUGI LICA [TO BARAAT RABOTA

^len 19

Uslugite od razmenata na trudot za nevrabotenite i drugi lica {to baraat rabota od Zavodot se sostojat osobeno vo:

- sobirawe informacii od nevrabotenoto lice pri prijavuvaweto vo Zavodot za popolnuvawe na obrasci i dokumenti, so razgovor-intervju na nevrabotenoto lice so odgovorno lice vo Zavodot;

- pribirawe podatoci od nevrabotenoto lice za negovite kvalifikacii, znaewa i sposobnosti, zaradi selekcija i upatuvawe na rabotno mesto;

- procena na potrebite na nevrabotenoto lice od uslugite vo Zavodot;

- informirawe na nevrabotenoto lice za vremeto i na~inot na prijavuvawe po Zavodot;

- obezbeduvawe informacii na nevrabotenite i drugi lica za vidot na uslugite i na~inot {to mo`at da gi dobijat od Zavodot:

- evidencija na nevrabotenite lica vo Zavodot zaradi vrabotuvawe ili ostvaruvawe na prava po osnova na nevrabotenost;

- sovetuvawe i upatuvawe na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota za profesionalna orientacija zaradi izbor na zanimawe ili vrabotuvawe po pat na testirawe i razgovor;

- prebaruvawe po dosieata na nevrabotenite lica, zaradi pronao|awe kvalifikuvani nevraboteni lica, spored stru~nite sposobnosti, odnosno rabotite {to mo`at i baraat da gi rabotat;

- obezbeduvawe informacii na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota za slobodnite rabotni mesta od odgovornoto lice vo Zavodot vo vrska so vrabotuvaweto;

- razgovor i upatuvawe na nevrabotenite lica do rabotodavecot koj prijavil potreba od rabotnici;

- davawe soveti na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota kako sami da baraat rabota preku oglasi, kontakti so rabotodavcite i na drug na~in;

- testirawe i sovetuvawe na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota za izbor na zanimawe za koe liceto ima najmnogu interes i sposobnosti, za koe se bara i zanimawe koe odgovara na znaeweto i sposobnostite na liceto;

- organizirawe na obuka i davawe soveti za nadograduvawe na sposobnostite na nevrabotenite lica, zaradi vrabotuvawe;

- davawe uslugi na nevrabotenite lica vo rabotni klubovi za prenesuvawe znaewa i tehniki za nao|awe rabota;

- koordinirawe na obukata, prekvalifikacija i dokvalifikacija vo javnite i privatnite ustanovi od oblasta na obrazovanieto na licata za vreme na obukata, prekvalifikacijata ili dokvalifikacijata;

- barawe rabotni mesta za nevraboteni lica so visoki kvalifikacii, za neoraboteni invalidni lica i lica koi podolgo vreme ~ekaat vrabotuvawe;

- informacii za deficitarnite zanimawa i za mo`nosti za vrabotuvawe;

- izdavawe rabotna kni{ka na nevrabotenite i drugi lica i

- odr`uvawe i ~uvawe na evidencijata na nevrabotenite lica.

Na~inot na prijavuvaweto na nevrabotenite lica poblisku se ureduva so akt na Zavodot.

7. PROFESIONALNA ORIENTACIJA NA NEVRABOTENITE I DRUGI LICA KOI BARAAT RABOTA

^len 20

Pod profesionalna orientacija, vo smisla na ovoj zakon se podrazbira, pomo{ta koja Zavodot ja dava na nevrabotenite i drugi lica koi baraat rabota za izbor na zanimawe ili vrabotuvawe po pat na testirawe i razgovor i informirawe za potrebite od oddelni zanimawa i mo`nostite za vrabotuvawe.

Profesionalnata orientacija go opfa}a i individualnoto sovetuvawe pri izbor na zanimawe spored `elbite, interesot i sposobnostite na licata za odredeno zanimawe i potrebite i mo`nostite na pazarot na trudot.

^len 21

Sovetuvawe za profesionalna orientacija se dava na nevraboteni lica, u~enici, studenti, vraboteni i invalidni lica, ako toa e od zna~ewe za izbor na nivnoto zanimawe i profesionalniot razvoj.

^len 22

Sovetuvawe za profesionalna orientacija vr{i Zavodot na ~ie podra~je liceto koe bara sovet ima `iveali{te.

Za u~enicite od zavr{nite godini na site stepeni na obrazovanie sovetuvawe za profesionalna orientacija vr{i Zavodot na ~ie podra~je se nao|a obrazovnata ustanova.

^len 23

Za u~enicite od zavr{nite godini na osnovnoto i srednoto obrazovanie Zavodot e dol`en, vo sorabotka so nadle`nite ustanovi od oblasta na obrazovanieto, da organizira sovetuvawe vo vrska so izborot na zanimawe preku: predavawa od nau~ni i stru~ni rabotnici, poseta na izlo`bi, filmski pretstavi, poseta na pretprijatija vo vrska so vrabotuvaweto, ustanovi i drugo.

^len 24

Zavodot po izvr{enoto individualno sovetuvawe i testirawe za izbor na zanimawe vrz osnova na posebnite kvaliteti, znaewa, interesi i sklonosti na u~enikot, mu prepora~uva izbor na najsoodveten vid zanimawe.

 

 

^len 25

Koristeweto na uslugite na sovetuvawe za profesionalna orientacija e besplatno i se vr{i na na~in utvrden so akt na Zavodot, vo soglasnost so ovoj zakon.

8. POSREDUVAWE ZA VRABOTUVAWE

^len 26

Posreduvawe za vrabotuvawe vr{i Zavodot.

Posreduvaweto za vrabotuvawe Zavodot go vr{i besplatno i sproveduva nepristrasno, pod uslovi i na na~in utvrdeni so ovoj zakon.

^len 27

Agencija za posreduvawe za vrabotuvawe vo zemjata so naplata, mo`e da osnova lice koe e dr`avjanin na Republika Makedonija, i raspolaga so pogodni rabotni prostorii vo soglasnost so zakon.

Licata koi rabotat na posreduvawe za vrabotuvawe vo agencijata od stav 1 na ovoj ~len, treba da imaat najmalku VI stelen stru~na podgotovka.

Odobrenie za vr{ewe na posreduvawe za vrabotuvawe so naplata dava ministerot nadle`en za rabotite na trudot.

Odobrenieto za vr{ewe na posreduvawe za vrabotuvawe so naplata se odzema ako se utvrdi deka posreduvaweto se vr{i sprotivno na zakon.

Ministerstvoto nadle`no za rabotite na trudot vr{i uvid vo raboteweto na agenciite od stav 1 na ovoj ~len.

Na stranci mo`e da se odobri posreduvawe so naplata, samo ako so dr`avata ~ii dr`avjani se, postoi reciprocitet vo vr{ewe na posreduvawe zavrabotuvawe so naplata.

Ministerstvoto nadle`no za rabotite na trudot vodi evidencija za izdadenite odobrenija za vr{ewe na posreduvawe za vrabotuvawe so naplata.

^len 28

Pri posreduvaweto za vrabotuvawe, Zavodot i agencijata za posreduvawe za vrabotuvawe se dol`ni da se rakovodat osobeno od:

- po~ituvawe na iska`anite potrebi od rabotodavcite za rabotnici i posebnite uslovi utvrdeni vo iska`anite potrebi,

- nevrabotenoto lice ne mo`e da bide prinudeno da ja prifati ponudenata rabota;

- rabotodavecot ne mo`e da se prinudi da ja vraboti ponudenata rabotna sila:

- Zavodot e dol`en navremeno i pravilno da gi informira nevrabotenite lica za slobodnite rabotni mesta, a na rabotodavcite da im ja ponudi baranata rabotna sila;

- da se imaat predvid, obrazovanieto i porane{nata rabota vo zanimaweto, znaewata, sposobnostite, `elbite, psiho-fizi~kite mo`nosti na nevrabotenite lica, kako i potrebite, karakterot i osobenostite na rabotnoto mesto;

- nevrabotenite lica mo`at da se vrabotuvaat na raboti koi odgovaraat na nivnite psiho-fizi~ki sposobnosti, na koi ne im e zagrozeno zdravjeto i koi }e dobijat plata spored dogovorot za rabota i da ne se navreduva dostoinstvoto i moralot na nevrabotenoto lice, so pravo na gra|anska tu`ba.

^len 29

Zabraneto e posreduvawe za vrabotuvawe koe ne e vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon.

^len 30

Posreduvaweto za orabotuvawe go sproveduva Zavodot na ~ie podra~je e sedi{teto na rabotodavecot, odnosno mestoto na raboteweto na rabotodavecot.

^len 31

Posreduvaweto za vrabotuvawe Zavodot, go zapo~nuva po podnesena prijava od rabotodavecot.

Prijavata za potreba od rabotnik gi sodr`i uslovite {to se baraat za rabotnoto mesto i na~inot na popolnuvaweto na slobodnoto rabotno mesto.

^len 32

Zavodot vrz osnova na prijavenata potreba od rabotnik kaj rabotodavecot upatuva nevraboteni lica od evidencijata na nevrabotenite.

^len 33

Rabotodavecot mo`e da bara Zavodot da mu upati od edno do pet nevraboteni lica za sekoja prijavena potreba od rabotnik zaradi izbor na rabotnik.

^len 34

Prebaruvaweto po dosieata na nevrabotenite lica go vr{i Zavodot zaradi nao|awe na nevraboteni lica od evidencijata koi odgovaraat na uslovite od prijavata za potreba od rabotnik.

^len 35

Pri sporeduvaweto se poa|a od {ifrata na zanimawe, obrazovanieto, kvalifikacijata, odnosno stepenot i vidot na stru~nata podgotovka nevrabotenoto lice, rabotnoto iskustvo, drugite posebni znaewa na nevrabotenoto lice (poznavawe na stranski jazik), spremnost za prifa}awe na vrabotuvawe so obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija, uslovi za rabota, mesto na rabota, traewe na rabotniot odnos, posebna oprema so koe nevrabotenoto lice rabotelo i }e raboti.

^len 36

Po izvr{enoto prebaruvawe i sporeduvawe po dosieata na nevrabotenite lica, Zavodot utvrduva lista na mo`ni kandidati koi najdobro odgovaraat na uslovite od prijavata za potreba od rabotnik.

Po sostavuvaweto na listata pred nejzinoto dostavuvawe do rabotodavecot, proverka na listata so podatocite vr{i rakovoditelot na podra~nata edinica na Zavodot.

^len 37

Odgovornoto lice za posreduvawe vo Zavodot od utvrdenata lista odbira do pet kandidati koi najdobro odgovaraat na uslovite vo prijavata za potreba od rabotnik.

^len 38

Za upatuvawe od redot na nevrabotenite lica, Zavodot pokraj rabotodavecot, istovremeno na najbrz mo`en na~in go izvestuva i nevrabotenoto lice koe go upatil kaj rabotodavecot i za mestoto i vremeto na javuvawe kaj rabotodavecot.

^len 39

Dokolku Zavodot ne mo`e da utvrdi dali liceto odgovara na iska`anata potreba od rabotnik, mo`e da go povika nevrabotenoto lice na dopolnitelen razgovor, zaradi pokonkretno utvrduvawe na uslovite ^len 40

Dokolku upatenoto nevraboteno lice ne se javi kaj rabotodavecot ili pak go odbie ponudenoto vrabotuvawe, se informira odgovornoto lice za evidencija zaradi prezemawe merki vo soglasnost so ovoj zakon.

^len 41

Dokolku rabotodavecot ne izvr{i izbor od licata upateni od Zavodot, Zavodot }e bara od rabotodavecot da go informira za pri~inite za neizvr{eniot izbor i za toa kolku lica dopolnitelno da mu upati, zaradi izbor za vrabotuvawe, s# do nao|awe i upatuvawe na najsoodvetni nevraboteni lica.

^len 42

Dokolku rabotodavecot ne izvr{i izbor od dopolnitelno upatenite lica od Zavodot, Zavodot mu nudi obezbeduvawe na rabotnik po pat na obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija i negova soglasnost za merkite {to }e gi prezeme za obezbeduvawe na potrebata od rabotnik.

^len 43

Vrz osnova na prijavena potreba od rabotnici, Zavodot go izvestuva rabotodavecot koj prijavil rabotnici za ~ija rabota prestanala potrebata poradi ekonomski, tehnolo{ki, strukturalni ili sli~ni promeni, za mo`nostite za vrabotuvawe na ovie rabotnici kaj drug rabotodavec.

^len 44

Posreduvaweto za vrabotuvawe opfa}a i posreduvawe za nevraboteni i drugi lica koi baraat rabota od Republika Makedonija vo stranstvo i od stranstvo vo Republika Makedonija koe se vr{i vo soglasnost so ovoj i drug zakon.

^len 45

Vo postapkata za posreduvawe pri vrabotuvawe vo stranstvo, Zavodot gi izvestuva rabotnicite za uslovite za `ivot i rabota, za pravata i obvrskite na rabotnikot vo stranstvo, posebnite prava i obvrski od raboten odnos i dava pomo{ vo ostvaruvaweto na pravata po osnova na osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost, po vra}aweto na rabotnikot od rabota vo stranstvo.

^len 46

Posreduvaweto za vrabotuvawe se vr{i po edinstven sistem na informirawe za potrebite, mo`nostite i uslovite za posreduvawe pri vrabotuvawe vo Zavodot.

III. EVIDENCIJA NA RABOTODAVCI I NEVRABOTENITE LICA

^len 47

Zaradi zadovoluvawe na potrebite na rabotodavcite od rabotnici, vrabotuvaweto na nevrabotenite lica i ostvaruvaweto na pravata po osnova na nevrabotenost, vo soglasnost so ovoj zakon i Zakonot za evidencija po oblasta na trudot, Zavodot vodi evidencija na:

- rabotodavcite:

- nevrabotenite lica;

- korisnicite na pari~en nadomestok po osnova na nevrabotenost;

- stranskite dr`avjani vraboteni vo Republika Makedonija i

- dr`avjanite na Republika Makedonija na rabota vo stranstvo, so posreduvawe na Zavodot.

^len 48

Evidenciite od ~len 47 na ovoj zakon gi vodi Zavodot na ~ie podra~je e sedi{teto na rabotodavecot, odnosno `iveali{teto na nevrabotenoto lice.

1. EVIDENCIJA NA RABOTODAVCITE

^len 49

Zavodot vodi registar na rabotodavcite.

Registarot sodr`i podatoci za rabotodavecot, negovite potrebi od rabotnici i vidot na uslugite {to saka da gi koristi vo Zavodot.

^len 50

Registarot na rabotodavcite sodr`i podatoci osobeno za: nazivot

- firmata na rabotodavecot, sedi{teto i adresata, vidot na sopstvenost, mati~niot broj od edinstveniot registar na rabotodavcite, {ifrata na dejnosta i vidot na dejnosta, broj na vraboteni, li~nosta za kontakt kaj rabotodavecot, potrebite od rabotnici i vidot na uslugite {to saka da gi koristi vo Zavodot.

^len 51

Rabotodavecot e dol`en da gi prijavi na Zavodot:

- sekoe zasnovawe na raboten odnos i sekoj prestanok na raboten odnos,

2. EVIDENCIJA NA NEVRABOTENITE LICA

^len 52

Zavodot vodi evidencija na nevrabotenite lica spored edinstveniot mati~en broj na gra|aninot.

^len 53

Nevraboteno lice, vo smisla na ovoj zakon, e lice koe e prijaveno po Zavodot, e sposobno i saka da raboti i aktivno bara rabota vo poslednite dva meseci.

Pod aktivno barawe rabota, vo smisla na stav 1 od ovoj ~len se smeta ako nevrabotenoto lice redovno se prijavuva vo Zavodot vo rokovite utvrdeni so ovoj zakon i dostavi dokaz deka se prijavuvalo na oglasi kaj rabotodavec ili vo Zavodot.

^len 54

Kako nevraboteno lice ne se smeta lice:

- vo raboten odnos;

- korisnik na pewija;

- vr{itel na zanaet~iska, odnosno profesionalna dejnost;

- sopstvenik ili osnova~ na trgovsko dru{tvo, pretprijatie i drugo pravno lice;

- vr{itel na zemjodelska, sto~arska ili druga dejnost od koja ostvaruva prihod vo semejstvoto koj prose~no mese~no ne e ponizok od prose~nata mese~na neto plata po rabotnik vo

nestopanstvoto na Republika Makedonija, ostvarena vo poslednite tri meseci i

- koe ne prifa}a obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija na koja }e go upati Zavodot ili odbie da se javi ili odbie da zasnova raboten odnos kaj rabotodavecot kaj kogo go upatil Zavodot.

^len 55

Nevrabotenoto lice li~no se prijavuva vo Zavodot na ~ie podra~je ima postojano mesto na `iveewe zaradi voveduvawe vo evidencijata na nevrabotenite lica.

Stranec mo`e da se prijavi kako nevraboteno lice ako ima odobrenie za postojan prestoj.

^len 56

Nevrabotenoto lice koe ostvaruva pravo na pari~en nadomestok i pravo za zdravstvena za{tita e dol`no li~no da se javuva vo Zavodot na sekoi 30 dena i da doka`e deka aktivno bara rabota vo posledniot mesec na na~in utvrden so akt na Zavodot.

Nevrabotenoto lice koe nema da ja ispolni obvrskata od stav 1 na ovoj ~len vo rok od 30 dena po istekot na rokot za javuvawe, od neopravdani pri~ini go gubi pravoto na pari~en nadomestok i zdrastvena za{tita i se bri{e od evidencijata na nevrabotenite lica vo Zavodot i mo`e povtorno da se prijavi po istekot na dve godini.

^len 57

Nevrabotenoto lice koe od Zavodot e upateno kaj rabotodavec zaradi vrabotuvawe i ne se javi ili odbie da zasnova raboten odnos soodveten na negovata stru~na podgotovka ili odbie obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija zaradi vrabotuvawe vo ramkite na stepenot na negovata stru~na podgotovka, se bri{e od evidencijata na nevrabotenite lica i mo`e povtorno da se prijavi po istekot na dve godini.

^len 58

Nevrabotenoto lice e dol`no da se javuva vo Zavodot na sekoi {est meseci i da go izvesti Zavodot za vidot na uslugite {to gi bara od Zavodot.

Ako nevrabotenoto lice od stav 1 na ovoj ~len od neopravdani pri~ini ne se javi vo Zavodot, se bri{e od evidencijata na nevrabotenite lica i mo`e povtorno da se prijavi po istekot na dve godini.

^len 59

Evidencijata na nevrabotenoto lice prestanuva da se vodi ako liceto:

- se odjavi;

- zasnova raboten odnos;

- osnova trgovsko dru{tvo, pretprijatie ili drugo pravno lice:

- vr{i zanaet~iska, odnosno profesionalna dejnost;

- potpolno ja zagubi rabotnata sposobnost:

- ispolni uslovi za pewija;

- otpo~ne da izdr`uva kazna zatvor podolga od {est meseci,

- ne se prijavi vo utvrdeniot rok ili ne se javi na pokana od Zavodot od neopravdani pri~ini;

- ne go izvesti Zavodot za promenite {to vlijaat na steknuvaweto i gubeweto na pravata;

- na stranec mu prestane odobrenieto za postojan prestoj;

- otpo~ne da vr{i zemjodelska, sto~arska ili druga dejnost od koja ostvaruva prihod vo semejstvoto, koj prose~no mese~no ne e ponizok od prose~nata plata po rabotnik vo stopanstvoto vo Republika Makedonija, objavena vo posledniot mesec i

- od strana na inspekciski organ se zatekne da raboti kaj rabotodavec sprotivno na zakonot.

^len 60

Rabotodavecot e dol`en da go odjavi rabotnikot vo Zavodot vedna{ po prestanokot na rabotniot odnos.

Vo slu~aj koga rabotodavecot od opravdani pri~ini ne go odjavi rabotnikot odjavuvaweto se vr{i so denot na podnesuvawe na re{enieto za prestanok na rabotniot odnos.

^len 61

Ministerstvoto nadle`no za rabotite na trudot ja propi{uva sodr`inata i na~inot na vodeweto na evidencijata od oblasta na trudot, rokovite i na~inot na prijavuvawe vo Zavodot, kako i upatstvo i obrasci za vodewe na evidencijata.

IV. OSIGURUVAWE VO SLU^AJ NA NEVRABOTENOST

^len 62

Rabotnicite koi se vo raboten odnos, zadol`itelno se osigureni vo slu~aj na nevrabotenost.

^len 63

Vo slu~aj na nevrabotenost mo`at da se osiguruvaat i:

- dr`avjani na Republika Makedonija na rabota vo druga dr`ava, a koi po svoeto vra}awe vo na{ata zemja ne mo`at da gi ostvarat pravata vo slu~aj na nevrabotenost po druga osnova i bra~nite drugari na dr`avjanite na Republika Makedonija, na rabota vo druga dr`ava, a koi bile vo raboten odnos pred zaminuvaweto vo stranstvo.

- Osnovicata za steknuvawe na pravata od osiguruvaweto vo slu~aj na nevrabotenost, za licata od stav 1 na ovoj ~len ja utvrduva so akt Zavodot.

1. PRAVA NA OSIGURUVAWE

^len 64

Prava od osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost, spored ovoj zakon se:

1) pari~en nadomestok;

2) podgotovka za vrabotuvawe (obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija);

3) pravo na zdravstvena za{tita, vo soglasnost so propisite za zdravstvena za{tita;

4) pravo na penzisko i invalidsko osiguruvawe, vo soglasnost so propisite za penziskoto i invalidskoto osiguruvawe i

5) prava na invalidni lica za vrabotuvawe so povolni uslovi vo soglasnost so zakon.

2. PARI^EN NADOMESTOK

^len 65

Pravo na pari~en nadomestok ima nevraboteno lice koe bilo vo raboten odnos najmalku devet meseci neprekinato ili 12 meseci so prekin vo poslednite 18 meseci.

^len 66

Pravo na pari~en nadomestok ima nevraboteno lice za vremeto pominato vo raboten odnos, za koe e uplatuvan pridones za vrabotuvawe i toa:

- vo raboten odnos so polno rabotno vreme;

- vo raboten odnos so nepolno rabotno vreme, presmetano vo polno rabotno vreme;

- vo raboten odnos na opredeleno vreme (sezonska rabota) podolgo od 40 ~asa vo nedelata, ako toa vreme mu e presmetano vo raboten sta` i

- za rabota vo stranstvo.

^len 67

Pravo na pari~en nadomestok ne mo`e da ostvari nevraboteno lice na koe rabotniot odnos mu prestanal poradi:

- davawe pismena izjava na rabotnikot deka saka da mu prestane rabotniot odnos, osven ako takvata izjava e dadena poradi promena na mestoto na `iveewe na bra~niot drugar ili sklu~uvawe na brak;

- spogodbeno prestanuvawe na rabotniot odnos;

- ostvaruva prava od raboten odnos sprotivno na zakon;

- prestanok na raboten odnos po sila na zakon, osven vo slu~aj na prestanok na pravnoto lice poradi ste~aj;

- neopravdano izostanuvawe od rabota posledovno tri rabotni dena ili pet rabotni dena so prekin vo tekot na edna godina;

- prestanokot na rabotniot odnos so otkaz od strana na rabotodavecot za kr{ewe na rabotnata disciplina ili neispolnuvawe na obvrskite utvrdeni so zakon, kolektiven dogovor i dogovor za rabota;

- odbivawe da raboti na raboti na koi e rasporeden vo soglasnost so zakon;

- odbivawe da bide prezeman so spogodba kaj drug rabotodavec vo soglasnost so zakon;

- odbivawe obuka, prekvalifikacija ili dokvalifikacija Za drugo rabotno mesto kaj ist ili drug rabotodavec, {to mu se obezbeduva vo soglasnost so zakon;

odbivawe da se javi kaj rabotodavecot ako e upaten od Zavodot za zasnovawe raboten odnos;

-odbivawe da zasnova raboten odnos kaj rabotodavecot ako go upatil Zavodot;

- gubewe na rabotnata sposobnost soglasno so propisite za penziskoto i invalidskoto osiguruvawe;

- prestanok na rabotniot odnos, ako do prestanokot na prethodniot raboten odnos do{lo po spogodba ili so otkaz i ispolnuvawe uslovi za ostvaruvawe pravo na pewija.

Po isklu~ok nevrabotenoto lice od stav 1 alineja 14 na ovoj ~len, steknuva pravo na pari~en nadomestok, ako povtorno go ispolni uslovot za toa pravo, so toa {to vo sta` na osiguruvawe ne se zasmetuva vremeto pominato na rabota vo prethodniot raboten odnos.

3. VISINA NA PARI^EN NADOMESTOK

^len 68

Visinata na mese~niot pari~en nadomestok za vreme na nevrabotenost iznesuva 50% od prose~nata mese~na neto plata na rabotnikot za poslednite 12 meseci pred prestanokot na rabotniot odnos za lice koe ima pravo na pari~en nadomestok do 12 meseci, a 40% za lice koe ima pravo na pari~en nadomestok podolgo od 12 meseci.

Nadomestokot od stav 1 na ovoj ~len ne mo`e da iznesuva pove}e od prose~nata mese~na neto plata po rabotnik vo nestopanstvoto na Republikata, objavena za posledniot mesec.

^len 69

Dokolku rabotnikot vo poslednite 12 meseci, za oddelen mesec ili za site 12 meseci, ne primil nadomestok na plata soglasno so propisite za rabotnite odnosi, prose~nata mese~na neto plata na rabotnikot za 12 meseci se presmetuva vrz osnova na platata koja toj bi ja dobival ako bi bil na rabota.

^len 70

Pari~niot nadomestok se usoglasuva so stapkata na porast na prose~nata plata ostvarena vo nestopanstvoto vo Republikata vo prethodnata godina, za korisnicite na pari~en nadomestok nad 18 meseci.

4. VREME ZA KOE SE ISPLATUVA PARI^EN NADOMESTOK

^len 71

Vremeto za koe se isplatuva pari~niot nadomestok zavisi od vremeto za koe neorabotenoto lice bilo osigurano vo slu~aj na nevrabotenost.

Pari~niot nadomestok na nevrabotenoto lice se isplatuva:

1) tri meseci ako ima sta` na osiguruvawe najmalku devet meseci vo neprekinato traewe ili 12 meseci so prekin vo poslednite 18 meseci;

2) pet meseci ako ima sta` na osiguruvawe 15 meseci vo neprekinato traewe ili 24 meseci so prekin vo poslednite tri godini;

3) sedum meseci, ako ima sta` na osiguruvawe 30 meseci vo neprekinato traewe ili 50 meseci so prekin vo poslednite pet godini;

4) devet meseci ako ima nad pet - deset godini sta` na osiguruvawe;

5) dvanaeset meseci ako ima nad deset do petnaeset godini sta` na osiguruvawe;

6) petnaeset meseci ako ima nad 15 do 20 godini sta` na osiguruvawe i

7) osumnaeset meseci ako ima nad 20 do 25 godini sta` na osiguruvawe.

Na nevrabotenoto lice koe ima nad 25 godini sta` na osiguruvawe, pari~niot nadomestok mu se isplatuva do negovoto vrabotuvawe, odnosno do nastapuvaweto na nekoi od osnovite za prestanok na pravoto na pari~en nadomestok.

^len 72

Pari~niot nadomestok na nevrabotenoto lice prodol`uva da se isplatuva i po istekot na vremeto opredeleno vo ~len 71 na ovoj zakon:

- na `ena korisnik na pari~en nadomestok za vreme na bremenost i poroduvawe spored propisite za rabotnite odnosi;

- ako Zavodot go upatil na obuka, prokvalifikacija ili dokvalifikacija do istekot na vremeto opredeleno za toa i ako e privremeno spre~en za rabota, spored propisite na zdravstvenata za{tita, dodeka taa spre~enost trae.

^len 73

Neisplateniot del od pari~niot nadomestok, mo`e po barawe na nevrabotenoto lice da se isplati vo mese~ni rati, dokolku sredstvata

se koristat za zasnovawe raboten odnos na neopredeleno vreme, no ne podolgo od 18 meseci.

Zasnovaweto na rabotniot odnos na neopredeleno vreme vo smisla na stav 1 od ovoj ~len se vr{i so posreduvawe na Zavodot.

Zavodot }e ja zapre isplatata na pari~niot nadomestok na rabotodavecot, ako rabotodavecot na rabotnikot ne mu gi obezbeduva pravata od raboten odnos.

^len 74

Pari~niot nadomestok na nevrabotenoto lice mu pripa|a od denot na prestanokot na rabotniot odnos, ako nevrabotenoto lice podnese barawe do Zavodot kaj koj e uplatuvan pridonesot za vrabotuvawe, vo rok od 30 dena od denot na prestanokot na rabotniot odnos.

Ako nevrabotenoto lice podnese barawe po istekot na rokot od stav 1 na ovoj ~len, pari~niot nadomestok mu pripa|a od denot na podnesuvaweto na baraweto za preostanato vreme.

Pari~en nadomestok ne mu pripa|a na nevrabotenoto lice koe podnelo barawe, po istekot na vremeto za koe spored ~len 71 od ovoj zakon imalo pravo na isplata na pari~niot nadomestok.

^len 75

Isplata na pari~en nadomestok na nevrabotenoto lice se zapira za vreme na:

- otslu`uvawe ili doslu`uvawe na voeniot rok;

- izdr`uvawe kazna zatvor do {est meseci i

- rabotno anga`irawe nad 30 dena za vr{ewe na javni raboti.

Po prestanokot na pri~inite od stav 1 na ovoj ~len, prodol`uva isplatata na pari~niot nadomestok za preostanatoto vreme za koe na nevrabotenoto lice mu e priznato pravo na pari~en nadomestok.

^len 76

Nevrabotenoto lice na koe rabotniot odnos mu prestanal 30 dena pred negovoto odewe na otslu`uvawe odnosno doslu`uvawe na voeniot rok, ima pravo na pari~en nadomestok ako podnese barawe do Zavodot, vo rok od 30 dena po vra}aweto i ako gi ispolnuva uslovite, propi{ani so ovoj zakon.

^len 77

Pravoto na pari~en nadomestok na nevrabotenoto lice mu prestanuva ako:

- zasnova raboten odnos;

- osnova trgovsko dru{tvo, pretprijatie ili drugo pravno lice;

- vr{i zanaet~iska ili druga profesionalna dejnost:

- odbie vrabotuvawe so polno ili skrateno rabotno vreme, koe ne e pomalo od polovinata od polnoto rabotno vreme, a e soodvetno na negovoto obrazovanie, znaewe i mo`nosti;

- odbie obuka, osposobuvawe, prekvalifikacija ili dokvalifikacija koja odgovara na negovata stru~na podgotovka, znaewa i sposobnosti ili po svoja vina ja prekine obukata, prekvalifikacijata ili dokvalifikacija;

- ispolni uslovi za steknuvawe pravo na pewija ili ostvari pravo na pewija;

- nevrabotenoto lice od strana na nadle`en organ se zatekne na rabota kaj rabotodavecot;

- ja zagubi rabotnata sposobnost;

- neopravdano odbie privremeno vrabotuvawe vo isklu~itelni slu~ai (poplavi, zemjotresi, neophodno izvr{uvawe na zemjodelski raboti i sli~no) od strana na nadle`en organ koj organizira akcija za otstranuvawe na posledicite ili za nivno spre~uvawe;

- odbie rabotno anga`irawe za vr{ewe na javni raboti;

- odbie vrabotuvawe na rabotno mesto za koe se bara poniska stru~na podgotovka od negovata, a ako neposredno pred da ostane nevraboten, so svoja soglasnost, rabotel na takvo rabotno mesto ili izjavil deka prifa}a vrabotuvawe i na ponizok stepen na stru~na podgotovka;

- otpo~ne izdr`uvawe na kazna zatvor, podolgo od {est meseci,

- ne se javuva vo Zavodot vo utvrdeniot rok;

- ne se javi na pokana na Zavodot od neopravdani pri~ini;

- nevrabotenoto lice aktivno ne baralo rabota vo posledniot mesec, vo soglasnost so ovoj zakon i

- ne go izvesti Zavodot vo rok od osum dena za sekoja promena koja e uslov ili osnova za steknuvawe, ostvaruvawe ili gubewe na pravoto na pari~en nadomestok.

Osigurenikot koj e vraboten so polovina od polnoto rabotno vreme soglasno so stav 1 alineja 3 na ovoj ~len, go zadr`uva pravoto da bide upaten od strana na Zavodot na rabotno mesto so polno rabotno vreme i pravo na 50 % od pari~niot nadomestok.

^len 78

Nevrabotenoto lice na koe mu prestanuvalo pravoto na pari~en nadomestok, mo`e da go ostvari toa pravo ako povtorno gi ispolni uslovite za zdobivawe so pravo na pari~en nadomestok, so toa {to vo sta`ot na osiguruvawe ne mu se presmetuva vremeto pominato vo raboten odnos pred primeniot posleden pari~en nadomestok, osven na nevrabotenoto lice koe po prestanokot na posledniot raboten odnos ima nad 25 godini sta` na osiguruvawe.

Nevrabotenoto lice na koe poradi zasnovawe na raboten odnos mu prestanalo pravoto na pari~en nadomestok pred istekot na vremeto za koe imal pravo, a povtorno ostane nevraboten, prodol`uva da go koristi toa pravo.

^len 79

Na nevraboteno lice koe prima pari~en nadomestok, mo`e vremeto na primawe na pari~niot nadomestok da se skrati, ako vrz osnova na avtorski dogovor, vr{ewe na zanaet~iski i drugi raboti ili na nekoj drug na~in se zdobiva so prihod, koj mese~no ne e pogolem od 80% od prose~nata mese~na neto plata po rabotnik vo stopanstvoto vo Republikata objavena za posledniot mesec.

Bankite i instituciite za platen promet se dol`ni na barawe na Zavodot da mu dostavuvaat podatoci za isplatite od stav 1 na ovoj ~len.

V. OSTVARUVAWE NA PRAVATA OD OSIGURUVAWE VO SLU^AJ NA NEVRABOTENOST

^len 80

Nevrabotenoto lice gi ostvaruva pravata od osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost vo soglasnost so ovoj zakon i propisite za op{ta upravna postapka.

Pravata od stav 1 na ovoj ~len se ostvaruvaat vo Zavodot kade {to e evidentirano nevrabotenoto lice vrz osnova na podneseno pismeno barawe.

^len 81

Za pravata utvrdeni so ovoj zakon vo prv stepen re{ava Zavodot, a za pravata vo vtor stepen odlu~uva ministerstvoto nadle`no za rabotite na trudot.

@albata protiv re{enieto od stav 1 na ovoj ~len ne go odlaga izvr{uvaweto na re{enieto.

^len 82

Nevrabotenoto lice koe koristi prava soglasno so ovoj zakon e dol`no da go izvesti Zavodot za site promeni {to vlijaat na steknuvaweto ili gubeweto na pravata, najdocna vo rok od osum dena od nastanuvaweto na promenite.

Zavodot ima pravo da bara vra}awe na sredstvata so bankarska kamata na sredstva po viduvawe, isplateni vo ime na osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost, vo slu~ai koga pravoto bilo ostvareno vrz osnova na neto~ni podatoci ili liceto koe go steknalo toa pravo ne izvestilo za promenite koi vlijaat vrz ostvaruvaweto i prestanuvaweto na pravoto, odnosno ako sredstvata se nenamenski potro{eni od strana na rabotodavecot.

VI. JAVNI RABOTI

^len 83

Za izvr{uvawe na raboti za odr`uvawe i za{tita na `ivotnata sredina i prirodata, odr`uvawe i obnovuvawe na javnata infrastruktura i za vr{ewe na raboti od javen interes na javni pretprijatija koi ne spa|aat vo nivnite redovni programski aktivnosti i ne go naru{uvaat redovnoto vrabotuvawe na podra~jeto na teritorijata na Republika Makedonija, odnosno na podra~jeto na op{tinata, mo`at da se organiziraat javni raboti.

^len 84

Javnite raboti se raspi{uvaat javno i pod ednakvi uslovi se dostapni za site nevraboteni.

Programata za javni raboti ja podgotvuva organizatorot.

Javnite raboti gi organiziraat zainteresiranite rabotodavci od javniot sektor.

 

^len 85

Vo javnite raboti zaradi rabotno anga`irawe se vklu~uvaat nevraboteni lica koi se prijaveni vo Zavodot.

Na licata za vremeto na vr{ewe na javnite raboti organizatorot im obezbeduva nadomestok za izvr{enata rabota, prevoz ili nadomestok za prevoz do mestoto na izvr{uvawe na rabotite i nazad, ishrana, osiguruvawe vo slu~aj na nesre}a pri rabota i profesionalno zaboluvawe i drugo, pod uslovi i na na~in utvrdeni so dogovor me|u organizatorot na rabotite i anga`iranite nevraboteni lica.

VII. ORGANIZACIJA, UPRAVUVAWE I RAKOVODEWE NA ZAVODOT

1. ORGANIZACIJA

^len 86

Zavodot e javna ustanova za teritorijata na Republika Makedonija.

Zavodot e pravno lice.

Sedi{teto na Zavodot e vo Skopje.

^len 87

Zavodot obrazuva edinstvena stru~na slu`ba so podra~ni edinici-biroa za vrabotuvawe.

Biroto za vrabotuvawe mo`e da se osnova za podra~jeto na edna ili pove}e op{tini.

^len 88

Organizacijata na Zavodot, organite, nivnata nadle`nost i na~inot na odlu~uvawe, kako i drugite pra{awa zna~ajni za rabotata i raboteweto na Zavodot pokonkretno se ureduvaat so Statutot na Zavodot.

Soglasnost na Statutot i na aktite za organizacija i sistematizacija na Zavodot dava Vladata na Republika Makedonija.

2. UPRAVUVAWE

^len 89

So Zavodot upravuva upraven odbor.

Upravniot odbor e sostaven od devet ~lena, od koi sedum pretstavnika imenuva Vladata na Republika Makedonija i po eden pretstavnik od organizacijata na rabotodavcite i organizacijata na mnozinskiot sindikat, za vreme od ~etiri godini, so pravo na povtoren izbor.

^len 90

Upravniot odbor na Zavodot:

- donesuva statut i drugi akti;

- donesuva programa i plan za rabota;

- donesuva akti za organizacija i rabota na Zavodot i op{t akt za sistematizacija na rabotite na Zavodot;

- donesuva finansiski plan i usvojuva godi{na presmetka:

- upravuva so sredstvata na Zavodot;

- odlu~uva za prezemawe merki za sozdavawe uslovi za vrabotuvawe na nevrabotenite lica;

- odlu~uva za koristewe na sredstvata na Zavodot;

- go sledi ostvaruvaweto na obvrskite koi proizleguvaat od me|unarodni konvencii i me|udr`avni spogodbi od oblasta na vrabotuvaweto;

- razgleduva pra{awa, izve{tai, informacii i drugi materijali vo vrska so sostojbite i problemite vo oblasta na vrabotenosta, vrabotuvaweto i neorabotenosta i drugi raboti od nadle`nost na Zavodot;

- prezema merki za obezbeduvawe i fuikcionirawe na informativniot sistem vo oblasta na orabotuvaweto;

- osnova komisii i drugi rabotni tela;

- najmalku edna{ godi{no podnesuva izve{taj za svojata rabota i za rabotata na Zavodot do Vladata na Republika Makedonija i

- odlu~uva i za drugi raboti utvrdeni so zakon i Statut na Zavodot.

3. RAKOVODEWE

^len 91

So Zavodot rakovodi direktor.

Direktorot na Zavodot go imenuva i razre{uva Vladata na Republika Makedonija na predlog na ministerot nadle`en za rabotite na trudot.

Za direktor na Zavodot mo`e da bide imenuvano lice koe ima visoka stru~na podgotovka i najmalku pet godini rabotno iskustvo.

Mandatot na direktorot trae ~etiri godini, so pravo na povtoren izbor.

^len 92

Direktorot na Zavodot ja organizira i rakovodi rabotata na Zavodot, samostojno donesuva odluki od delokrugot na negovata nadle`nost, go zastapuva i pretstavuva Zavodot pred treti lica i e odgovoren za zakonitosta na rabotata na Zavodot i vr{i i drugi raboti vo soglasnost so zakon i Statutot na Zavodot.

^len 93

Direktorot mo`e da bide razre{en pred istekot na vremeto za koe bil imenuvan:

- na negovo barawe:

- ako nastane nekoja od pri~inite poradi koi, spored propisite za rabotnite odnosi mu prestanuva rabotniot odnos po sila na zakon;

- ako ne postapuva spored zakonot, Statutot i aktite na Zavodot ili neopravdano ne gi sproveduva odlukite na Upravniot odbor ili postapuva sprotivno na niv;

- ako so svoeto nesovesno i nepravilno rabotewe mu predizvika na Zavodot zna~itelna {teta ili ako gi zapostavuva ili ne gi izvr{uva svoite obvrski i poradi toa }e nastanat ili bi mo`ele da nastanat pote{ki naru{uvawa vo izvr{uvaweto na dejnosta na Zavodot i

- ako go popre~uva ili na drug na~in go onevozmo`uva ostvaruvaweto na pravata na nevrabotenite lica soglasno so ovoj zakon.

VIII. NADZOR

^len 94

Ministerstvoto nadle`no za rabotite na trudot, vr{i nadzor nad sproveduvaweto na ovoj zakon.

Ministerstvoto nadle`no za rabotite na trudot mo`e da zapre od izvr{uvawe op{t akt na Zavodot, ako ne e vo soglasnost so Ustavot i zakon i vo rok od 15 dena }e pokrene postapka pred Ustavniot sud na Republika Makedonija za ocena na ustavnosta i zakonitosta na istiot.

IX. FINANSIRAWE

^len 95

Sredstvata za finansirawe na pravata na nevrabotenite lica od osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost i na dejnosta na Zavodot se obezbeduvaat od:

- pridonesot za vrabotuvawe {to go presmetuva i uplatuva rabotodavecot od bruto platata na rabotnikot;

- Buxetot na Republika Makedonija i

- drugi izvori.

Stapkata na pridonesot za vrabotuvawe na predlog na Vladata ja utvrduva Sobranieto na Republika Makedonija.

Sredstvata od pridonesot se uplatuvaat na smetka na Zavodot.

^len 96

Pridonesot za orabotuvawe rabotodavecot go uplatuva na smetka na Zavodot so isplatata na platite.

^len 97

Zavodot ima pravo kaj rabotodavecot da vr{i uvid vo evidencijata za presmetuvaweto i naplatuvaweto na pridonesot za vrabotuvawe.

Ako pri pr{eweto na uvidot od stav 1 na ovoj ~len Zavodot utvrdi deka ne e pravilno presmetan ili naplaten pridonesot, podnesuva barawe do organot za javni prihodi za prezemawe merki.

Zavodot mo`e da bara i prisilna naplata na pridonesot za vrabotuvawe po sudski pat spored propisite za danocite na gra|anite.

^len 98

Rabotodavecot koj }e vraboti rabotnik na neopredeleno vreme nad brojot na vrabotenite na neopredeleno vreme na denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon, se osloboduva od pla}awe na personalniot danok od dohod za novovrabotenite rabotnici za vreme od tri godini.

Za ostvaruvawe na pravoto od stav 1 na ovoj ~len, novovrabotenite rabotnici mora da bile evidentirani kako nevraboteni lica vo Zavodot najmalku edna godina.

Ako rabotodavecot go namali brojot na rabotnicite vraboteni na neopredeleno vreme na denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon, go

gubi pravoto od stav 1 na ovoj ~len i e dol`en da go plati personalniot danok od dohod za vremeto za koe go koristel pravoto na osloboduvawe.

Rabotodavecot koj zapo~nuva vr{ewe na dejnost kako trgovec poedinec ili osnova trgovsko dru{tvo, kako i fizi~ko lice koe vr{i dejnost so soglasnost so zakon, ima pravo na osloboduvawe od stav 1 na ovoj ~len, dokolku dostavi dokaz od nadle`niot registarski organ deka pred otpo~nuvaweto na vr{eweto na dejnosta ne bil registriran za vr{ewe na dejnost.

X. KAZNENI ODREDBI

^len 99

So pari~na kazna od 50.000,00 do 150.000,00 denari }e se kazni za prekr{ok rabotodavec ako:

- posreduvaweto za vrabotuvawe se vr{i pod uslovi i na na~in sprotivno na ~lenovite 26 do 46 od ovoj zakon;

- rabotodavecot ne go prijavi sekoe zasnovawe na raboten od nos i sekoj prestanok na raboten odnos (~len 51);

- rabotodavecot ne go odjaoi rabotnikot vedna{ po prestanokot na rabotniot odnos (~len 60) i rabotodavecot ne presmetuva i ne uplatuva pridones za vrabotuvawe (~len 97).

Za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni i odgovornoto lice kaj rabotodavecot, kako i poedinec vo vr{ewe na zanaet~iska ili profesionalna dejnost, so pari~na kazna od 10.000,00 do 30.000,00 denari.

^len 100

So pari~na kazna od 10.000,00 do 30.000,00 denari }e so kazni za prekr{ok odgovornoto lice vo Zavodot ako:

- ne ja oglasi prijavata za potreba od rabotnik vo Zavodot (~len 7 stav 2);

- posreduvaweto pri vrabotuvawe se vr{i pod uslovi i na na~in sprotivno na ~len 26 do 46 od ovoj zakon;

- ne go prijavi sekoe zasnovawe na raboten odnos i sekoj prestanok na raboten odnos (~len 51) i

- vovede vo evidencija na nevrabotenite, nevraboteno lice pred istekot na rokot utvrden vo ovoj zakon (~lenovite 56, 57 i 58).

XI. PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

^len 101

Zavodot e dol`en svoeto rabotewe da go usoglasi i da gi donese aktite predvideni so ovoj zakon vo rok od tri meseci, od denot na negovoto vleguvawe vo sila.

^len 102

Neorabotenoto lice koe na denot na po~etokot na primenata na ovoj zakon e korisnik na pari~en nadomestok ili drugo pravo, prodol`uva da go koristi toa pravo.

Zapo~natite postapki za ostvaruvawe na pravata od osiguruvawe vo slu~aj na nevrabotenost, }e se zavr{at spored zakonot koj va`el vo momentot na zapo~nuvaweto na postapkata.

^len 103

Odredbite na ~lenovite 6 i 9 na ovoj zakon ne se odnesuvaat na javna ustanova i drugo pravno lice koe vr{i dejnost na javna slu`ba, dr`aven organ i organ na edinica na lokalnata samouprava koe vrabotuva rabotnici.

^len 104

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za vrabotuvaweto ("Slu`ben vesnik na SRM", br. 32/87, 18/89, 36/89, 17/91 i "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija", br. 36/91, 12/93 i 78/93).

^len 105

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".