ZAKON ZA JAVNITE PRETPRIJATIJA

I. OP[TI ODREDBI

^len 1

Javni pretprijatija se osnovaat zaradi vr{ewe na stopanskite dejnosti od javen interes.

Stopanski dejnosti od javen interes se dejnostite koi se nezamenliv uslov za `ivotot i rabotata na gra|anite, za rabotata na pravnite lica i na dr`avnite organi.

^len 2

Kako stopanski dejnosti od javen interes se smetaat dejnosti ili oddelni raboti od dejnostite so koi se ostvaruva javniot interes vo: energetikata, `elezni~kiot soobra}aj i javniot prevoz na patnici, odr`uvanweto na patnata mre`a, vozdu{niot soobra}aj, telekomunikaciite i po{tenskiot soobra}aj, sistemot na radio i TV vrski, cevovodniot transport na nafta i gas, stopanisuvaweto so {umite, vodite, pasi{tata i so drugite vidovi na prirodni bogatstva, planirawe i ureduvawe na prostorot, komunalnite dejnosti, veterinarstvo i sport, kako i vo drugi stopanski dejnosti utvrdeni so zakon.

Uslovite i na~inot za vr{ewe na dejnostite i na~inot na ostvaruvawe na javniot interes od stav 1 na ovoj ~len se ureduvaat so zakon.

^len 3

Javni pretprijatija vo ime na Republika Makedonija osnova Vladata na Republika Makedonija.

Po isklu~ok na stav 1 od ovoj ~len, javnite pretprijatija od oblasta na radiodifuzijata se osnovaat pod uslovi i na na~in utvrdeni so zakon.

Za vr{ewe na oddelni stopanski dejnosti od javen interes, vo ramkite na svoite nadle`nosti, javni pretprijatija mo`at da osnovaat op{tinite i gradot Skopje pod uslovi i na~in utvrdeni so zakon.

Pravni i fizi~ki lica mo`at da vr{at stopanska dejnost od javen interes na na~in i pod uslovi utvrdeni so ovoj i so drug zakon.

Javnite pretprijatija osnovani od Republika Makedonija se vo sopstvenost na Republika Makedonija, a javnite pretprijatija osnovani od op{tinata, odnosno gradot Skopje se vo sopstvenost na op{tinata, odnosno gradot Skopje.

^len 4

Ako vo javno pretprijatie se vlo`at sredstva na pravni i fizi~ki lica, se organizira kako dru{tvo so ograni~ena odgovornost ili akcionersko dru{tvo (vo natamo{niot tekst: dru{tvo), a dejnosta ja vr{i pod uslovi i na na~in utvrden so ovoj i so drug zakon.

Javnoto pretprijatie mo`e da se preobrazi vo dru{tvata od stav 1 na ovoj ~len.

Ako vo dru{tvoto {to nastanalo so preobrazba na javno pretprijatie kapitalot na Republikata, odnosno op{tinata i gradot Skopje u~estvuva vo osnovnata glavnina na dru{tvoto so pomalku od 51%, odlukata za zgolemuvawe i namaluvawe na osnovnata glavnina, za prodol`uvawe na traeweto i predvremeniot prestanok na dru{tvoto, za promenata na osnovnata dejnost na raboteweto, za statusnite promeni, za out|uvawe na celiot imot na dru{tvoto, za davawe na celoto dru{tvo ili na glavnite delovi na dru{tvoto vo zakup ili za sklu~uvawe na drugi sli~ni dogovori, za preobrazba na dru{tvoto, za cenite na stokite i uslugite, odnosno proizvodite i za rasporeduvaweto na sredstva ostvareni so raboteweto na javnoto pretprijatie, se smeta za donesena samo ako za nea glasale i pretstavnicite na kapitalot na Republikata, odnosno op{tinata i gradot Skopje vo sobranieto odnosno drugiot organ na upravuvawe na dru{tvoto.

Odredbite od stavovite 1, 2 i 3 od ovoj ~len se primenuvaat i koga osnova~ot }e donese odluka za preobrazba na javnoto pretprijatie vo dru{tvo so ograni~ena odgovornost, odnosno akcionersko dru{tvo vo dr`avna sopstvenost.

II. VR[EWE NA STOPANSKI DEJNOSTI OD JAVEN INTERES PREKU JAVNI PRETPRIJATIJA

1. Belezi na javnoto pretprijatie

^len 5

Sredstvata za raboteweto i razvojot na javnoto pretprijatie se obezbeduvaat od prihodite koi toa gi ostvaruva so sopstvenoto rabotewe, od kreditnite sredstva i od drugi izvori vo soglasnost so zakon.

Sredstvata od Buxetot na Republika Makedonija i sredstvata od buxetot na op{tinata, odnosno gradot Skopje na javnoto pretprijatie se obezbeduvaat vo soglasnost so zakonot so koj se ureduvaat uslovite i na~inot za vr{ewe na oddelni stopanski dejnosti od javen interes.

Ako osnova~ot mu nalo`i posebni obvrski na javnoto pretprijatie so koi ne se ostvaruvaat prihodi, osnova~ot e dol`en da mu gi nadomeseti tro{ocite nastnati so izvr{uvaweto na tie posebni obvrski.

^len 6

Javnoto pretprijatie ima svojstvo na pravno lice.

Javnoto pretprijatie kako pravno lice mo`e da steknuva pravo na podvi`ni i nepodvi`ni predmeti, da steknuva prava i da prezema obvrski.

Javnoto pretprijatie odgovara za prezemenite obvrski so siot svoj imot.

Javnoto pretprijatie steknuva svojstvo na pravno lice od denot na upisot vo trgovskiot registar.

^len 7

Javnoto pretprijatie go vodi svoeto materijalno-finansisko rabotewe spored finansiskite i smetkovodstvenite pravila i standardi za trgovskite dru{tva.

^len 8

Zaradi obezbeduvawe na javniot interes, javnoto pretprijatie e dol`no dejnosta zaradi koja e osnovano da ja vr{i trajno i bez prekin i negovata rabota e javna.

Nad javno pretprijatie ne mo`e da se otvori postapka za ste~aj. Vo slu~aj na nastapuvawe na uslovi za otvorawe i sproveduvawe na postapka za ste~aj nad javnoto pretprijatie, osnova~ot e dol`en da prezeme merki za obezbeduvawe na uslovi za nepre~eno rabotewe i funkcionirawe na javnoto pretprijatie i da dade garancii za ispolnuvawe na obvrskite na javnoto pretprijatie sprema treti lica.

Osnova~ot mo`e da odlu~i javnoto pretprijatie da prestane so rabota ako nastapile uslovi za otvorawe postapka za ste~aj, samo ako prethodno go obezbedil vr{eweto na stopanskata dejnost od javen interes na na~in i postapka utvrdeni so zakon.

2. 0snovawe na javnoto pretprijatie

^len 9

Vladata na Republika Makedonija, javnoto pretprijatie go osnova vo

soglasnost so zakon.

Op{tinite i gradot Skopje, osnovaat javni pretprijatija pod uslovi i na~in utvrdeni so zakon.

^len 10

So aktot za osnovawe na javnoto pretprijatie se utvrduva:

pretprijatie, kako i imenuvaweto na lice koe }e gi vodi rabotite na pretprijatieto do negovoto konstituirawe.

1. Dejnosta;

2. Firmata i sedi{teto;

3. Iznosot na sredstvata za osnovawe i na~inot na nivnoto obezbsduvawe;

4. Organizacijata na javnoto pretprijatie;

5. Na~inot na sproveduvawe na odlukite na organite na javnoto pretprijatie;

6. Odgovornost na javnoto pretprijatie za obvrskite vo pravniot promet so treti lica i

7. rokot za donesuvawe na statutot i imenuvaweto na organite na javnoto

^len 11

Osnova~ot na javnoto pretprijatie dava soglasnost na:

1. Statutot na javnoto pretprijatie;

2. Statusnite promeni i organiziraweto na javnoto pretprijatie kako dru{tvo;

3. 0snovaweto na dru{tvo so ograni~ena odgovornost ili akcionersko

dru{tvo;

4. Aktot za upotreba na sredstvata ostvareni so raboteweto na javnoto

pretprijatie i pokrivaweto na zagubite;

5. Aktot za zadol`uvawe na javnoto pretprijatie;

6. Aktot so koj se utvrduvaat cenite na proizvodite i uslugite {to javnoto

pretprijatie gi prodava i vr{i za korisnicite;

7. Godi{nata smetka i izve{tajot za raboteweto na javnoto pretprijatie i

8. Godi{nata investiciona programa usoglasena so vkupniot stopanski

razvoj.

^len 12

Javnoto pretprijatie se zapi{uva vo trgovskiot registar vrz osnova na prijava, potpi{ana od strana na liceto koe }e gi vodi rabotite na pretprijatieto do negovoto konstituirawe.

Kon prijavata za upis na osnovaweto na javnoto pretprijatie se prilo`uva aktot za osnovawe na javnoto pretprijatie od osnova~ot.

Javnoto pretprijatie e dol`no na registarskiot sud da mu go dostavi statutot, aktot za imenuvawe na ~lenovi na upravniot i odborot za kontrola na materijalno-finansiskoto rabotewe, kako i dokaz za imenuvawe na direktor na javnoto pretprijatie, vo rok od 30 dena od istekot na rokot predviden so aktot za osnovawe, za donesuvawe na statutot i imenuvawe na organite na javnoto pretprijatie, so prijava za upis na novite fakti i promena na liceto ovlasteno za zastapuvawe na javnoto pretprijatie.

3. Organizacija na javnoto pretprijatie

^len 13

Javnoto pretprijatie se organizira taka {to dejnosta, zaradi koja e osnovano, da ja vr{i na na~in so koj se obezbeduva:

1. Tehni~ko-tehnolo{ko i ekonomsko edinstvo na sistemot;

2. Efikasnost vo raboteweto;

3. Razvej i usoglasenost na sopstveniot razvoj so vkupniot stopanski razvej;

4. Za{tita i unapreduvawe na dobrata od op{t interes;

5. Trajno, uredno i kvalitetno zadovoluvawe na potrebite na korisnicite na proizvodi i uslugi i

6. Samostojnost vo ramkite na sistemot i funkcionalna povrzanost so drugite sistemi vo zemjata i svetot.

^len 14

Javnoto pretprijatie mo`e da osnova podru`nici.

Podru`nicite na javnoto pretprijatie nemaat svojstvo na pravno lice, no mo`at da nastapuvaat vo pravniot promet vo ime i za smetka na javnoto pretprijatie.

So podru`nicata rakovodi rakovoditel {to go imenuva direktorot na javnoto pretprijatie.

Osnovaweto na podru`nica se prijavuva kaj registarskiot sud spored sedi{teto na javnoto pretprijatie {to ja osnovalo. Registarskiot sud go zapi{uva osnovaweto na podru`nicata vo svojot registar i na sudot na upisot na ~ie podra~je e sedi{teto na podru`nicata mu ja ispra}a prijavata so prilozite i potpisite so slu`beno zaveren izvod od svojot registar. Sudot na upisot }e izvr{i upis na podr`nicata ako spored sostojbata na negoviot registar nema pre~ki, a izvodot od registarot na sudot kaj koj{to e zapi{ano javnoto pretprijatie koe ja osnovalo podru`nicata, go zapi{uva vo svojot registar bez izmeni. Ako ima pre~ki, go izvestuva sudot na ~ie podra~je e sedi{teto na subjektot na upisot {to ja osnoval podru`nicata.

^len 15

Javnite pretprijatija mo`at da se povrzuvaat vo grupi na pretprijatija preku: (a) kapitalot, so sozdavawe na vladeja~ko pretprijatie; (b) povrzuvanwe na funkciite; (v) interesno povrzuvanwe vrz osnova na zakon ili dogovor.

Vo slu~aj na povrzuvawe na javnite pretprijatija vo smisla na stav 1 od ovoj ~len, vladeja~koto pretprijatie, odnosno javnoto pretprijatie opredeleno so aktot za povrzuvawe mo`e da vr{i rabota na razvoj i investirawe, upravuvawe, marketing, nadvore{no-trgovski rabota, nau~no-istra`uva~ki i informacioni raboti.

So aktot za povrzuvawe na javnite pretprijatija mo`e da se utvrdat i drugi rabota od interes za rabotata na grupata pretprijatija.

4. Organi na Javnoto pretprijatie

^len 16

Organi na javnoto pretprijatie se: upravniot odbor, odborot za kontrola na materijalno-finansiskoto rabotewe i direktorot.

Vo javnoto pretprijatie koe ima polo`ba na vladeja~ko pretprijatie i .drugite javni pretprijatija {to vr{at interesno, odnosno funkcionalno povrzuvawe vo ramkite na grupata na javni pretprijatija mo`e da se formira delovoden odbor na direktori.

Osnova~ot mo`e da predvidi vo aktot za osnovawe vo javnoto pretprijatie da ne se formiraat organi na upravuvawe, tuku da se sklu~i dogovor so fizi~ki i pravni lica za prezemawe na sopstvena odgovornost na upravuvaweto so javnoto pretprijatie. Osnova~ot }e sklu~i dogovor za upravuvawe so liceto koe }e ponudi najkvalitetna programa za rabotewe i razvoj na javnoto pretprijatie.

^len 17

Upravniot odbor na javnoto pretprijatie se sostoi od najmalku pet, a najmnogu 15 ~lenovi.

Vo Javnoto pretprijatie se formira Sovet na vrabotenite.

Vo upravniot odbor osnova~ot imenuva, odnosno razre{uva pretstavnici od redot na afirmirani i poznati stru~waci vo oblasta na predmetot na raboteweto na javnoto pretprijatie i pretstavnici na vrabotenite vo javnoto pretprijatie po predlog na Sovetot na vrabotenite.

Do izborot na sovetot na vrabotenite, ~lenovite na upravniot odbor od redot na vrabotenite se imenuvaat na predlog na organizacijata na mnozinskiot sindikat vo javnoto pretprijatie.

Brojot na pretstavnicite na vrabotenite vo javnoto pretprijatie vo upravnot odbor iznesuva edna tretina od vkupniot broj na ~lenovi.

Vremetraeweto na mandatot na ~lenovite na upravniot odbor ne mo`e da bide podolg od ~etiri godini.

^len 18

^len na upravniot odbor na javnoto pretprijatie ne mo`e da ima li~no, preku treto lice ili po bilo koja osnova, interesi vo pretprijatie ili trgovsko dru{tvo koe e vo delovni odnosi so javnoto pretprijatie, koi mo`at da imaat bilo kakvo vlijanie na negovata nezavisnost i nepristranost vo odlu~uvaweto vo javnoto pretprijatie. Sekoj ~len na upravniot odbor, odnosno direktorot na javnoto pretprijatie, se dol`ni da go predupredat osnova~ot na postoenweto na vakov interes kaj eden ili pove}e ~lenovi na Upravniot odobr.

Za pretsedatel i ~lenovi na upraven odbor ne mo`e da bide imenuvano lice na koe so prvosilna odluka mu e izre~ena kazna zatvor zaradi kra`ba, izmama, izdavawe na ~ek bez pokritie, zloupotreba na doverbata, falsifikat, la`na izjava dasdena pod zakletva, osven ako mu bide izbri{ana osudata, kako i lice koe bilo ~len na upraven odbor, drug organ na upravuvawe ili nositel na rakovodna funkcija vo pretprijatie koe prestanalo so ste~aj.

Nespojlivi se funkcijata pretsedatel i ~len na upravniot odbor na javnoto pretprijatie so funkciite pretsedatel i ~lenovi na Vladata na Republika Makedonija, kako i gradona~alnikot na op{tinata i gradot Skopje, za javnite pretprijatija osnovani od op{tinata, odnosno gradot Skopje.

^len 19

Upravniot odbor na javnoto pretprijatie gi ima site ovlastuvawa da prezema merki koi, se potrebni i korisni zaradi postignuvawe na celite na javnoto pretprijatne vo soglasnost so zakonot.

Upravnnot odbor na javnoto pretprijatie:

1. Go donesuva statutot na javnoto pretprnjatie;

2. Odlu~uva za statusnite promeni i osnovawe na dru{tva soglasno so zakonot;

3. Gi usvojuva programata za rabota i razvoj na javnoto pretprijatie;

4. Ja utvrduva delovnata politika;

5. Ja usvojuva godi{nata smetka i izve{tajot za raboteweto na javnoto pretprijatie;

6. Odlu~uva za upotrebata na sredstva ostvareni so raboteweto na javnoto pretprijatie i pokrnvaweto na zagubite;

7. Gi donesuva odlukite za investicii;

8. Gi utvrduva cenite na proizvodite i uslugite;

9. Odlu~uva za vnatre{nata organizacija na javnoto pretprijatie i

10. Vr{i drugi raboti utvrdeni so aktot za osnovawe i statutot na javnoto

pretprijatie.

^len 20

Sekoj ~len na upravniot odbor na javnoto pretprijatie ima eden glas.

Odlukite na upravniot odbor se smetaat za doneseni ako za niv glasale pove}e od polovinata od site ~lenovi na upravniot odbor.

^len 21

Javno pretprijatie ne mo`e na pretsedatelot ili ~len na upravniot odbor da im dava zaemi, ili garancii na zaemi koi tie gi sklu~ile so treti lica.

Prezemenata obvrska sprotivno na stav 1 od ovoj ~len e ni{tovna i bezpravno dejstvo.

^len 22

Ministerot nadle`en za rabotite od soodvetnata dejnost mo`e da mu dade na upravniot odbor na javnoto pretprijatie nasoki od op{t karakter vo pogled na vr{eweto na oddelni raboti od delokrugot na upravniot odbor utvrdeni vo ~len 19 od ovoj zakon, a koi ministerot smeta deka se od interes za Republika Makedonija. Upravniot odbor e dol`en da postapi spored nasokite od op{t karakter na nadle`niot minister, a ako smeta deka toa e sprotivno na negovite obvrski utvrdeni so zakon i statutot na javnoto pretprijatie, }e bara, bez odlagawe, izjasnuvawe na Vladata na Republika Makedonija.

Nasokite od op{t karakter od stav 1 na ovoj ~len ne mo`at da se odnesuvaat na sekojdnevnoto upravuvawe so javnoto pretprijatie.

^len 23

So rabotata na javnoto pretprijatie rakovodi direktor, {to go imenuva odnosno razre{uva osnova~ot. Direktorot na javnoto pretprijatie mo`e da ima zamenik {to go imenuva, odnosno razre{uva osnova~ot.

Direktorot se imenuva so mandat od ~etiri godini.

Vo javnite pretprijatija koi imaat polo`ba na vladeja~ko pretprijatie i drugite javni pretprijatija {to vr{at interesno, odnosno funkcionalno povrzuvawe vo ramkite na grupata na javni pretprijatija, delovodniot odbor na direktori go so~inuvaat direktorot na javnoto pretprijatie i direktorite na pretprijatijata vo sostav na grupata na javni pretprijatija. So rabotata na delovodniot odbor rakovodi direktorot na javnoto pretprijatie.

Direktorot, odnosno delovodniot odbor na direktori na javnoto pretprijatie go obezbeduva sproveduvaweto na odlukite i zaklu~ocite na upravniot odbor, u~estvuva vo sproveduvaweto na osnovite na programata za rabota i razvoj, u~estvuvaat vo utvrduvaweto na kriteriumi za koristewe i raspolagawe so sredstvata i upotrebata na sredstva ostvareni so raboteweto na javnoto pretprijatie, vr{i usoglasuvawe na delovnata aktivnost na javnoto pretprijatie i vr{i drugi izvr{ni raboti vo vrska so rabotata i raboteweto na javnoto prstprijatie utvrdeni so statutot. Funkcijata direktor, ~len na delovodniot odbor na direktori i ~lenovi na odborot za kontrola na javnoto pretprijatie e nespojliva so funkcijata pratenik vo Sobranieto na Republika Makedonija i funkciite presedatel i ~lenovi na Vladata na Republika Makedonija, kako i ~len na Sovetot i gradona~alnik na op{tinata i gradot Skopje za javnite pretprijatija, osnovani od op{tinata, odnosno gradot Skopje.

^len 24

Direktorot, odnosno ~len na delovodniot odbor odgovara za rezultatite od raboteweto i za zakonitosta na rabotata na javnoto pretprijatie.

Direktorot, odnosno ~len na delovodniot odbor odgovara materijalno za {tetata nanesena na javnoto pretprijatie so izvr{uvawe na odlukite.

Odgovornosta na direktorot, odnosno ~len na delovodniot odbor se utvrduva soglasno so odredbite od Zakonot za trgovskite dru{tva koi se odnesuvaat na ~lenovite na odborot na direktori i ~lenovits na upravniot odbor.

^len 25

Rabotnicite u~estvuvaat vo odlu~uvaweto i upravuvaweto so javnoto pretprijatie soglasno so odredbite na Zakonot za trgovskite dru{tva koi se odnesuvaat na u~estvoto na rabotnicite vo upravuvaweto vo dr`avnite pretprijatija.

^len 26

Za vr{ewe kontrola na materijalno-finansiskoto rabotewe na javnoto pretprijatie se formira odbor za kontrola na materijalno-finansiskoto rabotewe (vo natamo{niot tekst: odbor za kontrola) od pet ~lenovi.

^lenovite na odborot za kontrola od stav 1 od ovoj ~len gi imenuva, odnosno razre{uva osnova~ot.

Za ~lenovi na odborot za kontrola mo`e da se imenuvaat lica so visoko obrazovanie, koi poseduvaat znaewa i iskustvo osobeno od dejnosta na finansiskoto i smetkovodstvenoto rabotewe.

^len 27

Zaradi vr{ewe na rabotite na kontrola odborot za kontrola mo`e da vr{i ispituvawe na lice mesto na site dokumenti i spisi na javnoto prstprijatie. Odborot za kontrola mo`e zaradi ispituvawe na dokumentite i spisite na javnoto pretprijatie da povika stru~ni lica koi }e mu pomagaat vo re{avaweto na, nadzorot.

^lenovite na odborot za kontrola mo`at da prisustvuvaat na sednicata na upravniot odbor i im se dostavuva pokana so site materijali {to im se dostavuvaat na ~lenovite na upravniot odbor.

Odborot za kontrola zadol`itelno gi pregleduva godi{nite smetki i izve{tajot za rabota na javnoto pretprijatie i po pregleduvaweto mu dava mislewe na Upravniot odbor. Upravniot odbor ne mo`e da gi usvoi godi{nite smetki i izve{tajot za raboteweto na javnoto pretprijatie, ako prethodno ne dobie pozitivno mislewe od odborot za kontrola.

Izve{tajot za pregledot na godi{nite smetki i izve{tajot za raboteweto na javnoto pretprijatie so svoe mislewe, odborot za kontrola mu go dostavuva na Ministerot za finansii. Vo izve{tajot do Ministerot za finansii, odborot za kontrola go izvetuva za sostojbata na javnoto pretprijatie vrz ~ie rabotewe vr{i kontrola. Odborot za kontrola kopie od izve{tajot mu dostavuva i na ministerot nadle`en za rabotite na soodvetnata dejnost.

^len 28

Odredbite od ~lenovite 17 i 18 stavovite 1 i 2 na ovoj zakon se primenuvaat i na direktorot, delovodniot odbor na direktori i na ~lenovite na odborot za kontrola na javnoto pretprijatie.

5. Statut na javnoto pretprijatie

^len 29

So statutot na javnoto pretprijatie poblisku se ureduva organizacijata, upravuvaweto i rakovodeweto so javnoto pretprijatie, op{tite akti i postapkata za nivnoto donesuvawe, kako i drugi pra{awa od zna~ewe zajavnoto pretprijatie.

6. Rasporeduvawe na vi{okot na sredstva od raboteweto na javnoto pretprijatie i pokrnvawe na zagubite na javnoto pretprijatie

^len 30

Osnova~ot mo`e, ako ne postojat posebni pri~ini, vi{ocite na sredstvata ostvareni od raboteweto na javnite pretprijatija da gi vlo`i vo javnoto pretprijatie {to gi sozdalo ili da gi uplati na posebna smetka za vr{ewe i razvoj na stopanskite dejnosti od javen interes i za pokrivawe na poka`anite zagubi vo drugi javni pretprijatija, kako i za obezbsduvawe na obvrskite na Buxetot sprema fondovite.

Uslovite i na~inot na koristewe na sredstvata od posebnata smetka gi utvrduva osnova~ot.

^len 31

Vo soglasnost so osnova~ot za finansirawe na programi, zasnovani vrz sovremenite tehni~ko-tehnolo{ki dostignuvawa i zgolemuvawe na rentabilnosta na raboteweto i za{titata, koristeweto i unapreduvaweto na dobrata od op{t interes, javnoto pretprijatie mo`e da koristi del od sredstvata na amortizacijata, neraspredeleniot del od vi{ocite na sredstvata ostvareni od raboteweto na javnoto pretprijatie, so izdavawe na hartii od vrednost, zaemi i na drug na~in vo soglasnost so zakon.

7. [trajk vo javno pretprnjatie

^len 32

Ako sindikatot, odnosno rabotnicite vo javnoto pretprijatie odlu~at da go koristat pravoto na {trajk, najdocna 7 dena pred denot koga imaat namera da najavat {trajk, treba na direktorot na javnoto pretprijatie da mu dostavat pismeno predupreduvawe vo koe sindikatot, odnosno {trajkuva~kiot odbor }e gi iznese pri~inite za namerata da se organizira {trajk.

[trajkuva~kiot odbor, prestavnicite na upravniot odbor i direktorot se dol`ni po predupreduvaweto od stav 1 na ovoj ~len da ponudat predlog za re{avawe na sporot i so toj predlog da gi zapoznaat rabotnicite i javnosta.

Ako ne se postigne soglasnost vo rok od 15 dena od denot na predupreduvaweto od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len, sindikatot, odnosno {trajkuva~kiot odbor ako donesat odluka da stapat vo {trajk, dol`en e da ja dostavi odlukata za stapuvawe vo {trajk do direktorot na javnoto pretprijatie najmalku 7 dena pred otpo~nuvaweto na {trajkot. Vo odlukata se naveduva mestoto, ~asot i traeweto na {trajkot. Kon odlukata zadol`itelno se prilo`uva i izjava za na~inot na obezbeduvaweto na uslovite od ~len 33 na ovoj zakon.

Dostavuvaweto na odlukata za stapuvawe vo {trajk ne gi zapira pregovorite za re{avawe na sporot.

^len 33

[trajkuva~kiot odbor i rabotnicite koi u~estvuvaat vo {trajkot vo javnoto pretprijatie, se dol`ni {trajkot da go organiziraat i da go vodat na na~in i da prezemat merki so koi }e obezbedat fizi~ka sigurnost na vrabotenite i za{tita na opremata i instalaciite, kako i izvr{uvawe na obvrskite sprema gra|anite, pravnite lica i dr`avnite organi i samo pod uslov da se obezbedi:

- neophodnoto nivo na procesot na rabotata so koe nema da se zagrozi `ivotot, zdravjeto i ekonomskata i socijalna sigurnost na gra|anite i neophodnoto odvivawe na stopanskite i drugi dejnosti vo zemjata, vo obem i na na~inot utvrdeni so zakonot od soodvetnata dejnost od javen interes i

- izvr{uvawe na me|unarodni dogovori.

[trajkuva~kiot odbor e dol`en za vreme na {trajkot da sorabotuva so direktorot na javnoto prteprijatie zaradi obezbeduvawe na uslovite od stav 1 na ovoj ~len i od stavovite 1 i 2 od ~lenot 35 od ovoj zakon.

^len 34

Vo slu~aj na {trajk vo javnoto pretprijatie, vremeto na zapo~nuvawe i zapirawe na raboteweto ne mo`e da bide razli~no za oddelni kategorii na vraboteni, nitu za odelni lica me|u vrabotenite.

Zabraneto e sukcesivno rasporeduvawe na zapiraweto ili smenuvaweto na razli~ni grupi na vraboteni ili delovi od pretprijatieto.

[trajkuva~kiot odbor i rabotnicite koi u~estvuvaat vo {trajkot vo javnoto pretprijatie, ne mo`at da gi spre~uvaat rabotnicite {to soglasno so ovoj i so drug zakon ne mo`at da u~estvuvaat, odnosno rabotnicite koi ne sakaat da u~estvuvaat vo {trajkot, da rabotat.

Nepo~ituvaweto na odredbite od stavovite 1, 2i 3 na ovoj ~len se smeta za povreda na rabotnata disciplina.

^len 35

Osnova~ot utvrduva koi lica nositeli na rakovodni funkcii, odnosno lica od koi zavisi tehni~ko-tehnolo{kiot proces i se od nezamenlivo zna~ewe za odvivawe na dejnosta na pretprijatieto, so ogled na mestoto vo vodeweto na rabotite na javnoto pretprijatie, ne mo`at da u~estvuvaat vo {trajk i propi{uva koi se nivnite obvrski, odnosno kako tie mora da postapuvaat vo slu~aj na {trajk vo javnoto pretprijatie.

Vo propisot od stav 1 na ovoj ~len mo`e da se utvrdat rabotnite mesta i na~inot na izvr{uvaweto na rabotite i zada~ite na rabotnite mesta od koi zavisi vr{eweto na dejnosta od javen interes i od koi mo`e da se zagrozi sigurnosta na lu|eto, instalaciite i opremata i koga vrabotenite ne mo`at da ja zaprat rabotata bez predupreduvaweto dadeno vo rokot utvrden so ovoj zakon.

Osnova~ot mo`e zaradi spre~uvawe na zapiraweto na rabotata vo javnoto pretprijatie {to mo`e da predizvika golemi materijalni {teti i da go zagrozi zdravjeto i sigurnosta na lu|eto, instalaciite i opremata, da prezeme merki na individualna ili grupna mobilizacija na vrabotetnite.

Rabotnikot koj nema da postapi vo soglasnost so naredbata za mobilizacija se smeta deka storil povreda na rabotnata disciplina.

^len 36

Objektite i administrativnite prostorii na javnoto pretprijatie treba da im bidat dostapni za nepre~eno raspolagawe na licata koi go obezbeduvaat raboteweto na javnoto pretprijatie.

Ako vrabotenite sprotivno na ovoj zakon gi zaposednale i se zadr`uvaat vo objektite i administrativnite prostorii na javnoto pretprijatie, direktorot na javnoto pretprijatie e dol`en da prezeme merki zaradi nivno otstranuvawe.

8. Polo`ba na vrabotenite vo Javnoto preprijatie

^len 37

Vrabotenite vo javnite pretprijatija imaat polo`ba, prava i obvrski od rabotniot odnos, kako i vrabotenite vo dru{tvata, osven ako so ovoj i so drug zakon ne e poinaku uredeno.

So zakonot so koj se ureduvaat uslovite i na~inot na vr{ewe na oddelna stopanska dejnost od javen interes, mo`e da se propi{e deka vo oddelni javni pretprijatija site ili del od vrabotenite }e imaat polo`ba, prava i obvrski od raboten odnos kako i vrabotenite vo organite na upravata.

Direktorot na javnoto pretprijatie osnovano od Vladata na Republika Makedonija i negoviot zamenik, imaat status na funkcioner imenuvan od Vladata na Republika Makedonija, a direktorot na javnoto pretprijatie osnovano od op{tinata, odnosno gradot Skopje imaat status na funkcioner imenuvan od op{tinata, odnosno gradot Skopje. Pomo{nicite na direktorot, kako i drugite nositeli na rakovodni funkcii vo javnoto pretprijatie utvrdeni so statutot, imaat polo`ba, prava i obvrski na rakovodni rabotnici vo organite na upravata na Republikata, odnosno na rakovodnite rabotnici vo upravnite i administrativnite organi na op{tinata, odnosno na gradot Skopje.

9. Ostvaruvawe i za{tita na javniot interes vo javnite pretprijatija

^len 38

Vo slu~aj na naru{uvawe na raboteweto, odnosno vr{eweto na dejnosta na javnoto pretprijatie ili ako javnoto pretprijatie ne gi izvr{uva so zakon utvrdenite obvrski, a {to ne e posledica na neizvr{uvaweto na obvrskite od strana na osnova~ot utvrdeni so aktot za osnovawe, osnova~ot mo`e da prezema merki so koi se obezbeduvaat uslovi za nepre~eno rabotewe na javnoto pretprijatie.

^len 39

Naru{uvaweto na raboteweto na javnoto pretprijatie vo smisla na ovoj zakon, se smeta deka nastapilo:

1. Ako so na~inot na rabotewe na javnoto pretprijatie ne se obezbeduva trajno i nepre~eno vr{ewe na proizvodstvoto i prometot na opredeleni proizvodi i pru`awe na uslugi, ili ostvaruvaweto na planot za razvoj, na na~in utvrden so zakonot, so {to se nanesuva {teta ili mo`e da se nanese {teta na korisnicite;

2. Ako so raspolagawe na sredstvata se menuva osnovnata namena na sredstvata, se menuvaat i osnovnite uslovi za rabotewe na javnoto pretprijatie utvrdeni vo soglasnost so zakonot, zaradi ostvaruvawe na javniot interes vo javnoto pretprijatie, so {to su{testveno se ote`nuva vr{eweto na negovata dejnost utvrdena so aktot za osnovawe i

3. Vo drugi slu~ai utvrdeni so zakonot.

^len 40

Vo slu~aite od ~len 39 od ovoj zakon, sprema javnoto pretprijatie, osnova~ot mo`e da gi prezeme slednive merki:

1. Da go razre{i direktorot na javnoto pretprijatie;

2. Da go raspu{ti upravniot odbor;

3. Da go raspu{ti odborot za kontrola;

4. Da ja promeni organizacijata na javnoto pretprijatie;

5. Da go zapre od izvr{uvawe aktot na javnoto pretprijatie koj e sprotiven na zakonot;

6. Da go zapre od izvr{uvawe aktot na javnoto pretprijatie ako go doveduva vo pra{awe ostvaruvaweto na osnovnite funkcii na javnoto pretprijatie i

7. Drugi merki utvrdeni so posebniot zakon so koj se ureduvaat uslovite i na~inot na vr{ewe na oddelna stopanska dejnost od javen interes.

^len 41

Ako bide prezemena merkata od to~kata 1 od ~lenot 40 od ovoj zakon, osnova~ot imenuva vr{itel na dol`nosta direktor za vreme koe ne mo`e da bide podolgo od {est messci.

Ako bide prezemena merkata od to~kata 2 od ~lenot 40 od ovoj zakon,osnova~ot mo`e da gi prenese ovlastuvawata na upravniot odbor na eden ili pove}e prststavnici koi se imenuvaat so mandat od najmnogu {est msseci.

10. Kontrola nad javnite pretprijatija

^len 42

 

Javnite pretprijatija podle`at na ekonomsko-finansiska kontrola uredena so poseben zakon.

Do donesuvanweto na zakonot od stav 1 na ovoj ~len kontrolata nad javnite pretprijatija }e ja vr{i Ministerstvoto za finansii - Uprava za javni prihodi.

 

III. VR[EWE NA SGOPANSKA DEJNOST OD JAVEN INTERES

VRZ OSNOVA NA DOZVOLA

^len 43

Stopanska dejnost od javen interes za Republika Makedonija, mo`at da vr{at fizi~ki i pravni lica vrz osnova na dozvola.

Dozvola za vr{ewe na oddelni stopanski dejnosti od javen interes od strana na fizi~ki ili pravni lica, mo`e da se dade za site dejnosti od javen interes osven za dejnostite utvrdeni so zakon.

Dozvolata ja dava Vladata na Republika Makedonija, odnosno op{tinata, odnosno gradot Skopje (vo natamo{niot tekst: davatel na dozvolata).

^len 44

Davatelot na dozvola i fizi~koto, odnosno pravnoto lice sklu~uvaat dogovor vo koj poblisku se utvrduvaat postapkata i na~inot za vr{ewe na stopanskata dejnost od javen interes i me|usebnite prava i obvrski na davatelot na dozvolata i neposredniot vr{itel na stopanskata dejnost od javen interes.

Dogovorot od stav 1 na ovoj ~len koj ne e sklu~en vo pismena forma nema pravno dejstvo.

^len 45

Dogovorot od ~len 44 na ovoj zakon prestanuva da va`i so:

1. Istekot na rokot na koj bil sklu~en;

2. So otpovikuvawe;

3. So odzemawe na dozvolata;

4. Vi{a sila i

5. So raskinuvawe.

Pri~inite i uslovite za otpovikuvawe ili raskinuvawe, kako i rokot i me|usebnite prava i obvrski se utvrduvaat vo dogovorot za vr{ewe na stopanskata dejnost od javen interes.

^len 46

Dozvolata za neposredno vr{ewe na stopanskata dejnost od javen interes od strana na fizi~ko ili pravno lice mo`e da se odzeme ako:

1. Fizi~koto, odnosno pravnoto lice ne zapo~ne so neposredno vr{ewe na stopanskata dejnost od javen interes vo rokot utvrden vo dogovorot za vr{ewe na stopanska dejnost od javen iteres;

2. Prestanala potrebata od vr{eweto na stopanskata dejnost od javen interes koja ja vr{i fizi~koto ili pravnoto lice i

3. Fizi~koto, odnosno pravnoto lice prestanalo da gi ispolnuva uslovite za vr{ewe na dejnosta.

^len 47

Liceto koe neposredno vr{i stopanska dejnost od javen interes vrz osnova na dozvola, dol`no e stopanskata dejnost da ja vr{i i vo slu~aj na nastanuvawe na nepredvidlivi okolnosti so vi{a sila.

Ako liceto od stav 1 od ovoj ~len ne ja vr{i dejnosta soglasno so stav 1 od ovoj ~len }e mu prestane dogovorniot odnos.

^len 48

Fizi~koto i pravno lice koe vr{i stopanska dejnost vrz osnova na dozvola od strana na Republika Makedonija ili op{tina, odnosno gradot Skopje, odgovara za {tetata, {to vo vr{eweto na stopanskata dejnost od javen interes, }e ja pri~inat vrabotenite na korisnicite na uslugite, odnosno na drugite fizi~ki i pravni lica.

Fizi~koto i pravno lice koe vr{i stopanska dejnost vrz osnova na dozvola odgovara i za {tetata {to }e nastane vo vr{eweto na stopanskata dejnost od javen interes na korisnicite na uslugite i drugite fizi~ki i pravni lica, zaradi {trajk na licata koi kaj nego se vraboteni. Vo slu~aj na {trajk, za vreme traeweto na {trajkot davatelot na dozvolata za vr{ewe stopanska dejnost od javen interes mo`e na smetka na fizi~koto ili pravno lice {to ja vr{i stopanskata dejnost od javen intres vrz osnova na dozvola da obezbedi izvr{uvawe na dejnosta na na~inot {to go smeta za najsoodveten.

 

IV. PREODNI I ZAVR[NI ODRVDBI

^len 49

Postojnite javni pretprijatija se dol`ni organizacijata i raboteweto da go usoglasat so odredbite na ovoj zakon vo rok od {est meseci od denot na vleguvawe vo sila na ovoj zakon.

Pretprijatijata koi vr{at stopanska dejnost od javen interes dol`ni se da ja usoglasat organizacijata i raboteweto so ovoj zakon i zakonot so koj se ureduvaat na~inot i uslovite za vr{eweto na stopanskata dejnost od javen interes vo rok od {est meseci od denot na vleguvawe vo sila na ovoj zakon.

^len 50

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon prestanuvaat da va`at ~lenovite 24-a, 24-b, 24-v, 196-b i ~len 196-z, od Zakonot za pretprijatijata ("Slu`ben list na SFRJ 6roj 77/88, 40/89, 46/90 i 61/90 i "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" 6roj 15/93), i ~lenovite 7,8,9, 10, 15, od Zakonot za {trajkot ("Slu`ben list na SFRJ " 6roj 23/91), koi se odnesuvaat na pravoto na {trajk na rabotnicite vo javnite pretprijatija.

^len 51

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".