ZAKON ZA KREDITNITE ODNOSI SO STRANSTVO

1.OSNOVNI ODREDBI

^len 1

So ovoj zakon se ureduvaat uslovite pod koi i na~inot na koj doma{nite lica mo`at da zemat kredit na stranski lica.

^len 2

Kreditnite odnosi so stranstvo se pravni raboti sklu~eni me|u doma{no i stransko lice so koe se ureduva pribavuvaweto ili odobruvaweto na kredit za vr{ewe na dejnost, ili od sredstvata ostvareni od dejnosta za koja e registrirano doma{noto lice( vo natamo{niot tekst:kreditini raboti).

Doma{nite lica vo smisla na ovoj zakon se: Republika Makedonija, bankite, pretpriajtijata i drugite pravni lica ( natamo{niot tekst: pravni lica), kako i fizi~kite lica so `iveali{te vo Republika Makedonija koi samostojno vr{at stopanska i druga dejnost(vo natamo{niot tekst:pretpriema~).

Stranskite lica, vo smisla na ovoj zakon, se pravnite lica so sedi{te vo stranstvo i fizi~kite lica so `iveali{te vo stranstvo.

^len 3

Sredstvata na kreditot mo`at da se koristat za pl}awe na stoki i uslugi {to se uvezuvaat, za finansirawe na investicioni raboti vo stranstvo, za vlo`uvawe vo stranstvo i za davawe krediti na stransko lice.

Po isklu~ok na stav 1 na ovoj ~len, Narodnata banka na Republika Makedonija ( vo natamo{nit tekst:Narodna banka), zaradi dinami~no usoglasuvawe na monetarnite efekti na deviznite transakcii so utvrdenite monetarni ramki, vo ramkite na proekcijata na platniot bilans na Republika Makedonija, mo`e da go utvrdi obemot i na~inot na koristewe na kreitite za drugi nameni.

^len 4

Kreditite {to gi odobruvaat me|unmarodnite organizacii se koristat soglasno so ratifikuvaniot me|unaoden dogovor, odnosno so aktot za garancija ili supergarancija na Republikata.

^len 5

Narodnata banka sklu~uva kreditni raboti so stranstvo na na~inot i vo ramkite na svoite prava i dol`nosti utvrdeni so zakonot so koj se ureduva raboteweto na Narodnata banka, osven kreditite {to gi zema od Me|unaroden monetaren fond.

^len 6

Doma{nite lica od ~len 2 stav 2 na ovoj zakon sklu~uvaat kreditini raboti so stranstvo vo ramkite na proekcijata na platniot bilanas na Republika Makedonija soglasno so ovoj zakon.

2.USLOVI I NA^IN NA SKLU^UVAWE NA KREDITINI RABOTI SO STRANSTVO

1.Osnovni odredbi

^len 7

Kreditni raboti so stranstvo se ureduvaat so dogovor kojs e sklu`uva vo pismena forma.

Doma{no lice koe }e sklu~i dogovor za kreditna rabota so stranstvo, mu e odgovorno na stranskoto lice za izvr{uvawe na obvrskite od sklu~eniot dogovor za kreditna rabota so stranstvo.

Za izvr{uvawe na obvrskite od stav 2 na ovoj ~len ne garantiraat Republlika Makedonija i Narodna banka.

Doma{nite lica ne mo`at da sklu~uvaat kreditini raboti so stranstvo so koi se sozdavaat obvrski za Republika Makedonija.

Dogovorite za kreditni raboti so stranstvo sklu~eni sprotivno na odredbata od stav 4 na ovoj ~len se ni{tovni.

^len 8

Dogovorot za kredit so stranstvo ~ie odobruvawe e usloveno so davawe garancija od Republikata, mo`e da se sklu~i po donesuvawe na poseben zakon so koj dava garancija od Republikata.

^len 9

Doma{nite lica mo`at da sklu~uvaat dogovori za kreditni raboti so stranstvo vo svoe ime a zas smetka na drugo lice, a bankite ovlasteni za raboti so stranstvo vo ime i za smetka na drugo lice.

Doma{nite lica {to }e sklu~at dogovor za kreditna rabota so stranstvo vo svoe ime a za smetka na drugo lice ili vo imeto i za smetka na drugo lice, me|usebnite prava i obvrski gi reguliraat so dogovor.

  1. Banka

^len 10

Bankata mo`e da sklu~i dogovor za zemawe kredit vo stranstvo i dogovor za odobruvawe kredit na stranskoto lice i da dava i da prima garancii ako ima ovlastuvawe od Narodnata banka za vr{ewe na raboti na platniot promet i na kreditni raboti so stranstvo.

Bankata koja ne e ovlastena za raboti so stranstvo mo`e vo svoe ima i za svoja smetka da sklu~i dogovor za kredit samo za sopstveni ppotrebi.

3.Pretprijatie

^len 11

Pretprijatie mo`e da zeme kredit od stranstvo i da dava garancii za smetka na stranski lica ako kreditot go koristi za vr{ewe na dejnosta za koja e registrirano.

Pretprijatieto mo`e da mu odobruva kredit na stransko lice od sredstvata ostvareni od vr{ewe na dejnosta za koja e registrirano.

Po isklu~ok od stav 2 na ovoj ~len , pretprijatie mo`e da odobruva kredit na stransko lice i sredstvata na kreditite dobieni za vr{ewe na dejnosta za koja e registrirano.

Pretprijatietieto e dol`no pri odobruvawe na kredit na stransko lice da obezbedi instrumenti za naplata na kreditot so koi se obezbeduva pravna sigurnost na takvata kreditna rabota.

4. Republika Makedonija

^len 12

Republika Makedonija sklu~uva dogovor za kreditniti raboti so stranstvo vrz osnova na zakon {to se donesuva za sekoja kreditna rabota oddelno.

5.Drugi pravni lica

^len 13

Drugi pravni lica mo`at da sklu~uvaat dogovori za kreditni raboti so stranstvo pod uslovite od ~len 11 na ovoj zakon.

  1. Pretpriema~

^len 14

Pretpriema~ mo`e da sklu~uva kreitni raboti so stranstvo samo od svoe ime i za svoja smetka pod uslovite od ~len 11 na ovoj zakon.

7.Registrirawe na kreditni raboti so stranstvo

^len 15

Kreditnite raboti so stranstvo zadol`itelno se registrraat kaj Narodnata banka.

Na registrirawe podle`at: dogovorot za sklu~ena kreditna rabota so stranstvo, promenite i raskinuvaweto na dogovorot, kako i koristeweto, otplatata i naplata n kreditot.

Pred sklu~uvaweo na dogovorot za kreditna rabota, doma{noto lice e dol~no na Narodnata banka da í podnese izvestuvawe za namerata za sklu
~uvawe kreditna rabota.

Narodnata banka gi propi{uva na~inot, rokovite i obrascite za registrirawe i evidentirawe na kreditnite raboti so stranstvo.

  1. Merki za ograni~uvawe na sklu~uvaweto na dogovori za kreditni raboti so stranstvo

^len 16

Ako nastanat naru{uvawa vo nadvore{no-trgovskata razmena i platniot bilans na Republika Makedonija, Narodnata banka mo`e, zaradi odr`uvawe na op{tata likvidnost na Republikata da propi{e merki so koi se ograni~uva sklu~uvaweto na dogovori za kreitni raboti so stranstvo i toa:

  1. ograni~uvawe na sklu~uvaweto na dogovori za kreditni raboti so stranstvo vo momentot na izvestuvaweto na namerata za sklu~uvawe na kreditna rabota;
  2. barawe soglasnost od Narodnata banka za sklu~uvawe na kreditnata rabota so stranstvo;
  3. utvrduvawe na iznosot do koj doma{nite lica mo`at da dogovori za kreditni raboti so stranstvo i
  4. utvrduvawe na obvrska za polagawe na denarski depozit srazmerno so visinatqa na kreitot od dogovorot za sku~ena kreditna rabota sos transtvo.

Ako vo tekot na godinata, ipokraj prezemaenite merki od stav 1 na ovoj ~len , ne se otsranat rastrojstvata vo platniot bilans na Republika Makedonija, a nelikvidnosta vo pla}aweto sprema stranstvo neprekinato trae podolgo od 15 dena, Narodna banka }e prezeme dopolnitelni merki i toa:

  1. privremeno ograni~uvawe na kreditot pred dogovoreniot rok;
  2. privremeno zapirawe na vr{ewe i odobruvawe na raboti na konverzija na dolgot i
  3. privremeno zapirawe na sklu~uvaweto na dogovori za kreditna rabota so stranstvo.

Pod rastojastva od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len se podrazbiraat rastrojstva vo smisla na zakonot so koj se regulira nadvore{no-trgovskoto rabotewe i na zakonot so koj se regulira deviznoto rabotewe.

Za merkite od stavobite 1 i 2 na ovoj ~len Narodnata banka go izvestuva Sobranieto na Republika Makedonija, najdocna vo rok od 30 dena od denot na propi{uvaweto.

Merkite na Narodnata banka od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len mo`at da va`at najdolgo {est meseci od denot na donesuvaweto. Ako rastojstvata poradi koi se propi{ani merkite ne se otsranat vo toj rok, Narodanta banka mu predlaga na Sobranieto na Republika Makedonija merki za otsranuvawe na tie rasrojstva, so {to merkite na Narodnata banka mo`at

da se primenuvaat do donesuvaweto na odluka na Sobranieto na Republika Makedonija za predlo`enite merki.

3.PLA]AWE I NAPLATUVAWE PO DOGOVORITE ZA SKLU^ENI KREDITNI RABOTI SO STRANSTVO

^LEN 17

Doma{noto lice mo`e pred dogovoreniot rok da go otplati kreditot i da ja povle~e dadenata garancija, koga eizvr{ena dogovornata obvrska, vo soglasnost so sklu~eniot dogovor za kreditnata rabota so stranstvo i so zakonot so koj se regulira deviznoto rabotewe.

Doma{noto lice mo`e pobaruvata od dogovorot za sklu~ena kreditna rabota so stranstvo da go zalo`i, da gi prodade ili da gi naplati pred dogovoreniot rok, vo soglasnost so toj dogovor ili so zakonot so koj se ureduva deviznoto rabotewe.

^len 18

Ako Republika Makedonija prezeme obvrska kako garant ili kako supergarant po sklu~enite dogovori za kreditni raboti so stranstvo {to se refinansiraat, odnosno reprogramiraat ili ako pretstoi neposredno prezemawe na obvrski od Republika Makedonija, za vreme na refinansiraweto odonosno reprogramiraweto, doma{noto lice ne mo`e da izvr{i predvremeno pla}awe sprema stranstvo.

Obvrskite od stav 1 na ovoj ~len, doma{noto lice mo`e predvremeno da gi namiri vo Republika Makedonija, so uplata na denarska protivvrednost po kursot nadenot na uplatata, pod uslov so bankata ovlastena za raboti so stranstvo ili so dol`ikot, odnosno so garantot po kreditni raboti da sklu~i dogovor so ko gi regulira me|usebnite prava i obvski.

^len 19

Po islu~ok od ~len 18 od ovoj zakon , doma{noto lice mo`e predvremeno da gi otplati obvrskite po sklu~eni dogovori za kreditni raboti so stranstvo {to se refinansiraat odnosno reprogramiraat i toa:

  1. so konverzija na dolgot za vlog na pretprijatie ili banka;
  2. so konverzija na dolgot so otstapuvawe na pravoto na vremensko koristewe na turisti~ki objekt;
  3. so konverzija na dolgot vo novi formi na obvrski {to se prezemaat sprema stranstvo;
  4. so konverzija na dolgot za pobaruvae na stranstvo so ote`nata naplata i
  5. so otkup na dolgot.

^len 20

Rabotite na konverzija na dolgot od ~len 19 na ovoj zakon gi vr{i bankata ovlastena za rabota so stranstvo i Narodan banka.

^len 21

Narodna banka dava soglasnost za vr{ewe na rabotite na konverzija na dolgot od ~len 19 na ovoj zakon po prethodno prigbaveni pozitivni mislewa od organot na upravata nadle`en za rabotite na finansiite i od organot na upravata nadle`en za rabotite na ekonomskite odnosi so stranstvo.

Organite na upravata od stav 1 na ovoj ~len se dol`ni da í dostavat mislewe na Narodnata banka vo rok od 15 dena od denot na priemot na baraweto za davawe mislewe.

^len 22

Guvernerot na Narodna banka dava soglasnost za vr{ewe na rabotite na konverzija na dolgot od ^len 19 na ovoj zakon vo rok od 30 dena od denot na priemot na baraweto.

Ako guvernerot na Narodna banka ne odlu~i za baraweto vo rokot od stav 1 na ovoj ~len, }e se smeta deka doma{noto dobilo soglasnost za vr{ewe raboti na konverzija na dolgot.

Ako guvernerot na Narodna banka go dbie baraweto za davawe soglasnost za vr{ewe an raboti na konverzija na dolgot, doma{noto lice vo rok od osum dena od denot na priemot na izvestuvaweto deka mu e odbieno baraweto za davawe soglasnost, mo`e da izjavi `alba do Sovetot na Narodnata banka.

Narodnata banka go propi{uva na~inot na vr{ewe na rabotite na konverzija na dolgot i go sledi ostvaruvaweto na tie raboti.

^len 23

Narodna banka mo`e so sklu~uvaweto na rabotite nakonverzija na dolgot od svoe ime i za svoja smetka predvemeno da gi otplatuva obvskite po stranskite krediti {to gi koristela od svoe ime i za svoja smetka vo ramkite predvideni so aktite so koi se utvrduvaat celite i zada~ite na monetarno-kreditnata politika i proekcija na platniot bilans na Republika Makedonija.

Narodna banka mo`e da gi vr{i rabotite na konverzija na dolgot od svoe ime, a za smetka an Republika Makedonija, vo soglasnost so odredbite nan ovoj zakon i od sredstvata na Republi~kiot buxet.

  1. KAZNENI ODREDBI

^len 24

So pari~na kazna od 5o do 100 plati }e se kazni za prekr{ok banka, pretprijatie i drugo pravno lice ako:

  1. sredstvata na kreditot ne gi koristi vo soglasnost so ovoj zakon (~lenovite 3 i 4);
  2. sklu~i dogovor za kreditna rabota so koj se sozdavaat obvrski za Republlika Makedonija(~len 7 stav 4);
  3. zeme stranski kredit, mu izdade garancija na stransko lice illi mu odobri krdit na stransko lice ili primi garancija od stranstvo, sprotivno na odredbite na ovoj zakon.(~lenovite 10,11 i 13);
  4. dogovorot za kreditna rabota so stranstvo ne go registrira ili ako ne gi registrira site nastanati promeni vo vrska so so toj dogovor, kako i koristeweto, otplatata i naplatata na kreditot, ili ako prethodno ne podnese izvestuvawe za namerata za sklu~uvawe na toj dogovor, vo soglasnost so ovoj zakon i so propisot na Narodnata banka (~len 15);
  5. sklu~uva kreditni raboti so stranstvo, gi koristi ili gi otplatuva kreditite srotivno na merkite na Narodnata banka (~len 16, stavovi 1 i 2);
  6. za vreme na refinansiraweto odnosno reprogramiraweto po kreditnite raboti so stranstvo za koi Republika Makedonija prezema obvski kako garant ili supergarnt izvr{i predvremeni pla}awa sprema stranstvo, odnosno denarska protivvrednost ne ja uplati po kursot na denot na uplatata (~lenot 18 stavovi 1 i 2) i
  7. rabotite na konverzija na dolgot ne gi vr{i vo soglasnost so ovoj zakon, so propisot na Narodnata banka i so dadena soglasnost (~lenovi 19 i 22).

Za dejstvijata od stav 1 na ovoj ~len , }e se kazni za prekr{ok i odgovornot lice vo bankata, pretprijatieto i drugo odgovorno llice so pari~na kazna od 5 do 15 plati.

Za dejstvijata od stav 1 to~ka 4 na ovoj ~len , pokraj pari~na kazna se zapira realiziraweto na dogovorot za kreditna rabota do prezemawe dejstvija od ~len 15 na ovoj zakon.

Ako bankata, pretprijatie i drugo pravno lice postapi sprotivno na odredbata od ~len 18 stav 1 na ovoj zakon, mu se zabranuva sklu~uvawe na dogovor za kreditna rabota so stranstvo za vreme {to }e go opredeli Narodnata banka , a najdolgo za vreme od edna godina od denot na sozdavaweto deka e izvr{eno predvremeno pla}awe.

Za dejstvijata od stav 1 na ovoj ~len, pokraj pari~na kazna na odgovornoto lice se izrekuva i za{tita merka zabrana na vr{ewe na funkcija na odgovorno lice za vreme na edna godian.

^len 25

so pari~na kazna od 5 do 15 plati }e se kazni za prekr{ok pretpriema~ ako sklu~i kreditna rabota sprotivna na ovoj zakon (~len 14) i za dejstvija od ~len 24 stav 1 na ovoj zakon.

Za dejstvija od stav 1 na ovoj ~len pokraj pari~na kazna se izrekuva i za{titina merka zabrana na vr{ewe na dejnosta za vreme na edna godina.

^len 26

Vo prv stepen prekr{o~nata postapka ja vodi i re{enie za prekr{o`n apostapka donesuva Republi~kiot finansiski inspektorat.

Protiv re{enieto od stav 1 na ovoj ~len mo`e da se izjavi `alba do Ministerstvoto za finansii.

5.PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

^len 27

Dogovorite za kreditnite raboti so stranstvo sklu~eni i podneseni na registrirawe, a ne se registrirani do vleguvaweto vo sila na ovoj zakon, pravnite lica i pretpriema~ite mo`at da gi realiziraat vo soglasnost so odredbite naovoj zakon, ako toa za niv e popovolno.

Zapo~natite raboti za pribavuvawe sredstva so izdavawe hartii od vrednost se realiziraat na na~in i pod uslovite {to va`ele pred vleguvawe vo sila na ovoj zakon.

^len 28

So denot na vleguvawe vo sila na ovoj zakon, Zakonot za kreditni odnosi so stranstvo(Slu`ben list na SFRJ broj 84/90), prestanuva da se primenuva na teritorija na Republika Makedonija.

^len 29

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvawe vo Slu`ben vesnik na Republika Makedonija.