ZAKON ZA STRANSKITE VLO@UVAWA

 

I.OP[TI ODREDBI

^len 1

 

Stranski lica mo`at da vlo`uvaat sredstva zaradi vr{ewe na stopanski i nestopanski dejnosti vo Republika Makedonija ( vo natamo{niot tekst: stranski vlo`uva~) , ako so drug zakon ne e poinaku uredeno.

Stranski vlo`uva~ mo`e da vlo`uva sredstva vo doma{no pretprijatie, da osnova me{ovito pretprijatie , kako i da osnova sopstveno pretprijatie na na~inot i pod uslovite pod koi doma{ni lica mo`at da osnovaat pretprijatie.

 

^len 2

Stranski vlo`uva~, vo smisla na ovoj zakon, e stransko pravno lice ~ie sedi{te e vo stranstvo i stransko fizi~ko lice.

Za stranski vlo`uva~, vo smisla na stav 1 od ovoj ~len , se smeta i gra|anin na Republika Makedonija, koj steknal pravo na postojan prestoj vo stranstvo, kako i stransko lice, koe ima sopstveno pretprijatie vo Republika Makedonija.

^len 3

Vlogovite na stranskite vlo`uva~i mo`at da bidat vo devizi, vo oprema, rezervni delovi za taa oprema, surovini, repro materijali i vo prava.

 

^len 4

Stranskiot vlo`uva~ mo`e da vlo`i i doma{na valuta steknata so otkup i konverzija na obvrskite po opredeleni stranski krediti i po drugi formi, vo soglasnost so zakon so koj se ureduvaat kreditnite odnosi so stranstvo.

So dogovora~ite mo`at direktno da go konvertiraat nadvore{niot dolg vo vlog vo postojanoto pretprijatie ili vo bankata.

 

 

II .PRAVA NA STRANSKITE VLO@UVA^I

I NIVNA ZA[TITA

 

^len 5

 

Stranskiot vlo`uva~ gi ima pravata utvrdeni so dogovor, a osobeno:

    1. da u~estvuva vo dobivkata srazmerno so vlo`enite sredstva i pravo na sloboden transfer i reinvestirawe na taa dobivka;
    2. na povrat na oddelni vlo`eni predmeti ako toa pravo izri~no go zadr`al so dogovorot za vlo`uvawe;
    3. na povrat na vlogot {to go vlo`il vo doma{no pretprijatie;
    4. na udel vo neto imotot i na repatrijacija na toj udel, ako sredstvata gi vlo`il vo me{ovito pretprijatie ( dru{tvo ) po prestanuvaweto na rabota na toa pretprijatie;
    5. da gi prenese pravata i obvrskite od dogovorot vrz drugi doma{ni ili stranski vlo`uva~i i

6) da upravuva ili da u~estvuva vo upravuvaweto so raboteweto na pretprijatieto, srazmerno so vlo`enite sredstva.

 

^len 6

 

Pravata na stranskite vlo`uva~i po osnov na vlo`enite sredstva se utvrdeni i za{titeni so ovoj zakon i ne mo`at da se namalat so drug zakon ili so drug propis.

Pod prava na stranski vlo`uva~i po osnov na vlo`eni sredstva, vo smisla na stav 1 od ovoj ~len, se podrazbiraat pravata utvrdeni so dogovorot za vlo`uvawe, dogovorot za osnovawe na me{ovito pretprijatie i aktot za osnovawe sopstveni pretprijatija.

 

^len 7

 

Ako po sklu~uvaweto na dogovorot za vlo`uvawe , osnovawe na me{ovito pretprijatie ili aktot za osnovawe sopstveno pretprijatie se izmeni zakonot vrz ~ija osnova e sklu~en dogovorot, vrz odnosite utvrdeni so toj dogovor ili aktot za osnovawe, se primenuvaat odredbite na dogovorot ili aktot za osnovawe koj va`el na denot na vleguvaweto vo sila na dogovorot ili aktot za osnovawe, ako e toa za vlo`uva~ot ili osnova~ot popovolno ili ako vlo`uva~ite, odnosno osnova~ite opredeleni pra{awa ne gi uredat spogodbeno vo soglasnost so izmenetite odredbi na Zakonot.

 

^len 8

 

Pretprijatieto so stransko vlo`uvawe ima isti prava i odgovornosti kako i doma{nite pretprijatija na teritorijata na Republika Makedonija.

Stranskite vlo`uva~i imaat, pod uslovite utvrdeni so zakon, olesnuvawa vo odano~uvaweto na dobivkata vo po~etniot period od rabotata, kako i olesnuvawa vo odano~uvaweto na sredstvata {to gi reinvestiraat ili {to gi deponiraat vo Republika Makedonija.

Stranskite vlo`uva~i, pod uslovi utvrdeni so zakon, mo`at da imaat odredeni carinski olesnuvawa.

 

III.FORMI NA STRANSKITE VLO@UVAWA

 

^len 9

 

Stranskiot vlo`uva~ mo`e da vlo`uva sredstva vo : site vidovi pretprijatija, banki, {tedilnici, organizacii, osigiritelni organizacii, zadrugi i drugi formi na sorabotka i zaedni~ko rabotewe, utvrdeni so zakon.

 

IV.VLO@UVAWE I OSNOVAWE

^len 10

 

Vlo`uvaweto na stranskite lica se ureduva so dogovor za vlo`uvawe, dogovor za osnovawe me{ovito pretprijatie i akti za osnovawe sopstveno pretprijatie.

 

^len 11

So dogovorot za vlo`uvawe, odnosno za osnovawe kako i so aktot za osnovawe, se ureduvaat me|usebnite odnosi na vlo`uva~ite, odnosno na osnova~ite.

Dogovorot za vlo`uvawe, odnosno osnovawe kako i aktot, mora da bide sklu~en vo pismena forma.

Dogovorot za vlo`uvawe, odnosno osnovawe kako i aktot, mu se prijavuva na organot na upravata nadle`en za ekonomski odnosi so stranstvo, koj ja ocenuva nivnata usoglasenost so Zakonot.

Dogovorot za vlo`uvawe , odnosno osnovawe kako i aktot koj ne e sklu~en vo pismena forma i za koj organot na upravata od stav 3 na ovoj ~len utvrdil deka ne e vo soglasnost so Zakonot, ne proizveduva pravno dejstvo.

 

^len 12

 

Dogovorot za vlo`uvawe vo postojno pretprijatie gi sodr`i, osobeno:

    1. dogovornite strani;
    2. predmetot na raboteweto na pretprijatieto;
    3. iznosot na sredstvata {to gi vlo`uva sekoj vlo`uva~ i na~inot na utvrduvawe na udelot na sekoj vlo`uva~ vo vkupnoto vlo`uvawe;
    4. formata na vlo`uvawe, odnosno od {to se sostojat vlogovite;
    5. nazna~uvaweto na pretprijatieto vo koe se vlo`uva ako pretprijatieto ve}e postoi, odnosno vidot na pretprijatieto {to treba da se osnova;
    6. na~inot na rasporeduvawe na dobivkata i na~inot na pokrivawe na zagubite na pretprijatieto;
    7. na~inot na odlu~uvawe na vlo`uva~ite;
    8. traewe na dogovorot za vlo`uvawe;
    9. na~inot na vra}awe na vlogot i
    10. re{avaweto na sporovite.

 

^len 13

 

Dogovorot za vlo`uvawe, odnosno osnovawe na me{ovito pretprijatie (dru{tvo) gi sodr`i osobeno:

    1. dogovornite strani;
    2. predmetot na rabotewe na dru{tvoto;
    3. nominalniot kapital na dru{tvoto i u~estvoto na dogovorenite strani vo nego;
    4. kaj vlo`uvawata vo akcionersko dru{tvo - vidot na akciite i bankata preku koja se vr{i nivna emisija;
    5. organite na dru{tvoto i pretstavenosta na vlo`uva~ite vo niv;
    6. rok na traewe;
    7. eventualnata obvrska za otkup na udelot , odnosno na akciiite od strana na doma{niot vlo`uva~ i
    8. re{avaweto na sporovite

 

 

 

 

^len 14

Aktot za osnovawe na sopstveno pretprijatie go sodr`i osobeno:

  1. nazivot na osnova~ot;
  2. firmata, sedi{teto i predmetot na dejnosta na pretprijatieto;
  3. iznosot za sredstvata {to gi vlo`uva;
  4. formata na pretprijatieto i
  5. uslovite, na~inot i rasporeduvaweto na dobivkata.

 

^len 15

 

Dogovorot za vlo`uvawe, dogovorot za osnovawe na me{ovito pretprijatie, kako i aktot za osnovawe, mo`at da bidat na opredeleno ili neopredeleno vreme.

Vo dogovorite od stav 1 na ovoj ~len, koi se sklu~eni na opredeleno vreme, mo`e da se predvidi avtomatsko prodol`uvawe na nivnata va`nost za natamo{en opredelen vremenski period, ako pred istekot na dogovoreniot rok na va`nost ni edna od dogovorenite stranki ne gi otka`e i ako toa se prijavi i evidentira vo organot na upravata nadle`en za ekonomski odnosi so stranstvo.

 

^len 16

 

Stranskite vlo`uva~i imaat pravo na uvid vo delovnite knigi na pretprijatieto vo koe vlo`ile sredstva na na~inot predviden so dogovorot za vlo`uvawe i so statutot ( pravilata).

Stranskite vlo`uva~i imaat pravo , samite ili po pat na ovlasteni pretstavnici, da izvr{at revizija na godi{nata presmetka.

 

 

V.DRUGI FORMI NA VLO@UVAWA

^len 17

 

Stranski banki, drugi stranski finansiski organizacii i vlo`uva~i od ~len 2 na ovoj zakon, mo`at da vlo`uvaat vo organizacii za osiguruvawe, vo banki I vo {tedilnici ili zaedno da osnovaat me{ovita banka, organizacija za osiguruvawe ili {tedilnica i da vlo`uvaat zaedni~ki vo nea vo soglasnost so zakon.

Stranski banki, drugi stranski finansiski organizacii i vlo`uva~i od ~len 2 mo`at da osnovaat banki, osiguritelni organizacii i {tedilnici vo soglasnost so zakon.

Vlo`uvaweto vo organizacii za osiguruvawe, vo banki i vo {tedilnici se ureduvaat so zakon.

 

 

VI.PRIJAVUVAWE I REGISTRACIJA

NA STRANSKITE VLO@UVA^I

^len 18

 

Dogovorot za vlo`uvawe, odnosno osnovawe kako i aktot za osnovawe od ~lenovite 12, 13 i 14 na ovoj zakon, sostaven na makedonski jazik i na jazikot na stranskiot vlo`uva~ se prijavuva na organot na uprava nadle`en za ekonomski odnosi so stranstvo vo rok od 30 dena od denot na nivnoto potpi{uvawe.

Organot na upravata od stav 1 na ovoj ~len utvrduva dali dogovorot, odnosno aktot e vo soglasnost so Ustavot na Republika Makedonija i ovoj zakon i za toa donesuva re{enie.

Re{enieto od stav 2 na ovoj ~len organot na upravata e dol`en da go donese vo rok od 30 dena od denot na priemot na dogovorot, odnosno,aktot. Ako re{enieto ne se donese vo ovoj rok }e se smeta deka dogovorot, odnosno aktot e vo soglasnost so Ustavot na Republika Makedonija i ovoj zakon.

Protiv re{enieto od stav 3 na ovoj ~len mo`e da se izjavi `alba do Vladata na Republika Makedonija vo rok od 15 dena od denot na dostavuvaweto na re{enieto, koja vo rok od 15 dena od denot na dostavuvaweto na `albata donesuva kone~no re{enie.

 

^len 19

 

Za reinvestirawe na dobivkata ili za dodatno vlo`uvawe na stranski vlo`uva~, kako i za prenos na stranski vlog od edno na drugo lice potrebno e da se izvesti organot na upravata nadle`en za ekonomski odnosi so stranstvo na koj mu se dostavuva originalot i prevododt na dokumentot za toa vo rok od 30 dena od denot na negovoto potpi{uvawe.

 

 

 

 

 

 

^len 20

 

Zaprestanok na va`nosta na dogovorot za vlo`uvawe, odnosno osnovawe ili na aktot za osnovawe, za otkup na stranskiot vlog od strana na doma{no lice ili za promenata na vkupnoto u~estvo na stranskite vlo`uva~i vo sklu~enite dogovori, vlo`uva~ite se dol`ni da podnesat izvestuvawe na organot na upravata nadle`en za ekonomski odnosi so stranstvo vo rok od 30 dena od denot na nastanatite promeni.

 

^len 21

 

Dogovorite za vlo`uvawe, odnosno osnovawe ili aktot za osnovawe se vodat vo poseben registar kaj organot na upravata nadle`en za ekonomski odnosi so stranstvo.

Vo registarot se zapi{uvaat: datumot na sklu~uvaweto na dogovorot, imiwata na vlo`uva~ite, vrednost na vlogovite na stranskite vlo`uva~i, imeto na pretprijatieto vo koe vlo`uva stranskiot vlo`uva~ i negoviot status, dejnosta, traeweto na vlo`uvaweto i mo`nosta za prenos na stranskiot vlog.

 

^len 22

 

Kaj izdadenite akcii se registrira samo vrednosta na akciite {to gi kupile doma{nite i stranskite vlo`uva~i. Registarot se a`urira i so podatoci za dodatnite vlo`uvawa, za reinvestirawe na dobivkata, za prestanok na dogovorot za vlo`uvawe, za prenos na vlogot i za repatrijacijata na stranskiot vlog. Upisot vo registarot se vr{i vo rok od 15 dena od denot na priemnoto izvestuvawe za sekoja promena na stranskiot vlog.

 

 

 

VII. KAZNENI ODREDBI

^len 23

 

So pari~na kazna od 100 plati do 250 plati }e se kazni za stopanski prestap pretprijatie ili drugo pravno lice ako:

1)zasnova vlo`uvawe so vlogovi sprotivno na ovoj zakon ( ~len 3 i ~len 4 stav 2);

2)dogovorot za vlo`uvawe ne go sostavil vo pismena forma ili ne go prijavil kaj nadle`niot republi~ki organ za ekonomski odnosi so stranstvo ( ~len 11 stavovi 2 i 3) i

3)ne mu dozvoli na stranskiot vlo`uva~ uvid vo delovnite knigi ili ako go onevozmo`i da izvr{i samiot ili preku svoj ovlasten pretstavnik, revizija na godi{nata presmetka ( ~len 16).

Za dejstvieto od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni za stopanski pretstap i odgovornoto lice vo pretprijatieto i drugoto pravno lice so pari~na kazna od sedum do deset plati.

 

^len 24

 

So pari~na kazna od 50 do 100 plati }e se kazni za prekr{ok pretprijatie ili drugo pravno lice ako ne go izvesti republi~kiot organ na upravata nadle`en za odnosi so stranstvo , za reinvestirawe na dobivkata ili za dodatno vlo`uvawe na stranski vlo`uva~ ili za prenosot na stranskiot vlog od edno na drugo stransko lice ( ~len 20 ).

Za dejstvijata od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni so pari~na kazna od pet do petnaeset plati za prekr{ok i odgovornoto lice vo pretprijatieto ili vo drugo pravno lice.

 

VII. PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

 

^len 25

 

Dogovorite za vlo`uvawe na sredstva na stranski vlo`uva~, izmenite i dopolnenija na tie dogovori, kako i prodol`uvaweto na va`nosta na tie dogovori {to se sklu~eni i odobreni do denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon }e se izvr{uvaat spored propisite {to va`ele za vreme na odobruvaweto na dogovorite.

Dogovorite za vlo`uvawe sklu~eni pred denot na vleguvawe vo sila na ovoj zakon }e se odobruvaat i registriraat spored propisite {to va`ele vo vremeto na sklu~uvaweto na dogovorite.

Dogovoruva~ite mo`at porano odobrenite dogovori da gi usoglasuvaat so odredbite na ovoj zakon, ako e toa za niv popovolno.

 

^len 26

 

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon, Zakonot za stranski vlo`uvawa ( "Slu`ben list na SFRJ" broj 77/88) prestanuva da se primenuva na teritorijata na Republika Makedonija.

 

^len 27

 

Ovoj zakon vleguva vo sila so denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".