ZAKON ZA UPOTREBATA NA MAKEDONSKIOT JAZIK

^len 1

So ovoj zakon se ureduva upotrebata na makedonskiot jazik, kako slu`ben jazik vo Republika Maksdonija (vo natamo{niot tekst: Republika).

Makedonski jazik, vo smisla na ovoj zakon, e makedonskiot literaturen jazik i negovoto kirilsko pismo.

Upotrebata na makedonskiot jazik, vo smisla na ovoj zakon gi opfa}a negovata za{tita, unapreduvawe i zbogatuvawe.

^len 2

Makedonskiot jazik e duhovno bogatstvo od posebno kulturno i istorisko zna~ewe za Republikata.

Upotrebata na makedonskiot jazik, kako slu`ben jazik e pravo i dol`nost na gra|anite na Republikata.

^len 3

So ovoj zakon ne se ograni~uva pravoto na slobodno tvore{tvo i razvivawsto na kulturniot, jazi~niot i verskiot identitet na gra|anite na Republikata.

^len 4

So ovoj zakon ne se ograni~uva pravoto na pripadnicite na nacionalnostite na slu`bena upotreba na jazikot i pismoto na nacionalnostite vo edinicite na lokalnata samouprava, soglasno so Ustavot na Republika Maksdonija i zakon.

^len 5

 Makedonskiot jazik, pokraj upotrebata vo orga

Nite na dr`avnata vlast, vo organite na edinicite na lokalnata samouprava i gradot Skopje, se upotrebuva i vo :

 - trgovskite dru{tva, prstprijatijata, ustanovits i drugite pravni lica registrirani vo Republikata;

- nazivite, reklamits i plakatite na pravnits lica;

- nazivite i upatstvata na proizvodite, lekarstvata, etiketite, fakturits i sli~no;

-smstkite, potvrdits i drugi informacii na ambala`ata na proizvodits, lekarstvata i sli~no;

- obele`uvaweto na javnite mssta;

- natpisite vo sredstvata za javen prevoz i vo javnits objskti;

- titluvaweto, odnosno sinhroniziraesto na filmovits i emisiite na stranski jazik {to ss prika`uvaat javno;

- titluvaweto, odnosno sinhroniziraweto snimki na makedonski jazik {to ne e vo soglasnost so ~len 1 stav 2 na ovoj zakon, a {to odlo`no se smituvaat;

- megunarodnite dogovori i drugits me|unarodni akti {to gi sklu~uva Republikata i

- drugi sli~ni slu~ai.

Isklu~oci od stav 1 na ovoj ~len ss utvrduvaat so zakon.

^len 6

Za{titata, unapreduvaweto i zbogatuvaweto na makedonskiot jazik opfa}aat osobeno:

- naglasena gri`a za upotreba na makedonskiot jazik vo procesot na obrazovanieto i vospitanieto;

- pottiknuvawe na gri`ata za upotreba na makedonskiot jazik, vo sredstvata za masovna komunikacija, osobeno preku pe~atot, radioto i televizijata;

- izbegnuvawe upotreba na stranski izrazi i zaemki, odnosno, so mo`nost, nivno zamenuvawe so soodvetni poimi od makedonskata leksika;

- afirmirawe na potrebata od zgolemena op{testvena i individualna gri`a za bitieto i prirodata na makedonskiot jazik vo javnata komunikacija;

- afirmirawe na makedonskiot jazik vo svetot;

- poddr{ka na u~eweto na makedonskiot jazik vo Republikata i vo makedonskite sredini nadvor od granicite na Republikata;

- dejstvuvawe na poleto na soodvetna jazi~na obrazovanost i kultura, stimulirawe i poddr{ka na programi, rubriki i emisii na slektronskite i drugite mediumi za upotrebata na makedonskiot jazik i izrabotka na kompjuterski programi;

- stipendirawe kadri za izu~uvawe na makedonskiot jazik;

- predlagawe kandidati za rspubli~ki nagradi i priznanija od oblasta na prou~uvaweto i afirmacijata na makedonskiot jazik vo Rspublikata i vo stranstvo;

- poddr{ka za u~ews na maksdonskiot jazik, kako stranski jazik, vo i nadvor od Rspublikata, kako i davaws jazi~na pomo{ na zainteresiranite lica;

- uka`uvawe na jazi~nits nedoslednosti i nepravilnosti vo upotrebata na makedonskiot jazik;

- organizirawe kursevi, seminari, sovetuvawa i drugi sli~ni aktivnosti za upotrebata na makedonskiot jazik i

- izdavawe publikacii za makedonskiot jazik i sli~no.

^len 7

Slu`benite tskstovi od zakonodavnata, izvr{nata i sudskata vlast, lokalnata samouprava, u~ebnicits, emisiite, pe~atot, prsvodite i drugite tekstovi od ~lsn 5 stav 1 na ovoj zakon, {to ss objavuvaat, zadol`itslno ss lektoriraat na maksdonski jazik.

Lektoriraweto mo`e da go vr{i lice so zavr{eni studii na Filolo{kiot fakultst - Grupa makedonski jazik i polo`en ispit za lektor, kako i lice so visoko obrazovanie za makedonski jazik so programa soodvetna po obem i sodr`ina na Programata za Grupata makedonski jazik i polo`en ispit za lektor, soglasno so ovoj zakon (vo natamo{niot tekst: lektor).

Lektorirawe, bez polagawe ispit za lektor, mo`e da vr{i i lice so nau~no zvawe doktor na nauki vo oblasta na makedonistikata.

Na tekstovite od stav 1 na ovoj ~len, na soodveten na~in se objavuva imsto na lektorot, odnosno na drug soodveten na~in se dokumentira izvr{enoto lektorirawe.

Lektorot svojata dejnost mo`e da ja vr{i i kako slobodno zanimawe, soglasno so propisite za trgovskite dru{tva.

^len 8

Vladata na Republika Makedonija, po predlog od Ministerstvoto za kultura, Ministerstvoto za obrazovanie i fizi~ka kultura i Ministerstvoto za nauka, osnova Sovet za makedonski jazik, kako stru~no telo (vo natamo{niot tekst: Sovet).

Sovetot e sostaven od pretsedatel i osum ~lenovi od redot na istaknati poedinci od oblasta na kulturata, naukata i obrazovanieto, so mandat od ~etiri godimi so mo`nost za povtorno imenuvawe.

^len 9

Sovetot gi vr{i slednive raboti:

- dava mislewa, predlozi, upatstva i preporaki za upotrebata, odnosno za{titata, unapreduvaweto i zbogatuvaweto na makedonskiot jazik, vklu~uvaj}i ja i terminologijata od site nau~ni oblasti;

- dejstvuva vo pravec na iznao|awe formi i re{enija za za{tita, unaprsduvawe i zbogatuvawe na maksdonskiot jazik;

- predlaga programi za za{titata, unapreduvawsto i zbogatuvaweto na maksdonskiot jazik vo sits oblasti na slu`benata komunikacija, {to gi dostavuva do Vladata na Republika Makedonija;

-dejstvuva na poleto na soodvetna jazi~na obrazovanost i kultura;

-sorabotuva so nau~ni institucii vo Republikata i vo stranstvo;

- izdava publikacii za makedonskiot jazik i

- vr{i drugi raboti vo vrska so ~len 6 na ovoj zakon.

Sovetot donesuva programa i delovnik za svojata rabota.

Sovetot edna{ godi{no i podnesuva na Vladata ni Republika Makedonija izve{taj za svojata rabota.

^len 10

Ministerot za kultura, po predlog na Sovetot, osnova komisija za polagawe ispit za lektor (vo natamo{niot tekst: Komisija).

Komisijata e sostavena od pretsedatel i dvajca ~lenovi, od redot na stru~ni lica za ovaa oblast, so mandat od ~etiri godini, so mo`nost za povtorno imenu-vawe.

Ministerot za kultura, po predlog na Sovetot, donesuva pravilnik i programa za ispitot za lektor.

^len 11

Stru~nite i administrativnite raboti za Sovetot i za Komisijata gi vr{i Ministerstvoto za kultura.

Ministerstvoto za kultura vodi evidencija za lektorite vo Republikata.

Sredstvata za rabota na Sovetot i na Komisijata se obezbeduvaat od Buxetot na Republikata. Na ~lenovite na Sovetot, odnosno na Komisijata im sleduva soodveten nadomest, {to go utvrduva Vladata na Republika Makedonija, odnosno ministerot za kultura.

^len 12

Upraven nadzor vrz sproveduvaweto na ovoj zakon vr{i Ministerstvoto za kultura.

^len 13

So pari~na kazna od 10.000 do 200.000 denari }e se kazni za prekr{ok pravno lice {to }e objavi nelektoriran tekst (~len 7 stav 1).

So pari~na kazna od 1.000 do 35.000 denari }e se kazni i odgovornoto lice vo pravnoto lice, koga do prskr{ik od stav 1 na ovoj ~len do{lo so negovo dej-stvie ili so negovo propu{tawe na dol`en nadzor.

Za prekr{okot od stav 1 na ovoj ~lsn mo`e da ss izrs~e msrka na bezbsdnost odzemawe predmsti so koi e izvr{en prekr{okot.

^len 14

Vladata na Republika Maksdonija, }e go osnova Sovstot vo rok od dva msseca od denot na vlsguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Sovstot }e gi donese aktite od ~lsn 9 stav 2 na ovoj zakon, vo rok od tri msssci od dsnot na negovoto osnovawe.

Ministsrot za kultura, }e ja osnova Komisijata od ~lsn 10 stav 1 na ovoj zakon i }e gi donese aktite od ~len 10 stav 3 na ovoj zakon, vo rok od {sst msseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Pravnite lica }s ja usoglasat rabotata so odredbite na ovoj zakon vo rok od edna godina od denot na vlsguvaweto vo sila na ovoj zakon.

^len 15

Licata, koi na denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon se rasporedsni na rabotno mesto "lektor", mo`at da prodol`at da rabotat kako lektori, dokolku go polo`at ispitot vo rok od {est meseci od denot na objavuvaweto na aktite od ~len 10 stav 3 na ovoj zakon.

^len 16

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".