ZAKON ZA REFERENDUM I GRAANSKA INIC[ATIVA

I. O[PTI ODREDBI

^len!

So ovoj zakon se ureduvaat pra{awata za koi se raspi{uva refsrendum, na~inot na raspi{uvawe i sproveduvaqe na rsfsrendumot kako i na~inot na ostvaruvawe na gra|anskata inicijativa.

^len2

Referendum raspi{uva Sobraiieto na Republika Makedonija (vo natamo{niot tekst: Sobranieto).

^lenZ

Referendum zadol`itelno se raspi{uva za usvoju-vawe na odluka na Sobranneto za menuvawe na grani-cata na Republikata i na odluka za stapuvawe ili ista-puvawe od oojuz ili zaednica oo drugi dr`avi.

^len4

Rsfsrendum mo`e da se raspi{e za donesuvawe na zakoni, za potreba od ratifikacija na ms|unarodni dogovori i za drugi pra{aoa od nadle`nost na Sobra-nieto (prethoden).

^len5

Referendum mo`e da se raspi{e za preocenuvaqe na zakoni i odluki doneseni od Sobranieto od strana na izbira~ite ili za izjasnuvaae na izbira~ite za drugi pra{awa za koi odlu~ilo Sobranieto (dopolnntelen).

^lenb

Za pra{awata od po{iroko zna~ewe za gra|annte i Republikata prethodno mo`e da se raspi{e sovetoda-ven referendum.

Odlukata donesena na sovstodavniot rsferendum ne go obvrzuva Sobranieto.

^len7

Referendum ne mo`e da se raspi{e za pra{awa {to se odnesuvaat na Republi~kiot buxet i zavr{nata smetka na Buxetot, za javnite dava~ki, za rezerv1gge na Republikata, za pra{awa na izborite, imenuvawata i razre{uva{ata i za amnestija.

Referendum ne mo`e da se raspi{e i za pra{awa {to se odnesuvaat na odbranata, voenata i vonrednata sostojba i za uredbite so zakonska snla doneseni za vreme na voena ili vonredna 'sostojba.

^len

Referendum mo`e da se raspi{s i vo edinicite na lokalnata samouprava za pra{awa od lokalno zna~ewe i od nadle`nost na edinicite va lokalnata samou-prava.

Refsrendumot od sgav 1 na ovoj ~lsn, se ureduva so statutot na edinicata na lokalnata samouprava.

^len9

Gra|anska inicijativa se pokrenuva za podnesuvawe na predlog za pristapuvawe kon izmena na Ustavot na Republika Makedonija, za predlagawe, za donesuvawe

zahon i za donesuvawe na odlukn i re{avawe na drugi pra{awa od nadle`nost na Sobranieto.

Gra|anska {{cijatvva mo`e da se pokrene i za ra-spi{uvawe na referendum, za izjasnuvawe na gra|anite za oddslni pra{a&a od vadle`nost na Sobranieto.

^len 10

Iviccjativa za sobiraqv potpisi na izbira~i za podnesuvawe prsdlog za pristapuvawe kon nziena na Ustavot ia Rspubli}a Makedonija, za predlaga&e za donesuvake zakon i za donesuvane va odlukn i re{a-vace ia drugn pra{awa rdnadle`nost na Sobranisto, mo`e da pokrenat gra|anite, registriranige poln-ti~ki partii ili zdru`enijata va gra|ann.

^lenP

Za dsjstvijata, aktnts, podnesocnts i drugite spisi vo vrska oo sproveduva&eto na rvfsrendum ne se pla}a taksa i snts dejstvmja vo postapkata se osloboduvaat od pla}awe na site vidovi danok.

P. REFERENDUM

1. Referevdum za usyojuv`we odlukv za mevuva&e y-grft i Revubljkuga za stuv.e lv stu-vie od sojuz {ov zmd{ so drugi drhav`

^len12

So donesuvawe na odluka za menuva&e na gravicata va Rspublikata v na odluha za stapuvaws ili istapu-vawe od sojuz ili zaednvca oo drugi drhavi, Sobrani-eto raspi{ua rsfsrendum za usvojuvawe na odlukata.

^len13

Odhukata za menuvawe ia granicata na Republikata i odlukata za sgapuva&e ili istapuvawe od sojuz ilm zaednica so drugi dr`avi ss usvoeni na referendum ako na referendumot za niv glasalo mnozinstvoto od vkup-viot broj na izbira~i zapi{ani vo Edinstvennot izbi-ra~kv spisok.

^len14

Odlukata za menuvawe na granncata na Republikata i odlukata za stapuvawe ili istaluvaqv od sojuz nli zaednica so drugi dr`avi usvoena na referendum e za-dolhigelna.

2. Z``ovodev referevdum

^lsn15

Zakomodavei referendum mo`e da se raspi{e za pra{awa {to treba da se uredat so zakon (prethoden rsfvrevdum) ili za preocenuvawe na zakon {go pret-hodno e doiesen (dopolnntelen referendum).

^len16

Prethoden zakonodaven referendum mo`e da se ra-spv{e za:

- opredeleno pra{a&e koe treba da se uredn so zmsom;

- prsdlo`ennot zakon s koj se ureduva opredeleno pra{awe na na~mn kako {to e predlo`sno i

- oo prsdlo`eniot zahon da se uredi oprsdsleno pra{ake vh so zahon ne e uredeno.

^len17

Predlog za raspi{u`awe va zahonodaven referen-dum mohat da podnssat Vladata na Rspublika Makedo-vvja, sekoj pratenik nli najmalku 10.000 izbira~n.

 

 

Postalkata za sobirawe na potpisn ia izbira~ite za raspi{uvaws na zakonodaven referendum se sprovs-duva na na~in utvrden so zahon.

^len18

Pra{aweto za koe ss predlaga raspi{uvawe na za-konodaven refereidum, treba da bide formulirano precizno i nsdvosmisleno.

^dei19

Predlogot za raspi{uvaqv na zakonodaven refe-rsndum se podnesuva do Sobranisto.

Predlogot za raspi{uvaws na zakonodaven refe-revdum treba da bide obrazlo`en.

Po prismot na predlogot od stavot 1 na ovoj ~len dokolku ss oceni deka navsdsnoto pra{awe iggo e pred-met va rsfsrendumot ne e jasno i predlogot ne e obra-zlo`en }s oe povika predlaga~ot jasno da go opredeli pra{a&eto ili da go dopolni predlogot so obrazlo`e-nie.

^len20

Sobravieto e dol`no da odlu~uva vo rok od 30 dena od podnssuvaqeto va predlogot za raspi{uvawe na za-konodaven referendum.

Odlukata za raspi{uvawe na zakonodavsn referen-dum se donesuva so mnozinstvo glasovi od vkupniot broj pratenici.

^len21

Sobranieto mo`e da go odbie prvdlogot za raspi{u-vawe na zakonodaven rsferendum, ako prsdlaga~ot ie postapi po bara&e od ~lenot 19 stav 3 va ovoj zakon.

Sobravieto }e go odbie prsdlogot za raspi{uvan* na zakonodavs^ referendum ako ocsni deka sodr`inata na predlogot ne e vo soglasnost so Ustavot na Rspu-blika Makedonija i so ovoj zakon.

^den22

Sobranieto e dol`no da raspi{e zakonodaven refe-rendum koga predlog }e podiesat najmalku 150.000 izbi-ra~i, za pra{aqa od nadle`nost ia Sobranieto so-glasno so odredbite od ovoj zakon.

^len23

Odlukata za zakonodaven referendum e usvoena ako za nea glasalo mnozinstvoto od izbira~nte {to gla-sale, dokolku glasale pove}eto od polovnnata od vkup-niot broj va izbira~i zapi{ani vo Edivstveniot izbi-ra~ki spisok.

Odlukata doneseva na zakonodaven referendum e za-dol`itelva.

^len24

Sobranisto e dol`no da donese zakon ako na zakono-daven (prethoden) referendum izbira~its se izjasnile za donesuva&e na zakoi.

Sobranieto ne mo`e da doisse zakon ako na zakono-daven (prethodei) referendum nzbira~ite se izjasnile protiv donesuvawe na zakon ili protiv na~inot na ureduvawe va opredeleno pra{awe, {to bi bil vo sprotivnost so rezultatige od referendumot, {pu pak da go povtori referevdumot po istoto pra{awe pred istekot za pervod od edna godina od odr`uvaqeto na rsferendumot.

^lsn25

Sobranieto s dol`no vo rok od 60 dena po sprovede-niot zakoiodaven (dopolnitelen) referendum da go uredi pra{an.eto, odnosno zakonot po koj e odlu~uvano na referendumot vo soglasnost so rezultatits od refe-rendumot.

3. Referevdum za ootreba od ratvfkafja i meguna-rodi dogovorv

^len26

Refsrevdum mo`e da se raspi{e za potreba od rati-fikacija na me|unarodni dogovori.

Odredbete od ovoj zakon pggo se odnesuvaat ia zako-nodavev refsrendum, soodvetno se primenuvaat na re-ferendumot za ratifikacija na me|unarodni dogovori.

4. Referevdum za drugi vra{a&a od adle`iost a Sobrameto

^len27

Refereidum mo`e da se raspi{e i za drugi pra{awa od nadle`nost na Sobranieto.

Odredbige od ovoj zakon {to se odnesuvaat na zako-nodavei referendum soodaetno se primenuvaat na re-ferendumot za drugi pra{awa od nadle`nost na Sobra-nneto.

[. POSTAPKA ZA SPROVEDUVAWE NA REFE-RENDUM

1. R`s{ppuvawe na referevdum

^len28

Referendumot go raspi{uva Sobranieto so odluka. Rsferendumot se raspi{uva za celata teritorija na Rspublika Makedonija.

^len29

So odlukata za raspi{uvawe na referendum se utvr-duva: vidot na referendumot, odlukata za koja }e se nzjasiuva, tekstot na pra{aweto cggo se stava na refe-rsndumot, denot na raspi{uvawe na referendumot i denot na negovoto odr`uvaqe.

^lenZO

Odlukata za raspi{uvawe na referendum se obja-vuva vo Sluhbvn vesiik na Republika Makedonnja".

Od denot va objavuvaweto na odlukata za raspv{u-vawe ia referendum do denot na odr`uvaweto na refe-rsndumot ie mo`at da pominat pomalku od 60 nitu povs}e od 90 dena.

^lenZ!

Za den na odr`uvawe na referendum se opredeluva nsdela ili drug neraboten den.

Vo ist dei mo`at da se odr`at dva ili pove}e refe-rsidumn.

^len32

Odlukata za raspi{uvawe na referendum se obja-vuva n vo javnite glasila iajdocna 15 dena pred denot na odr`uvawsto na referendumot.

Vo javvite glasila se objavuva i tekstot na odlukata po koja }e se izjasnuva na referendumot.

^lenZZ

Gra|anite za odr`uvawe na referendumot se izve-stuvaat preku javen povik i istaknuvawe plakati na vivni mesta.

2. Orgii za svrovecuva&e a refereidumot

^len34

Refsrsndumot go sproveduvaat:

- Dr`avnata izborna komisija;

- izbornite komisii na izbornite edinici (vo nata-mo{niot tekst: izborni komisii) i

 

 

^len35

Dr`avnata izborna komisija pri sproveduvaweto na referendumot:

- se gri`i za zakonitost vo podgotovkata i sprove-duvaweto na referendumot;

- ja usoglasuva rabotata i im dava upatstvo na iz-bornite komisii;

- gi propi{uva obrascite za sproveduvawe na ovoj zakon;

- gi utvrduva edinstvenite standardi za uslovite za sproveduvaqe na referendumot;

- go utvrduva i objavuva rezultatot od referendu-moti

- vr{i i drugi raboti.

^lenZb

Izbornata komisija pri sproveduvaweto na refe-rendumot:

- go imenuva sostavot na izbira~`ite odbori i dava upatstvo za nivnata rabota;

- se gri`i za zakonito sproveduvawe na referendu-

mot;

- gi utvrduva rezultatite od izbornata edinica i

- vr{i i drugi rabotn.

^len37

Izbira~kiot odbor e sostaven od pretsedatel, dvajca ~lenovi i nivni zamenici.

^len38

Izbira~kiot odbor neposredno rakovodi so glasa-weto na glasa~kite mesta, obezbeduva pravilnost i tajnost na-glasaweto, obezbeduva slobodno i mirno odr`uvawe na glasaweto, go utvrduva rezultatot od glasaqeto na glasa~kite mesta i vr{i drugi raboti.

3. Pravo ia glasav.e va refereidumot

^len39

Pravo na glas na referendumot ima sekoj dr`avja-nin na Republika Makedonija koj napolnil 18 godini `ivot i e delovno sposoben.

" ^ ^len40

Gra|anite koi na denot na referendumot ne se vo mestoto na svoeto `iveali{te poradi otslu`uvaqe na voeniot rok ili se na voena ve`ba, glasaat vo voenata edinica.

Za izbira~ite od stavot 1 na ovoj ~len, referendu-mot go sproveduva izbira~kiot odbor od najbliskoto izbira~ko mesto.

Odredbite od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len se odnesu-vaat i za licata kon se nao|aat vo pritvor ili na izdr`uvawe kazna zatvor.

Izbira~ite koi se nao|aat na privremena rabota ili prestoj vo stranstvo, glasaat na glasa~knte mesta vo mestoto vo koe bilo nivnoto posledno `iveali{te.

4. Sproveduvaqe a glasai.eto

^len41 -/

Referendumot se sproveduva na glasa~ki mesta utvrdeni s zakon.

Za sproveduvaqeto i na~inot na glasaweto na refe-rendumot se prmmenuvaat odredbite od Zakonot za iz-bor na pratenici vo Sobranieto na Republika Makedo-nija, dokolku so ovoj zakon poinaku ns e opredeleno.

^len42

Javnata propaganda za referendumot mora da zavr{i najdocna 48 ~asa pred denot na glasaweto.

^len43

Referendumot se sproveduva od 7,00 do 19,00 ~asot Glasa~koto mesto na koe glasale site gra|ann zapi-{ani vo izvodot na Edinstveniot izbira~ki spisok, mo`e da se zatvori i pred istekot na vremeto oprede-leno za glasawe

^len44

Ca glasa~koto mesto se istaknuva odlukata za ra-spi{uvawe na referendum i tekstot na pra{an.eto {to se stava na referendum.

^len45

Na referendum se glasa so glasa~ko liv~e Glasa~kite liv~iwa za referendumot se pe~atat vo ista gs{emina i boja i od ist sostav na harti]a.

^len46

Glasa~koto liv~e go sodr`i pra{an.eto {to se stava na referendum i upatstvo za na~inot na glasa-weto

Ako se glasa za pove}e pra{aqa, za sekoe pra{awe se glasa na posebno glasa~ko liv~e.

Pra{aweto na glasa~koto liv~e mora da bide for-mulirano precizno i nedvosmisleno, taka {to gra|ani-not na referendumot da mo`e da odgovori so ZA" ili PROTIV"

^len 47

Gra|aninot ia referendumot se izjasnuva, taka {to na glasa~koto liv~e go zaokru`uva zborot ZA" ili PROTIV"

5. Na~vn glasa&e { referendum

^len48

Glasaweto na referendumot e tajno. Gra|aninot ne mo`e da bide povikan na odgovornost za glasawe na referendum.

^len49

Na referendumot SSKOJ gra|avin ima pravo samo na eden glas "^

Gra|aninot mo`e da glasa samo li~io. V

Gra|aninot KOJ e nepismen ili poradi fizi~ki ne-dostatoci ne mo`e da glasa na na~in ugvrdec ,so ovoj zakon ili drug zakon, ima pravo so sebe da dovede lice koe }e mu pomogne pri glasaweto.

Na gra|aninot koj e iepismen vo glasaweto }e mu uka`e pomo{ izbira~kiot odbor.

b. Utvrduvaqe na rezultatte od glaoi&eto refe-reidum

^len50

Izbira~kiot odbor po zavr{uvaweto na glasaqeto, bsz prekii vo broeweto go utvrduva rszultatot od gla-saweto na glasa~koto mesto

^len51

Izbira~kiot odbor za svojata rabota sostavuva za-pisnici

Formata i sodr`inata na zapisnicite gi propi-{uva Dr`aviata izborna KOMISIJV

^len52

 

 

^lenZ

Izbornata komisija go utvrduva rezultatot od gla-san^to na referendumot vo izbornata edinica

^len54

Izbornata komisija za svojata rabota sostavuva za-pisnik.

Formata i sodr`inata na zapisnikot go propi{uva Dr`avnata izborna Komisija

^len55

Zapisnikot za rezultatot od glasaweto na referen-dumot vo izbornata edinica i drugiot materijal za sproveduvawe na referendumot izbornata komisija go dostavuva do Dr`avnata izborna komisi)a vo rok od 24

~asa' ^len 56

Dr`avnata izborna komisija go utvrduva i go obja-vuva rezultatot od refersndumot vo rok od 48 ~asa po dobivaweto na rezudtatite od glasaweto na referendu-

^len 57

Izve{tajot za rszultatite od referendumot sodr`i podatoci za:

- brojot na izbira~its zapi{ani vo Edinstveniot izbira~ki spisok;

- brojot na izbira~ite koi glasale,

- neva`e~ki glasa~ki liv~iwa;

- va`e~ki glasa~ki liv~iwa;

- izbira~ite koi glasale ZA" i

- izbira~ite koi glasale PROTIV".

^len58

Dr`avnata izborna komisija rezultatot od refe-rsndumot go objavuva vo Slu`ben vesnik na Republika Makedonija", vo rok od 15 dena od denot na odr`uva-qsto na refsrendumot

Izve{tajot za rezultatot od referendumot, Dr`av-nata izboria komisija go dostavuva do Sobravieto na Republika Makedonija.

^lsn59

Sredstvata za sprovsduvawe na referendumot se obszbeduvaat od buxetot va RepubliKa Makedonija.

IV. ZA[TITA NA PRAVOTO NA GLASAWE NA REFERENDUM

^lenbO

Sekoj gra|anin ima pravo da podnese prigovor do izbornata komisija, poradi nepravilnostite vo po-stapkata za glasawe va glasa~kite mesta i za rabotata na izbira~kiot odbor vo rok od 72 ~asa od denot na odr`uvaqeto na referendumot.

Izbornata komisija e dol`na vo rok od 24 ~asa od prismot ia pritovorot da donese re{enie

Protiv re{enieto na izbornata komisija mo`e da se podnese `alba do apelacvoniot sud ~vja mesna nad-le`nost e za podra~]eto na vzbornata edinica.

Apelacioniot sud e dol`en da donese odluka po `albata vo rok od 48 ~asa.

^lenb!

SSKOJ gra|anin ima pravo poradi nepravilnosgi vo rabotata na izbornvte komisii vo rok od 72 ~asa od denot na odr`uvaweto na rsferendumot da podnese prigovor do Dr`avvata izborna komisija.

Dr`aviata izborva komisnja e dol`na vo rok od 48 ~asa od priemot na prigovorot da donese re{enie

Protiv re{enneto na Dr`avnata izborna komisi)a mo`e da se podnese `albata do Vrhovniot sud na Reru-blika Makedonija.

Vrhovniot sud na Republika Makedonija e dol`en da donese odluka po `albata vo rok od 48 ~asa

Br 24-Str 1385

V. GRAANSKA INICIJATIVA ^~en 62

Predlog za pristapuvawe kon izmena na Ustavot na Republika Makedonija mo`at da &odnesat 150.000 gra-|ani so izbira~ko pravo.

Vo predlogot mora da bide navedeno vo pggo i kako da se izmeni Ustavot, kako i pri~inite za izmenata.

Kon predlogot mora da bidat prilo`eni 150.000 potpnsi na gra|ani so izbira~ko pravo.

^lenbZ

Predlog za donesuvaae na zakon mo`at da podnesat najmalkuLO.000 izbira~i.

Predlogot za donesuvawe na zakon mora da bvde iz-gotven vo soglasnost so Delovnikot na Sobranieto.

Kon predlogot mora da bidat prilo`eni najmalku 10.000 potpvsi od izbira~i.

^len64

Grv|anska {{cijativa za raspi{uvaqe na referen-dum mo`at da pokrenat i 150.000 izbira~i za oddelni ira{awa od nadle`nost na Sobranieto.

^len65

Gra|anska inicijativa se pokrenuva i za donesuvawe ia odluki i re{avawe na drugi pra{awa {to se vo nadle`iost na Sobranieto.

Za predlogot od stavot 1 na ovoj ~len, Sobranieto e dol`no da rasprava vo rok od 60 dena od denot na podnesuvaweto, dokolku predlogot go poddr`at naj-malku 10.000 izbira~i.

^lenbb

Inicijativa za sobirawe potpisi za predlagawe, za Pristapuvawe kon izmena na Ustavot na Republika Ma-kedonija, prsdlagawe za donesuvawe na zdkon, kako i donesuvawe na odluki i za re{avawe na dr'/gi pra{awa od nadle`nost na Sobranieto, mo`at da pokrenat 100 izbira~i, registrirana poligi~ka partiJa {{ zdru`e-nie na gra|ani.

Za inicijativata se izvestuva pretsedatelot na So-branieto.

Rokot za sobirawe na potpisi za podnesuvawe na predlog za &ristapuvaqe kon izmena na Ustavot na Republika Makedonija e {est meseci od denot na za-po~nuvaqeto so sobirawe na potpisi.

Rokot za sobiraqe na potpisi za predlagawe za do-nesuvawe na zakon i za donesuvaqe na odluhi i re{a-vawe na drugi pra{awa {to se vo nadle`nost na So-bra{eto e tri meseci od denot na zapo~n)'vaweto so sobirawe na potpisi.

^len67

Izbira~ot svojata poddr{ka kon predlogot }e ja dade na na~in utvrden so zakon.

^len68

Inicirtiva za pristapuvawe kon izmena na Usta-vot i za donesuvawe na zakon mo`e da dade sekoj gra|a-nii, institucii i zdru`enija do ovlastenite predla-ga~i.

VI. ZAVR[NI ODREDBI

^len69

So vleguvaweto vo sila ia ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za republi~ki referendum (Slu`ben vesnih na SRM" bro) 29/73 i Slu`ben vesnik na Repu-blika Makedonija" broj 40/91).

^len 70

OVOJ zakon vleguva vo sila osmnot den od denot na objavuvaweto vo Slu`ben vesnik na Republika Make-donija"

ÿ