Z A K O N

ZA FINANSISKO RABOTEWE

1. OP[TI ODREDBI

^len 1

So ovoj zakon se ureduva finansiskoto rabotewe na pravnite lica so sedi{te vo Repuiblika Makedonija i fizi~kite lica koi vr{at dejnost utrvdena so zakonot za edinstvena klasifikacija na dejnostite i koi se obvrznici na danokot od dobivka (vo natamo{niot tekst : subjekti).

^len 2

Finansiskoto rabotewe, vo smisla na ovoj zakon, go so~inuvaat:

1) finansiraweto na raboteweto i

2) pla}aweto i odr`uvaweto na solventnosta.

Finansiskoto rabotewe subjektot mo`e da go uredi so op{t akt soglasno so ovoj zakon.

^len 3

Na~eloto na finansiraweto i finansiskite standardi gi propi{uva ministerot za finansii, ili od nego ovlastena stru~na organizacija.

 

II. FINANSIRAWE NA RABOTEWETO

^len 4

Subjektot steknuva i pribavuva finansiski sredstva:

1) so vlo`uvawe sredstva na osnova~ite vo vid na po~eten i traen kapital;

2) so emituvawe i so proda`ba na hartii od vrednost;

3) vrz osnova na zaemi;

4) od doma{ni i stranski vlo`uva~i;

5) od rezultatite na raboteweto;

6) so namenski dodatoci;

7) po osnov na samopridonesi i solidarnost;

8) so otstapuvawe na danocite i pridonesite i

9) na drugi na~ini vo soglasnost so zakonot.

So steknuvaweto i pribavuvaweto na finansiskite sredstva od stav 1 na ovoj ~len se formiraat trajni i povremeni izvori na finanstirawe.

^len 5

Subjektot formira trajni sredstva i toa:

1) deloven fond;

2) fond na vlo`uvawe i

3) rezervi.

Delovniot fond se formira od po~etniot deloven fond od rezultatot od raboteweto, so prenos na delovniot fond od drugi subjekti so namensko otstapuvawe na danocite i pridonesite i od drugi izvori vo soglasnost so ovoj zakon.

Fondot na vlo`uva~ite se formira so trajnite vlogovi na subjektite od rezultatot od raboteweto i od drugi izvorivo soglasnost so ovoj zakon.

Rezervite se formiraat od ostvarenata neto dobivka - dobivka po odano~uvawe i na drug na~in, a vo soglasnost soop{tiot akt.

III Pla}awe i odr`uvawe na solventnosta

^len 6

Subjektot vr{i platen promet preku smetkata kaj institucijata za vr{ewe raboti na platen pormet (vo natamo{niot tekst: institucija za platen promet).

^len 7

Subjektot e dol`en ostvarenite pari vo gotovo po koja i da bilo osnova da gi uplati istiot den na svojata smetka, a najdocna naredniot raboten den.

Po isklu~ok od odredbata na stav 1 od ovoj ~len, ako mestoto na naplatata e oddale~eno od sedi{teto na institucijata za platen promet, na bankata ili po{tata, subjektot mo`e da odlu~i primenite pari da gi uplatuva na smetkata vo opredeleni periodi koi ne mo`at da bidat podolgi od pet rabotni denovi.

^len 8

Subjektot mo`e za pla}awe vo gotovo da podiga od smetkata i da dr`i vo svojata blagajna pari vo gotovo vo visina na blagajni~kiot maksimum.

Visinata na blagajni~kiot maksimum ja utvrduva subjektot so op{t akt.

Ministerot za finansii gi propi{uva uslovite i na~inot na naplatata, raspolagaweto i pla}aweto so parite vo gotovo.

Ministerot za odbrana gi propi{uva uslovite i na~inot za pla}awe so parite vo gotovo za edinicite, ustanovite i organizacijite na armijata.

^len 9

Subjektot e dol`en da gi namiruva obvrskite vo dogovoreniot, odnosno vo propi{aniot rok, preku svojata smetka, so nalog za prenos i so prenos na hartii od vrednost.

Subjektot mo`e da gi pla}a me|usebnite obvrski so prebivawe i na drug na~in vo soglasnost so Zakonot za obligacionite onosi.

Subjektot koj me|usebnite obvrski gi namiril so prebivawe, kako i so prenos na hartii od vrednost, dol`en e na krajot od mesecot da & dostavi na institucijata za platen promet podatoci za namirenite obvski na na~inot od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len.

^len 10

Subjektot e insolventen ako na smetkata kaj institucijata za palten promet nema dovolno sredstva za isplata na site na site nalozi, odnosno osnovi za naplata na denot na pristignuvaweto.

^len 11

Ako subjektot e insolventen, pla}aweto se vr{i spored sledniot redosled:

1) danocite i drugite javni dava~ki utvrdeni so zakon i nadomestite i drugite primawa na rabotnicite {to se ostvaruvaat od drug subjek, a se isplatuvaat preku smetkata na subjektot;

2) bruto platite do visina na najniskata plata utvrdena so op{tiot kolektiven dogovor i na nea presmetanite danoci i pridonesi.

3) izvr{enite sudski odluki, izvr{nite odluki i re{enija za kaznite, drugite izvr{ni re{enija, nalozite i kone~nite re{enija na kontrolnite organi (osnovi za naplata) i nalozite po osnov na obvrski sprema stranstvo.

4) bruto platite, obvrskite po osnov na promet na stoki i uslugi, obvrskite po krediti, obvrskite po osnov na povrat na vlo`eni i zdru`eni sredstva i nadomestoci za stopanisuvawe so vlo`eni i zdru`eni sredstva i

5) drugi obvrski.

^len 12

Institucijata za platen promet vodi evidencija za redosledot na priemot na osnovite za naplata i na nalozite za pla}awe so ist prioritet spored denot i ~asot na nivniot priem i po toj redosled gi izvr{uva, a na barawe na doveritelot go izvestuva za redosledot na naplatata na negovoto pobaruvawe.

^len 13

Doveritelot mo`e da dogovori dol`nikot da mu predade menica, ~ek, bankarski garancii ili pla}aweto da go obezbedi na drug na~in vo soglasnost so Zakonot za obligacionite odnosi.

Mestoto, vremeto i na~inot na predavawe na instrumentite za obezbeduvawe na pla}aweto od stav 1 na ovoj ~len se utvrduvaat spogodbeno me}u doveritelot i dol`nikot.

^len 14

Osven instrumentite od ~len 13 na ovoj zakon, dol`nikot mo`e na obezbeduvawe na pla}aweto da mu vra~i na doveritelot nalog za prenos so datum na pristignuvaweto (akcepten nalog).

Akceptniot nalog go zaveruva doveritelot i go podnesuva do institucijata za platen promet najdocna na denot na pristignuvaweto.

^len 15

Subjektot koj e insovlenten 30 dena neprekinato ili 30 dena so prekini vo izminatite 45 dena, dol`en e vo rok od narednite 15 dena od 30-iot den na insolventnosta da odr`i sostanok so doveritelite zaradi von sudsko poramnuvawe ili odlagawe na rokot za pla}awe na obvrskite.

Inicijativata za von sudsko poramnuvawe ili za odlagawe na rokot za pla}awe na obvrskite, doveritelite mo`at da mu dadat na dol`nikot bez ogled na vremeto na traewe na insovlentnosta.

^len 16

Ako ne se odr`i sostanok so doveritelite vo rokot od ~len 15 na ovoj zakon, odnosno ako ne se otstrani insolventnosta so otpis na pobaruvawata ili na drug na~in, dol`nikot ili doveritelite mo`at da podnesat prijava do nadle`niot sud zaradi pokrenuvawe na postapka na prisilno poramnuvawe, odnosno ste~aj.

^len 17

Ako subjektot e insolventen neprekinato 60 dena ili 60 dena so prekini vo izminatite 75 dena, institucijata za platen promet e dol`na bez odlagawe da podnese prijava do nadle`niot sud za pokrenuvawe na postapka za ste~aj.

^len 18

Subjektot e dol`en vo rok od 30 dena od denot na podnesuvaweto na godi{nata presmetka da utvrdi dali nastanatata zaguba go zagrozuva uspe{noto rabotewe i doveduva do insolventnost. Ako go utvrdi toa, dol`en e da pokrene postapka na sanacija ili ste~aj.

Vo postapkata na sanacioja subjektot gi otstranuva pri~inite za zagubata, a finansiski se sanira prvenstveno so zgolemuvawe na trajnite izvori na finansirawe. Vo finansiskata sanacija mo`at da u~estvuvaat i doveritelite so pretvorawe na sopstvenite pobaruvawa, ili na del od sopstvenite pobaruvawa vo trajni izvori i na drug na~in.

Subjektot e dol`en da povede ste~ajna postapka ako vkupnata nepokriena zaguba spored godi{nata presmetka dostignuva 51% od trajnite izvori.

Ako subjektot ne gi sprovede merkite od stavovite 1 i 3 na ovoj ~len vo rok od 90 dena od denot na podnesuvaweto na godi{nata presmetka, bankata ili drug doveritel mo`e da podnese prijava do nadle`niot sud za pokrenuvawe na ste~ajnata postapka, ako ne se prezemeni drugi merki vo soglasnost so ovoj zakon, i za toa vo rok od tri dena ja izvestat institucijata za platen promet.

Po isklu~ok od stav 4 na ovoj ~len prijava do nadle`niot sud za pokrenuvawe na ste~ajna postapka za javnite pretprijatija mo`e da podnese i Vladata na Republika Makedonija.

^len 19

Po isklu~ok od odredbite na ~lenovite 15, 16 i 17 od ovoj zakon ne se podnesuva prijava do nadle`niot sud za pokrenuvawe na postapka na ste~aj na subjektite ~ija insolventnost e nastanata poradi ispravka na vrednosta na pobaruvawata od zemjite vo stranstvo kaj koi naplatata e onevozmo`ena ili ote`nata, i poradi elementarni nepogodi vo zemjata.

Po isklu~ok od odredbite na ~len 18 stavovite 3 i 4 na ovoj zakon, subjektot ne e dol`en da povede ste~ajna postapka ako nepokrienata zaguba po godi{nata presmetka nad 51% od trajnite izvori e nastanata poradi ospravka na vrdnosta na pobaruvawata od zemjite kaj koi naplatata e onevozmo`ena ili ote`nata i poradi elementarni nepogodi.

Vladata na Republika Makedonija gi opredeluva zemjite od koi naplatata na pobaruvawata e onevozmo`ena ili ote`nata.

Vladata na Republika Makedonija gi opredeluva subjektite kaj koi naplatata e onevozmo`ena ili ote`nata i subjektote koi pretrpele {teta od elementarni nepogodi.

IV. Kazneni odredbi.

 

^len 20

So pari~na kazna od 20 do 50 plati }e se kazni za stopanski prestap pravnoto lice:

1) ako ne go vr{i platniot promet preku smetkata kaj institucijata za platen promet (~len 6);

2) ako vo propi{aniot rok ne gi uplatuva parite vo gotovo na soodvetna smetka (~len 7);

3) ako vo blagajnata dr`i pari nad visinata na blagajni~kiot maksimum (~len 8 stav 1);

4) ako obvrskite ne gi namiruva vo dogovoreniot, odnosno propi{aniot rok (~len 9 stav 1), i

5) ako vo dogovoreniot rok ne mu gi predade na doveritelot instrumentite za obezbeduvawe na pla}aweto propi{ani so ovoj zakon (~lenovi 13 i 14).

Za dejstvijata od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni za stopanski prestap i odgovornoto lice vo pravnoto lice so pari~na kazna od osum do deset plati.

Za dejstvijata od stav 1 to~kite 1,2 i 3 na ovoj ~len, pokraj pari~nata kazna se izrekuva i za{titna merka zabrana na vr{ewe na dejnosta na pravnoto lice, a na odgovornoto lice zabrana na vr{ewe na funkcijata na odgovorno lice za vreme od edna godina.

^len 21

So pari~na kazna od pet do petnaeset plati }e se kazni za prekr{ok fizi~koto lice koe vr{i dejnost, za dejstvija od ~len 20 stav 1 to~ka 1 do 5 od ovoj zkaon.

Za prekr{ok od dejstvijata od ~len 20 stav 1 to~ki 1, 2 i 3 na ovoj zakon, porkaj pari~nata kazna se izrekuva i za{titna merka zabrana za vr{ewe na dejnost vo vreme od edna godina.

^len 22

So pari~na kazna od 20 do 50 plati }e se kazni za prekr{ok pravnoto lice ako vo propi{aniot rok ne & dostavi na institucijata za platen promet podatoci za namirenite obvrski so prebivawe i so prenost na hartii od vrednost (~len 9 stav 3).

Za dejstvieto od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni za prekr{ok i odgovornoto lice vo pravnoto lice so pari~na kazna od osum do petnaeset plati.

^len 23

So pari`na kazna od 20 do 50 palti }e se kazni za prekr{ok institucijata za palten promet.

So pari~na kazna od osum do petnaeset plati }e se kazni za prekr{ok odgovornoto lice vo institucijata za platen promet:

1) ako pla}aweto ne go izvr{uva spored redosledot propi{an so ovoj zakon (~len 11);

2) ako ne go izvesti doveritelot za redosledot na naplatata na negovoto pobaruvawe (~len 12); i

3) ako vo propi{aniot rok ne podnese prijava do nadle`niot sud za porkenuvawe na postapka za ste~aj (~len 17).

V. Preodni i zavr{ni odredbi

^len 24

Obvrskata za ureduvawe na finansiskoto rabotewe za fizi~kite lica, spored odredbite na ovoj zakon, }e se primenuva po donesuvaweto na Zakonot za danokot od dobivka, spored koj obvrznici na danokot se i fizi~kite lica.

^len 25

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon, Zakonot za finansiskoto rabotewe ("Slu`ben list na SFRJ" broj 10/89, 26/89, 35/89, 58/89, 79/89 i 61/90), prestanuva da se primenuva na teritorijata na Republika Makedonija.

^len 26

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".