ZAKON ZA NARODNIOT PRAVOBRANITEL

  1. OP[TI ODREDBI
  2. ^len 1
  3. So ovoj zakon se ureduvaat uslovite za izbor i razre{uvawe, nadle`nosta i na~inot na rabotata na narodniot pravobranitel.

    ^len2

    Narodniot pravobranitel e organ na Republikata koj gi {titi ustavnite i zakonskite prava na gra|anite koga im se povredeni od organite na dr`avnata uprava i od drugi organi i organizacii {to imaat javni ovlastuvawa (vo natamo{niot tekst: organi i organizacii).

    ^len 3

    Narodniot pravobranitel e nezavisen i samostoen vo vr{eweto na funkcijata.

    Narodniot pravobranitel rabotite od svojata nadle`nost gi vr{i vrz osnova i vo ramkite na Ustavot i zakon.

    II. USLOVI ZA IZBOR I RAZRE[UVAWE NA NARODNIOT PRAVOBRANITEL

    ^len4

    Sobranieto na Republika Makedonija, go izbira i razre{uva narodniot pravobranitel. Narodniot pravobranitel se izbira za vreme od osum godini, so pravo na u{te eden izbor.

    Narodniot pravobranitel ima eden ili pove}e zamenici. Brojot na zamenicite go opredeluva Sobranieto na Republika Makedonija, na predlog na narodniot pravobranitel.

    Zamenicite na narodniot pravobranitel na predlog na narodniot pravobranitel gi izbira i razre{uva Sobranieto na Republika Makedonija. Zamenicite na narodniot pravobranitel se izbiraat za vreme od osum godini, so pravo na u{te eden izbor.

    ^len 5

    Za naroden pravobranitel mo`e da bide izbrano lice koe gi ispolnuva op{tite uslovi opredeleni so zakon za zasnovawe na raboten odnos vo organ na dr`avnata uprava, diplomiran pravnik koj ima rabotno iskustvo nad devet godini na pravni raboti i ~ija aktivnost e doka`ana vo oblasta na za{titata na pravata na gra|aninot.

    ^len 6

    Narodniot pravobranitel pred stapuvaweto na funkcijata dava sve~ena izjava pred Sobranieto na Republika Makedonija, koja glasi:

    „Izjavuvam deka funkcijata naroden pravobranitel }e ja vr{am sovesno, nepristrasno i odgovorno, }e gi {titam pravata na gra|anite i }e se pridr`uvam do Ustavot i zakonite na Republika Makedonija".

    ^len 7

    Funkcijata iaroden pravobranitel e nespojliva so vr{ewe na druga javna funkcija i profesija ili so ~lenuvawe vo politi~ka partija.

    ^len8

    Narodniot pravobranitel se razre{uva:

    1. Ako toa sam go pobara;

    2. Ako bide osuden za krivi~no delo na bezuslovna kazna zatvor od najmalku {est meseci;

    3. Ako trajno ja zagubi psihofizi~kata sposobnost za vr{ewe na funkcijata naroden pravobranitel {to se utvrduva vrz osnova na naod i mislewe na nadle`na zdravstvena institucija i

    4. Zaradi nestru~no, pristrasno i nesovesno vr{ewe na funkcijata naroden pravobranitel.

    ^len9

    Odredbite od ~lenovite 5, 6, 7 i 8 od ovoj zakon se odnesuvaat i na zamenicite na narodniot pravobranitel.

  4. NADLE@NOST I NA^IN NA RABOTA
  5. ^len10

    Narodniot pravobranitel vo vr{eweto na svojata funkcija prezema dejstvija za koi e ovlasten so ovoj zakon zaradi za{tita na ustavnite i zakonskite prava na gra|anite koga im se povredeni od organite i organizaciite.

    ^len11

    Narodniot pravobranitel ne postapuva po predmetite za koi e vo tek sudska postapka.

    ^len12

    Narodniot pravobranitel pokrenuva postapka vo slu~ai koga gra|anite so pretstavka baraat nejzino pokrenuvawe i po sopstvena inicijativa.

    Ako narodniot pravobranitel pokrene postapka po sopstvena inicijativa ili ako drugo lice vo ime na o{teteniot gra|anin mu se obrati po pretstavka, za pokrenuvawe na postapka e potrebna soglasnost od gra|aninot na kogo mu se povredeni ustavnite i zakonskite prava.

    ^len 13

    Pretstavkata upatena do narodniot pravobranitel treba da bide potpi{ana i da sodr`i li~ni podatoci na podnositelot, da gi sodr`i okolnostite, faktite i dokazite vrz koi se temeli pretstavkata.

    Vo pretstavkata treba da bidat navedeni i organot, odnosno liceto na koe se odnesuva pretstavkata, kako i da se navede dali podnositelot ve}e vlo`il pravni sredstva i koi pravni sredstva gi vlo`il.

    Pretstavkata za pokrenuvawe na postapka se podnesuva pismeno i za nea ne se pla}a taksa. Pretstavkata mo`e da se dade i usno na zapisnik.

    ^len 14

    Narodniot pravobranitel vo postapkata za ispituvawe na pretstavkata e dol`en da ja po~ituva privatnosta i tajnosta na podatocite koi se odnesuvaat na licata od ~len 13 na ovoj zakon.

    ^len 15

    Narodniot pravobranitel po dobivaweto na pretstavkata mo`e da odlu~i da ja otfrli pretstavkata ili da ne ja zeme vo razgleduvawe ako e anonimna, ne e podnesena vo opredeleniot rok nli ako pretstavuva zloupotreba na pravoto ia `alba.

    Za odlukata od stav 1 na ovoj ~len, osven ako pretstavkata e anonimna, narodniot pravobranitel e dol`en vo {to pokratok rok da go izvesti podnositelot, da mu gi objasni pri~inite za toa i po mo`nost da go upati na koj na~in da go ostvari svoeto pravo.

    ^len16

    Narodniot pravobranitel }e ja otfrli pretstavkata i ako:

    - od podatocite {to mu stojat na raspolagawe proizleguva deka ne se raboti za povreda na osnovnite slobodi i prava na ~ovekot i gra|aninot ili za druga nepravilnost;

    - pretstavkata ne e kompletna i ako podnositelot po prethodnoto uka`uvawe od narodniot pravobranitel ne ja dopolnil i

    - predmetot e vo postapka pred sudskite organi.

    ^len17

    Narodniot pravobranitel ne pokrenuva postapka ako od dejstvieto ili od poslednata odluka na organot, odnosno organizacijata izmvnalo pove}e od edna godina, osven ako oceni deka inicijatorot rokot go propu{til od opravdani pri~ini.

    ^len18

    Ako narodniot pravobranitel odlu~i da pokrene postapka za toa go izvestuva podnostielot na pretstavkata i organot, odnosno organizacijata na koja se odnesuva pretstavkata.

    ^len19

    Vo ramkite na svojata nadle`nost, vo tekot na postapkata, narodniot pravobranitel mo`e:

    - da pobara potrebni objasnuvawa i dopolnitelni informacii od organite odnosno organizaciite za naodite vo pretstavkata;

    - da izvr{i neposreden uvid vo rabotite od nadle`nost na organite, odnosno organizaciite;

    - da pokani na razgovor funkcioner i slu`benik na organot, odnosno organizacijata i sekoe drugo lice;

    - da pobara mislewe od nau~ni i stru~ni institucii

    ^len20

    Organite i organizaciite se dol`ni da sorabotuvaat so narodniot pravobranitel i na negovo barawe da mu gi obezbedat site podatoci i informacii, bez ogled na stepenot na doverlivost i da mu ovozmo`at sproveduvawe na postapkata.

    Propisite za ~uvawe na tajna go obvrzuvaat narodniot pravobranitel.

    ^len21

    Koga narodniot pravobranitel }e ja zavr{i postapkata za toa go izvestuva podnositelot ia pretstavkata.

    ^len22

    Ako narodniot pravobranitel konstatira deka se povredeni ustavnite i zakonskite prava na gra|anite mo`e:

    - da predlo`i organot, odnosno organizacijata povtorno da sprovede odredena postapka soglasno so zakonot;

    - da podnese barawe do nadle`niot organ za poveduvawe na upraven spor;

    - da podnese barawe do organot, odnosno organizacijata za vremeno zapirawe od izvr{uvawe na aktot;

    - da predlo`i poveduvawe na disciplinska postapka protiv slu`beno lice na organot, odnosno organizacijata;

    - da podnese barawe do nadle`niot javen obvinitel za pokrenuvawe na postapka zarada utvrduvawe na prekr{o~na ili krivi~na odgovornost i

    - da im dade predlozi na organite odnosno organizaciite za podobruvawe na nivnoto rabotewe i odnesuvawe so strankite.

    ^len23

    Organite, odnosno organizaciite se dol`ni da go izvestat narodniot pravobranitel za merkite doneseni vrz osnova na negovite predlozi, mislewa ili preporaki, najdocna vo rok od 30 dena.

    Ako organot, odnosno organizacijata ne go izvesti narodniot pravobranitel za sproveduvaweto na negovite predlozi ili preporaki ili pak predlozite i preporakite samo delumno gi prifati, narodniot pravobranitel za toa mo`e da gi izvesti neposredno povisokiot organ, nadle`noto ministerstvo, Vladata na Republika Makedonija, a so poseben izve{taj da go izvesti Sobranieto na Republika Makedonija ili predmetot javno da go objavi.

    IV. JAVNOST NA RABOTATA

    ^len24

    Narodniot pravobranjggel mu podnesuva na Sobranieto na Republika Makedonija izve{taj za svojata rabota, najmalku edna{ godi{no. Izve{tajot na narodniot pravobranitel se objavuva vo sredstvata za javno informirawe.

  6. STRU^NA SLU@BA

^len25

Narodniot pravobranitel osnova stru~na slu`ba soglasno so odredbite na Zakonot za organite na upravata.

Op{tite akti za organizacijata i rabotata i za sistematizacijata na rabotite i zada~ite so koi se utvrduva vidot i brojot na stru~nite i drugite rabotnici i nivnite rabotni zada~i gi donesuva narodniot pravobranitel.

VI. SREDSTVA ZA RABOTA ^len26

Sredstvata za rabota na narodniot pravobranitel se obezbeduvaat vo Buxetot na Republika Makedonija.

^len27

Platite i drugite nadomestoci na narodniot pravobranitel i na zamenicite na narodniot pravobranitel se opredeluvaat so zakon.

Platite i drugite nadomestoci na Stru~nata slu`ba se utvrduvaat so op{t akt vo soglasnost so zakon i kolektiven dogovor.

VII. PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

^len28

Izborot na narodniot pravobranitel }e se izvr{i vo rok od tri meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Izborot na zamenicite na narodniot pravobranitel }e se izvr{i vo rok od dva meseci od denot na izborot na narodniot pravobranitel.

^len29

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo „Slu`ben vesnik na Republika Make-donija".